{"id":852,"date":"2009-05-12T14:01:47","date_gmt":"2009-05-12T12:01:47","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarska.blog.pl\/?p=852"},"modified":"2009-05-12T14:01:47","modified_gmt":"2009-05-12T12:01:47","slug":"kto-szanuje-swietosc-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/?p=852","title":{"rendered":"Kto szanuje \u015bwi\u0119to\u015b\u0107?"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"Nigdy nie by\u0142am w Pradze. Dlatego gdy przyjaci\u00f3\u0142ka powiedzia\u0142a, \u017ce robi kurs pilota wycieczek, kt\u00f3ry ko\u0144czy si\u0119 egzaminem praktycznym w Pradze i mo\u017ce zabra\u0107 osob\u0119 towarzysz\u0105ca \u2013 nie waha\u0142am si\u0119. Nawet przyznam, \u017ce do wyjazdu zapali\u0142am si\u0119 jak g\u0142upia. Zapewne wp\u0142yw na to mia\u0142 fakt, \u017ce nigdy\u00a0w Pradze nie by\u0142am. Na dodatek moja ostatnia propozycja, by zlot fan\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci Zbigniewa Nienackiego odby\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie tam – nie spotka\u0142a si\u0119 z aprobat\u0105. Trudno! Oto okazja sama si\u0119 nadarzy\u0142a. Pojad\u0119 praskimi \u015bladami Nienackiego sama. Miesi\u0105c przed wyjazdem wr\u0119czy\u0142am egzemplarz ksi\u0105\u017cki \u201ePan Samochodzik i tajemnica tajemnic\u201d przyjaci\u00f3\u0142ce. Sama naby\u0142am drugi taki sam egzemplarz na allegro i na dwa dni przed wyjazdem zn\u00f3w w nieca\u0142e dwie godziny po\u0142kn\u0119\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119. Trasa zosta\u0142a przeze mnie wytyczona. Vaclavske Namesti, katedra \u015awi\u0119tego Wita i\u2026 oczywi\u015bcie \u201eZ\u0142ota uliczka\u201d tudzie\u017c gr\u00f3b rabina Jehudy L\u00f6w ben Bakalel\u2019a, legendarnego tw\u00f3rcy Golema.
\nW Pradze okaza\u0142o si\u0119, \u017ce „moja” trasa i pokrywa si\u0119 i nie pokrywa z tym, co ogl\u0105da\u0107 mieli przyszli piloci. Josefov mieli zwiedza\u0107 z zewn\u0105trz i w\u2026 sobot\u0119. Wtedy panuje tradycyjny \u017cydowski szabas. Zar\u00f3wno cmentarz, jak i synagogi \u2013 nawet te zamienione w muzea – s\u0105 nieczynne. Dlatego nast\u0119pnego dnia, czyli w niedziel\u0119, sama od\u0142\u0105czy\u0142am si\u0119 od grupy. Oni zwiedzali katedr\u0119, ja zadowoli\u0142am si\u0119 katedr\u0105 z zewn\u0105trz i polecia\u0142am tropem innej religii, na \u017cydowski Kirkut na Josefovie. By\u0142o tu\u017c przed dwunast\u0105. Z grup\u0105 mia\u0142am spotka\u0107 si\u0119 na mo\u015bcie Karola o 14:30, wi\u0119c starczy\u0142o czasu, by przystan\u0105\u0107 jeszcze i obejrze\u0107 uroczyst\u0105 zmian\u0119 warty na Hradczanach. Gdy umilk\u0142y tr\u0105bki \u015bwi\u0144skim truchtem pogna\u0142am do tramwaju nr 22, a potem do praskiego metra. Kiedy stan\u0119\u0142am przed bram\u0105 cmentarza okaza\u0142o si\u0119, \u017ce by tam wej\u015b\u0107 musz\u0119 wykupi\u0107 bilet do Muzeum Judaizmu. Mam mi\u0119dzynarodow\u0105 legitymacj\u0119 dziennikarsk\u0105 uprawniaj\u0105c\u0105 do bezp\u0142atnego wej\u015bcia do wszystkich muze\u00f3w \u015bwiata, ale\u2026 jako\u015b g\u0142upio mi by\u0142o j\u0105 wyj\u0105\u0107. