![\"\"](\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/85\/Carl_Spitzweg_-_Der_arme_Poet_%28Neue_Pinakothek%29.jpg\/767px-Carl_Spitzweg_-_Der_arme_Poet_%28Neue_Pinakothek%29.jpg\")
<\/a>Wielokrotnie m\u00f3wi\u0142am i pisa\u0142am o tym, \u017ce decyzj\u0119 o zostaniu pisark\u0105, (lub jak woli pewien m\u00f3j kuzyn, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce pisarzem to by\u0142 Sienkiewicz, a my wszyscy dzi\u015b pisz\u0105cy mo\u017cemy by\u0107, co najwy\u017cej literatami), podj\u0119\u0142am, jako o\u015bmioletnia dziewczynka. Nie my\u015bla\u0142am wtedy o pieni\u0105dzach. Moja decyzja by\u0142a podyktowana tym, \u017ce moment doprowadzenia do ko\u0144ca wymy\u015blonej przeze mnie historii, dawa\u0142 mi wielkie uczucie spe\u0142nienia. W ten spos\u00f3b odkry\u0142am, czym jest porz\u0105dkowanie umys\u0142u, kt\u00f3ry sw\u0119dzia\u0142 mnie od najm\u0142odszych lat, bo od kiedy si\u0119gam pami\u0119ci\u0105 my\u015bla\u0142am o tym, co przed nami, co po nas, jak wygl\u0105da wszech\u015bwiat, niebo, kosmos itd. Nie my\u015bla\u0142am, \u017ce pisarstwo ma si\u0119 wi\u0105za\u0107 z wielkimi pieni\u0119dzmi. Ba! Nie wiem, czy my\u015bla\u0142am o jakichkolwiek innych poza fors\u0105 na prze\u017cycie. Jako dziecko wychowane w domu pe\u0142nym ksi\u0105\u017cek i album\u00f3w z malarstwem dobrze zna\u0142am obraz Carla Spitzwega \u201eUbogi poeta\u201d. Wcze\u015bnie te\u017c pozna\u0142am \u017cyciorys Norwida, a przynajmniej informacj\u0119, \u017ce umar\u0142 w n\u0119dzy. By\u0142a wi\u0119c u mnie wewn\u0119trzna zgoda na to, \u017ce pisarstwo to nie jest spos\u00f3b na zostanie milionerem. Oczywi\u015bcie, gdy przysz\u0142o co do czego wielokrotnie odczuwa\u0142am b\u00f3l, z tego powodu, \u017ce honorariom daleko nie tylko do kokos\u00f3w, ale pieni\u0119dzy godnych przetrwania. I przyznaj\u0119, \u017ce przykro mi, \u017ce nie p\u0142aci si\u0119 pisarzom za napisanie, a jedynie za sprzeda\u017c. Przykro mi zw\u0142aszcza dlatego, \u017ce r\u00f3wnocze\u015bnie widz\u0119, jak r\u00f3\u017cnego rodzaju pustakom p\u0142aci si\u0119 o wiele wi\u0119cej za to, \u017ce s\u0105 na wizji w jakich\u015b durnych programach. Ale c\u00f3\u017c\u2026 ja podj\u0119\u0142am decyzj\u0119 zarabiania na \u017cycie g\u0142ow\u0105. Kto\u015b inny inn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 cia\u0142a \u2013 patrz wary obci\u0105gary, sztuczny cyc i napompowana dupa. W ko\u0144cu mamy wolno\u015b\u0107 i demokracj\u0119!<\/p>\nOwszem, najbardziej by\u0142o mi przykro, gdy podczas jednego ze spotka\u0144 autorskich, pewien ch\u0142opiec us\u0142yszawszy, \u017ce mam 2 z\u0142ote od ksi\u0105\u017cki powiedzia\u0142, \u017ce nie warto ze mn\u0105 gada\u0107, bo jestem nikim, a potem wsta\u0142 i wyszed\u0142 z sali. Wprawdzie nauczycielka go obieca\u0142a ukara\u0107 (nie wiem, dlaczego ma kara\u0107 kogo\u015b za pogl\u0105dy, do kt\u00f3rych ma prawo), mnie przeprosi\u0142a, ale\u2026 nie gniewam si\u0119 przecie\u017c na gimnazjalne pachol\u0119 chowane w kulcie pieni\u0105dza. W ko\u0144cu to kult stary, jak \u015bwiat! Kult, kt\u00f3remu ulegaj\u0105 tak\u017ce pisarze. S\u0105 dwie szko\u0142y pisarskie: oczywi\u015bcie falenicka i otwocka. Pierwsza m\u00f3wi, \u017ce pisarz musi dojrze\u0107, wi\u0119c powinien pisa\u0107 ksi\u0105\u017cki raz na jaki\u015b czas i wszystkie dobre. Druga szko\u0142a m\u00f3wi, \u017ce