{"id":4651,"date":"2014-04-23T14:06:32","date_gmt":"2014-04-23T13:06:32","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarska.blog.pl\/?p=4651"},"modified":"2014-04-23T14:06:32","modified_gmt":"2014-04-23T13:06:32","slug":"ksiazki-ktorych-nie-ima-sie-czas","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/?p=4651","title":{"rendered":"Ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rych nie ima si\u0119 czas"},"content":{"rendered":"
\"\"
Marcin Niziurski pokazuje pierwsze egzemplarze „Ksi\u0119gi urwis\u00f3w” i maszynopisy Ojca<\/figcaption><\/figure>\n

Dzi\u015b \u015bwiatowy dzie\u0144 ksi\u0105\u017cki, a \u017ce w tym roku przypada 60-lecie \u201eKsi\u0119gi urwis\u00f3w\u201d Edmunda Niziurskiego, wi\u0119c wczoraj w Domu Literatury odby\u0142o si\u0119 spotkanie, kt\u00f3re prowadzi\u0142am. Bo skoro ja je wymy\u015bli\u0142am, to musia\u0142am ca\u0142o\u015b\u0107 poprowadzi\u0107. Przysz\u0142y dzieci pana Edmunda, a tak\u017ce wnuki, prawnuki i sporo innych os\u00f3b \u2013 w tym wielu pisarzy m.in. Ma\u0142gorzata Str\u0119kowska-Zaremba, Zofia Beszczy\u0144ska i Grzegorz Kasdepke. Wymy\u015bli\u0142am spotkanie w formie lekcji. Innymi s\u0142owy najpierw odczyta\u0142am list\u0119 obecno\u015bci go\u015bci prosz\u0105c, by wstawali i m\u00f3wili \u201eobecny\u201d, potem wzywa\u0142am ich \u201edo tablicy\u201d, czyli sto\u0142u z mikrofonem i odpytywa\u0142am. Sala decydowa\u0142a o postawionym na koniec stopniu. W ko\u0144cu szko\u0142a w ksi\u0105\u017ckach Niziurskiego jest koszmarem, wi\u0119c uzna\u0142am, \u017ce pob\u0105d\u017amy troch\u0119 w takim szkolnym koszmarze, ale oczywi\u015bcie w \u017cartobliwej formie.<\/span><\/p>\n

Podczas spotkania dowiedzieli\u015bmy si\u0119 sporo o tym, jak Edmund Niziurski tworzy\u0142. Najpierw pisa\u0142 r\u0119cznie, potem przepisywa\u0142 na maszynie przebitce, a na to nanosi\u0142 poprawki. Bywa\u0142o, \u017ce skre\u015bla\u0142 ca\u0142e du\u017ce partie tekstu. Marcin Niziurski przyni\u00f3s\u0142 fragmenty maszynopisu \u201eKsi\u0119gi Urwis\u00f3w\u201d z akapitami, kt\u00f3re nie znalaz\u0142y si\u0119 w ksi\u0105\u017cce. Pan Edmund nad tekstem pracowa\u0142 do ko\u0144ca. Marcin Niziurski pokaza\u0142 te\u017c \u201eKsi\u0119g\u0119 urwis\u00f3w\u201d z poprawkami autorskimi naniesionymi w wydrukowanym egzemplarzu. (Sk\u0105d ja to znam?) Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce pan Edmund nigdy nie by\u0142 zadowolony z efektu ko\u0144cowego swojej pracy.<\/p>\n