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce Josefov to specyficzne miejsce. Tu zwo\u017cono pami\u0105tki po \u017bydach z ca\u0142ej Europy, bo Hitler chcia\u0142 stworzy\u0107 muzeum podbitego narodu. Mieszkaj\u0105cy na terenie Josefova \u017bydzi sami je katalogowali, wykonuj\u0105c w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat (i to za darmo) prac\u0119, kt\u00f3ra w normalnych warunkach zaj\u0119\u0142aby pewnie lat kilkana\u015bcie. Na dodatek wszyscy kataloguj\u0105cy zbiory \u2013 pami\u0105tki swojej kultury – zostali wywiezieni do O\u015bwi\u0119cimia. Dlatego wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce korzystanie z ulgi w takim miejscu –\u00a0to chamstwo. Zap\u0142aci\u0142am wi\u0119c 300 koron za bilet wst\u0119pu i dop\u0142aci\u0142am 40 za fotografowanie na cmentarzu, po czym wesz\u0142am do przerobionych na muzea synagog, a potem na teren Kirkutu. Zwiedzanie cmentarza mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 tylko wyznaczonymi alejkami. S\u0105 one niezwykle w\u0105skie. Fotografowanie macew jest trudne, bo wiele tych najciekawszych stoi z brzegu i przys\u0142aniaj\u0105 je linki wyznaczaj\u0105ce tras\u0119 zwiedzania. Gr\u00f3b s\u0142ynnego, \u017cyj\u0105cego na prze\u0142omie XVI i XVII wieku Rabina by\u0142 mniej wi\u0119cej w po\u0142owie trasy. Trudno go sfotografowa\u0107, bo pod murem wiedzie w\u0105ska \u015bcie\u017cka i gr\u00f3b stoi w\u0142a\u015bnie przy tej \u015bcie\u017cce, nawprost muru. Zdj\u0119cie mo\u017cna zrobi\u0107 mu tylko z boku. Oj, nagimnastykowa\u0142am si\u0119 ja ci przy tym zdj\u0119ciu. Gr\u00f3b to tumba z tablicami z hebrajskimi napisami i\u2026 bez opisanych przez Nienackiego postaci Adama i Ewy pod drzewem wiadomo\u015bci dobrego i z\u0142ego (to licencja poetica autora ksi\u0105\u017cki niezb\u0119dna, by zagadka kryminalna wci\u0105ga\u0142a czytelnika). O ile przedni\u0105 macew\u0119 z grobu – mimo niedogodno\u015bci – uda\u0142o mi si\u0119 jako\u015b sfotografowa\u0107, o tyle z tyln\u0105 by\u0142y problemy. C\u00f3\u017c\u2026 gr\u00f3b mo\u017cna obej\u015b\u0107 niemal dooko\u0142a, ale \u2026 oddali\u0107 od niego na odleg\u0142o\u015b\u0107 zaledwie dwudziestu centymetr\u00f3w. Dla mojego obiektywu to stanowczo za ma\u0142o, by uchwyci\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107. Gimnastykowa\u0142am si\u0119 jak cz\u0142owiek guma, ale nadal nie obejmowa\u0142am obiektywem tylnej macewy. Postanowi\u0142am wej\u015b\u0107 na chwilk\u0119 za link\u0119. Zrobi\u0142am krok i w tym momencie dobieg\u0142 mnie g\u0142os jakiej\u015b kobiety krzycz\u0105cej po francusku: „Madame! Co pani robi! Prosz\u0119 tam nie wchodzi\u0107! Prosz\u0119 z szacunkiem!” Zrobi\u0142o mi si\u0119 g\u0142upio. Poczeka\u0142am a\u017c kobieta podejdzie do grobu i sama zacznie robi\u0107 zdj\u0119cia. Zacz\u0119\u0142a. Podobnie jak ja przymierza\u0142a si\u0119 i… nie wychodzi\u0142o. Dlatego teraz ja odezwa\u0142am si\u0119 po francusku. \u201eFotografowanie tu nie jest \u0142atwe.\u201d – powiedzia\u0142am, a\u00a0 kobiecie zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142upio. Pokiwa\u0142a g\u0142ow\u0105 i przeprosiwszy za krzyki wyt\u0142umaczy\u0142a, \u017ce dla niej, jako \u017byd\u00f3wki ten cmentarz jest wa\u017cny. Widz\u0105c mnie my\u015bla\u0142a, \u017ce chc\u0119 go zbezcze\u015bci\u0107. Pokiwa\u0142am g\u0142ow\u0105 i powiedzia\u0142am, \u017ce rozumiem. Zyska\u0142am tylko tyle, \u017ce przesta\u0142a patrze\u0107 na mnie wilkiem, co czyni\u0142a wcze\u015bniej zapewne dlatego, \u017ce jak powiedzia\u0142 znajomy \u017byd – ode mnie \u201ena odleg\u0142o\u015b\u0107 wieje Gojem\u201d. Mimo \u017cyczliwego potraktowania mnie przez francusk\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0119 zrezygnowa\u0142am z dalszych pr\u00f3b sfotografowania tylnej tablicy grobu w ca\u0142o\u015bci. Postanowi\u0142am natomiast, zgodnie z miejscow\u0105 tradycj\u0105, zanie\u015b\u0107 pro\u015bb\u0119 do Rabina. Robi si\u0119 to w ten spos\u00f3b, \u017ce pisze si\u0119 pro\u015bb\u0119 na kartce i t\u0119 kartk\u0119 wsuwa w szpary w grobie. Pro\u015bb\u0119 pisze si\u0119 oboj\u0119tne w jakim j\u0119zyku \u2013 Rabin, jako talmudyczny m\u0119drzec, teraz po \u015bmierci zapewne zna wszystkie. Poza tym, jako urodzony w Poznaniu i d\u0142ugoletni Rabin ca\u0142ej Wielkopolski, pewnie za \u017cycia cho\u0107 ma\u0142e co nieco po polsku rozumia\u0142. Si\u0119gn\u0119\u0142am do plecaka i rozpocz\u0119\u0142am wyd\u0142ubywanie wizyt\u00f3wek. S\u0142u\u017cbowe wizyt\u00f3wki sa fabrycznie przek\u0142adane cienkimi kartkami papieru. Postanowi\u0142am wykorzysta\u0107 w\u0142a\u015bnie tak\u0105 kartk\u0119. Si\u0119gn\u0105wszy po wizytownik przesun\u0119\u0142am portfel bli\u017cej otworu. Plecak zamkn\u0119\u0142am i\u2026 zacz\u0119\u0142am pisa\u0107 sw\u0105 pro\u015bb\u0119 do wielkiego, \u017cydowskiego m\u0119drca. Nagle pojawi\u0142 si\u0119 ko\u0142o mnie jaki\u015b facet. Pcha\u0142 si\u0119 na mnie i zacz\u0105\u0142 zagl\u0105da\u0107 mi przez rami\u0119. O! To mnie zirytowa\u0142o. Nie \u017cycz\u0119 sobie, by kto\u015b czyta\u0142 moje \u017cyczenia do Rabina! S\u0105 \u015bcisle tajne! Dlatego odwr\u00f3ci\u0142am si\u0119 do faceta plecami. To wystarczy\u0142o. Po pi\u0119ciu minutach od zdarzenia okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mam rozpi\u0119ty plecak i\u2026 nie mam portfela. Wraz z nim znikn\u0119\u0142y wszystkie moje pieni\u0105dze, a tak\u017ce karty kredytowe i dokumenty. B\u0142yskawicznie zadzwoni\u0142am do obu bank\u00f3w, by zastrzec karty i do ambasady po instrukcje, co tu robi\u0107. Po p\u00f3\u0142 godzinie by\u0142am na posterunku policji, gdzie wydano mi dokument, stwierdzaj\u0105cy, \u017ce pad\u0142am ofiar\u0105 kradzie\u017cy.