\"\"
Z pani\u0105 Agnieszk\u0105 Niziursk\u0105.<\/figcaption><\/figure>\n

Wczoraj jego dzieci opowiada\u0142y o spacerach z nim. Pani Agnieszka pokazywa\u0142a zdj\u0119cie domu z wsi, kt\u00f3ra zosta\u0142a opisana w \u201eKsi\u0119dze Urwis\u00f3w\u201d. Opowiadali o ojcowskim poczuciu humoru, o tym jak lubi\u0142 dzieci i m\u0142odzie\u017c. Najstarsza c\u00f3rka p. Anna pokaza\u0142a, jak w latach 50-tych by\u0142a moda na has\u0142a propagandowe i ona napisa\u0142a ju\u017c na lekcj\u0119 rysunk\u00f3w kilka hase\u0142, a pani domaga\u0142a si\u0119 nowych. Ma\u0142a Ania pomys\u0142\u00f3w na inne nie mia\u0142a, wi\u0119c tata us\u0142u\u017cnie podpowiedzia\u0142:
\n\u201eW ka\u017cdym podw\u00f3rku hodowla kur. <\/em>
\nOto nasze zadanie w najbli\u017cszej pi\u0119ciolatce\u201d.<\/em>
\nWtedy 11 letnia Ania wzi\u0119\u0142a has\u0142o powa\u017cnie. Napisa\u0142a na kartce i zanios\u0142a do szko\u0142y, gdzie dosta\u0142a dobry stopie\u0144. Ironi\u0119 ojca dostrzeg\u0142a dopiero teraz, gdy po latach wygrzeba\u0142a swoj\u0105 prace domow\u0105, w kt\u00f3rej odrabianiu pomaga\u0142 tata i przeczyta\u0142a to s\u0142ynne has\u0142o nagrodzone dobrym stopniem.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ciekawa te\u017c by\u0142a rozmowa z Grzegorzem Leszczy\u0144skim, profesorem UW i specjalist\u0105 od literatury dzieci\u0119co-m\u0142odzie\u017cowej. Odpowiada\u0142 m.in. na pytanie, czemu \u201eKsi\u0119ga urwis\u00f3w\u201d nadal cieszy si\u0119 powodzeniem w\u015br\u00f3d czytelnik\u00f3w. W ko\u0144cu to historia, kt\u00f3ra dzieje si\u0119 w 1954 roku. Ot\u00f3\u017c napisana na pocz\u0105tku lat 50-tych, a wydana, w 1954, czyli rok po \u015bmierci J\u00f3zefa Stalina, powie\u015b\u0107 jest JEDYN\u0104 ksi\u0105\u017ck\u0105 m\u0142odzie\u017cow\u0105 z tamtego okresu, kt\u00f3ra ca\u0142y czas jest wznawiana! Zawiera wprawdzie propagand\u0119 stalinowsk\u0105, ale dla nastoletniego czytelnika jest ona niezauwa\u017calna! Dostrzega j\u0105 dopiero doros\u0142y. (Podobnie jest z \u201eW pustyni i w puszczy\u201d, kt\u00f3rego rasizm zauwa\u017cy\u0142am dopiero czytaj\u0105c, jako studentka.) Ksi\u0105\u017cka pisana w czasach, w kt\u00f3rych w ka\u017cdym dziele musia\u0142o by\u0107 poparcie dla linii w\u0142adzy spe\u0142ni\u0142a swoje zadanie, cho\u0107 dziecko tego nie dostrzega. Jednocze\u015bnie ma tyle innych warto\u015bci, \u017ce nic dziwnego, \u017ce ca\u0142y czas si\u0119 j\u0105 dobrze czyta. Postaci s\u0105 prawdziwe psychologicznie. Jest tu napi\u0119cie, jest \u015bmiech, jest wzruszenie. Bohaterowie s\u0105 \u0142obuzami, ale\u2026 nie da si\u0119 ich nie lubi\u0107.<\/p>\n