\nZnajomi uwa\u017caj\u0105, \u017ce mam pecha, bo pewne rzeczy przydarzaj\u0105 si\u0119 tylko mnie. Ja nie uwa\u017cam, \u017cebym by\u0142a pechowcem. Z ka\u017cdej tej \u201eopresji\u201d wychodz\u0119 w ko\u0144cu ca\u0142o. Z tej \u2013 wbrew pozorom te\u017c. Prawo jazdy odbior\u0119 za kilka dni. Mam paszport, a wi\u0119c bez dowodu uda mi si\u0119 jako\u015b prze\u017cy\u0107 ten miesi\u0105c. Karty zablokowa\u0142am tak szybko, \u017ce z\u0142odziej nie m\u00f3g\u0142 z nich skorzysta\u0107. A pieni\u0105dze\u2026 c\u00f3\u017c\u2026 w portfelu (starym i podniszczonym) by\u0142o tego raptem co\u015b oko\u0142o 90-ciu z\u0142otych, poza tym do grobu i tak ich cz\u0142owiek nie we\u017amie. My\u015bl\u0119 te\u017c, \u017ce gdzie\u015b tam chronili mnie ci Rabini, kt\u00f3rym grzecznie k\u0142ad\u0142am kamyczki na macewach, staraj\u0105c si\u0119 za wszelk\u0105 cen\u0119 okaza\u0107 szacunek ich religii. Pewnie chroni\u0142 i duch tw\u00f3rcy Golema. I tylko przykro mi z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Gr\u00f3b rabina by\u0142 w\u0142a\u015bciwie g\u0142\u00f3wnym celem mojej wyprawy. Chcia\u0142am na w\u0142asne oczy zobaczy\u0107, \u017ce nie ma na nim drzewa wiadomo\u015bci dobrego i z\u0142ego oraz stoj\u0105cych pod nim postaci Adama i Ewy. No\u00a0i tym samym po raz kolejny przekona\u0107 si\u0119, jak wielk\u0105 wyobra\u017ani\u0119 mia\u0142 Zbigniew Nienacki. \u017be te\u017c okra\u015b\u0107 musiano mnie akurat tu? No i przykro mi, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to w miejscu \u015bwi\u0119tym, jakim jest cmentarz (bez wzgl\u0119du na nasze wyznanie). Okradziono mnie dok\u0142adnie w tym samym miejscu, w kt\u00f3rym wcze\u015bniej mnie skrzyczano, \u017ce o\u015bmieli\u0142am si\u0119 zrobi\u0107 krok za link\u0119. A jednak! Tu kto\u015b inny o\u015bmieli\u0142 si\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 po cudz\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107.
\nPS. A z\u0142odziej to na bank Goj. Jak ja. Facet, kt\u00f3ry si\u0119 na mnie pcha\u0142 nie mia\u0142 na g\u0142owie jarmu\u0142ki, a o zak\u0142adanie nakrycia g\u0142owy proszeni s\u0105 wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani wchodz\u0105cy do synagog i na cmentarz. Do pro\u015bby stosuj\u0105 si\u0119 tylko ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 uszanowa\u0107 t\u0119 kultur\u0119. Pchaj\u0105cy si\u0119 na mnie facet nie chcia\u0142.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nigdy nie by\u0142am w Pradze. Dlatego gdy przyjaci\u00f3\u0142ka powiedzia\u0142a, \u017ce robi kurs pilota wycieczek, kt\u00f3ry ko\u0144czy si\u0119 egzaminem praktycznym w Pradze i mo\u017ce zabra\u0107 osob\u0119 towarzysz\u0105ca \u2013 nie waha\u0142am si\u0119. Nawet przyznam, \u017ce do wyjazdu zapali\u0142am si\u0119 jak g\u0142upia. Zapewne wp\u0142yw na to mia\u0142 fakt,…<\/p>\n

Czytaj dalej… Kto szanuje \u015bwi\u0119to\u015b\u0107?<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[5,11],"tags":[563,965,1088,1550],"class_list":["post-852","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultura","category-prywatne","tag-judaizm","tag-pan-samochodzik","tag-praga","tag-zbigniew-nienacki","wpcat-5-id","wpcat-11-id"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=852"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/852\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}