W czasach, kiedy Niziurski pisa\u0142 \u201eKsi\u0119g\u0119 urwis\u00f3w\u201d by\u0142a cenzura. Jej zniesienie po 1989 roku \u015bwi\u0119towano, jako wielkie zwyci\u0119stwo. Dzi\u015b zastanawiam si\u0119, czy paradoksalnie cenzura nie wp\u0142ywa\u0142a dodatnio na literatur\u0119? Chodzi mi o jej jako\u015b\u0107. Walcz\u0105c o to, by do literatury nie przedosta\u0142y si\u0119 tre\u015bci antypa\u0144stwowe, antysocjalistyczne itd. zmusza\u0142a do stosowania metafor i r\u00f3\u017cnych literackich wybieg\u00f3w, kt\u00f3re podnosi\u0142y poziom polskiego pisarstwa. Podobnie by\u0142o w czasach zabor\u00f3w, kiedy powstawa\u0142y \u201eLalka\u201d, \u201eCh\u0142opi\u201d, \u201eFaraon\u201d, \u201eKrzy\u017cacy\u201d czy ca\u0142a sienkiewiczowska trylogia. Dzi\u015b, gdy mo\u017cna napisa\u0107, co si\u0119 i chce i jak si\u0119 chce, mamy zalew tak beznadziejnych ksi\u0105\u017cek pod wzgl\u0119dem tre\u015bci, stylu, formy, a nawet oprawy graficznej, \u017ce gdybym chcia\u0142a prowadzi\u0107 blog z bardzo negatywnymi recenzjami \u201edzie\u0142 literackich\u201d, to temat\u00f3w nigdy by mi nie zabrak\u0142o. Tak, jak nie brakuje mi absurd\u00f3w. Kiedy\u015b ksi\u0105\u017cek by\u0142o mniej, ale z tych m\u0142odzie\u017cowych, kiedy ju\u017c jaka\u015b przesz\u0142a przez cenzorskie sito \u2013 by\u0142a per\u0142\u0105. Nic, wi\u0119c chyba dziwnego, \u017ce wracam do lektur mego dzieci\u0144stwa. Zaczytuj\u0119 si\u0119 raz na jaki\u015b czas Mari\u0105 Kr\u0171ger, Hann\u0105 O\u017cogowsk\u0105, Jackiem Domagalikiem, Zbigniewem Nienackim, Adamem Bahdajem. Grzegorz Leszczy\u0144ski powiedzia\u0142, \u017ce dobra literatura jest po prostuj dobra. Nadal czytamy \u201eTajemniczy ogr\u00f3d\u201d i \u201eAni\u0119 z zielonego wzg\u00f3rza\u201d, cho\u0107 nie ma tam telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych czy Internetu. S\u0105 jednak rzeczy nieprzemijaj\u0105ce, jak przyja\u017a\u0144 i mi\u0142o\u015b\u0107. Tak jest z \u201eKsi\u0119g\u0105 urwis\u00f3w\u201d, kt\u00f3rej bohater wprawdzie p\u0142acze, bo p\u0119k\u0142a mu pi\u0142eczka pingpongowa przywieziona na pami\u0105tk\u0119 z wycieczki na ziemie zachodnie, a kto dzi\u015b p\u0142acze za tak\u0105 pi\u0142eczk\u0105? Ale lojalno\u015b\u0107 wobec koleg\u00f3w, pomoc w potrzebie, to jest wa\u017cne ca\u0142y czas bez wzgl\u0119du na czasy, a nawet epok\u0119.<\/p>\n

Z wielk\u0105 literatur\u0105 tak jest, \u017ce czas jakby si\u0119 jej nie ima. I dlatego tak cz\u0119sto zastanawiam si\u0119, ile zostanie z tych ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 masowo drukowane i wydawcy pompuj\u0105 kas\u0119 w ich promocj\u0119. 60 lat temu Niziurski po prostu napisa\u0142. Cenzor przeczyta\u0142 i zatwierdzi\u0142. Co odrzuci\u0142? Dzi\u015b ju\u017c nie wiemy. Wydawca po prostu to wyda\u0142. Reszta\u2026 zrobi\u0142a si\u0119 sama. I tak min\u0119\u0142o 60 lat. A ja zn\u00f3w \u015bmia\u0142am si\u0119 z karmienia staruszk\u00f3w obierkami i p\u0142aka\u0142am nad 13-letni\u0105 Marysi\u0105 Kropiank\u0105 rozumiej\u0105c wreszcie, tak jak bohaterowie Niziurskiego, czemu \u201ePan Kropa w\u00f3dk\u0119 \u017c\u0142opie\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b \u015bwiatowy dzie\u0144 ksi\u0105\u017cki, a \u017ce w tym roku przypada 60-lecie \u201eKsi\u0119gi urwis\u00f3w\u201d Edmunda Niziurskiego, wi\u0119c wczoraj w Domu Literatury odby\u0142o si\u0119 spotkanie, kt\u00f3re prowadzi\u0142am. Bo skoro ja je wymy\u015bli\u0142am, to musia\u0142am ca\u0142o\u015b\u0107 poprowadzi\u0107. Przysz\u0142y dzieci pana Edmunda, a tak\u017ce wnuki, prawnuki i sporo innych…<\/p>\n

Czytaj dalej… Ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rych nie ima si\u0119 czas<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[283,324,688,730,1240,1277],"class_list":["post-4651","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultura","tag-dom-literatury","tag-edmund-niziurski","tag-ksiega-urwisow","tag-literatura","tag-spp","tag-stowarzyszenie-pisarzy-polskich","wpcat-5-id"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4651"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4651\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}