powinien pisa\u0107 bez przerwy. Ja staram si\u0119 godzi\u0107 obie szko\u0142y, czyli robi\u0107 jedno i drugie. W praktyce napisa\u0107 kilka dobrych ksi\u0105\u017cek, ale te\u017c i pisa\u0107 co\u015b codziennie. Dlatego niekoniecznie to codzienne pisanie owocuje ksi\u0105\u017ck\u0105. S\u0105 pisarze, kt\u00f3rzy w pogoni za ci\u0105g\u0142ym pisaniem produkuj\u0105 ksi\u0105\u017cki, jak fabryka \u0141ucznik maszyny do szycia i bro\u0144. Czy to s\u0105 dobre ksi\u0105\u017cki? R\u00f3\u017cnie to bywa. J\u00f3zef Ignacy Kraszewski, kt\u00f3ry napisa\u0142 ich ponad 600 znany jest w\u0142a\u015bciwie tylko ze \u201eStarej ba\u015bni\u201d i to by\u0107 mo\u017ce jest odpowied\u017a na wiele cisn\u0105cych si\u0119 na usta pyta\u0144.<\/p>\n
Cz\u0119sto spotykam si\u0119 z postaw\u0105 znajomych, kt\u00f3rzy widz\u0105c moj\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105 m\u00f3wi\u0105: \u201eGdyby\u015b napisa\u0142a co\u015b tak dobrego jak Harry Potter, to by\u015b mia\u0142a si\u0119 lepiej\u201d. Hm. Nieskromnie powiem, \u017ce moja \u201eKlasa pani Czajki\u201d czy \u201eLO-teria\u201d jest wi\u0119cej warta od Harry\u2019ego Pottera, kt\u00f3ry w warstwie psychologicznej by\u0142 cienki, wiec ju\u017c przebrzmia\u0142, jak sygna\u0142 poci\u0105gu, kt\u00f3ry dawno min\u0105\u0142 pobliski dworzec. Ne ka\u017cda g\u0142o\u015bna ksi\u0105\u017ck\u0105, sprzedaj\u0105ca si\u0119 w milionowych nak\u0142adach, przetrwa pr\u00f3b\u0119 czasu. Nie ka\u017cda ma\u0142onak\u0142adowa jest od razu g\u00f3wnem. Ludzie patrz\u0105c na zarobki Joanne Rowling i informacj\u0119, \u017ce z honorari\u00f3w za HP kupi\u0142a sobie zamek, pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0105d my\u015bl\u0105c, \u017ce ka\u017cdy tak powinien mie\u0107. Tymczasem nie ka\u017cdy potrzebuje zamku! Poza tym \u015bwiat nie jest sprawiedliwy. Ja si\u0119 na to oczywi\u015bcie nie godz\u0119 i z tym walcz\u0119 swoimi wszelkimi sposobami, czyli\u2026 pi\u00f3rem. Ale z drugiej strony przyjmuj\u0119 do wiadomo\u015bci, \u017ce jest, jaki jest i paradoksalnie stwierdzam, \u017ce w tym ca\u0142y jego urok! To w\u0142a\u015bnie ta niesprawiedliwo\u015b\u0107 \u015bwiata jest dla wielu tw\u00f3rc\u00f3w (nie tylko ludzi pi\u00f3ra) natchnieniem.<\/p>\n
Mia\u0142am kilkana\u015bcie lat, gdy z jednego z literackich wyjazd\u00f3w przywioz\u0142am do domu koleg\u0119 – m\u0142odego, zdolnego poet\u0119. By\u0142 m\u0142odszy ode mnie i waha\u0142 si\u0119, na jakie i\u015b\u0107 studia. Przywioz\u0142am go do domu rodzic\u00f3w, do Ojca, kt\u00f3ry by\u0142 dla mnie autorytetem. Kolega spyta\u0142: \u201ePanie Macieju, na jakie studia i\u015b\u0107, by nie by\u0142y za trudne, za d\u0142ugo nie trwa\u0142y i by si\u0119 po nich dobrze zarabia\u0142o?\u201d Ojciec popatrzy\u0142 na koleg\u0119 i powiedzia\u0142: \u201eM\u00f3j drogi! Najlepiej u doliniarzy!\u201d Kolega by\u0142 z Krapkowic, czyli Opolszczyzny. Gwara warszawska by\u0142a mu obca. Kto to doliniarz \u2013 nie mia\u0142 zielonego poj\u0119cia. Musia\u0142am mu wyt\u0142umaczy\u0107, \u017ce to taki z\u0142odziej, co w \u015brodkach komunikacji miejskiej kradnie po kieszeniach. Mina kolegi, tak samo jak odpowied\u017a Ojca, da\u0142y mi do my\u015blenia. Teraz te\u017c, gdy pytaj\u0105 mnie ludzie, czy warto by\u0107 pisark\u0105, odpowiadam: \u201eJe\u015bli chcesz co\u015b ludziom opowiada\u0107, to tak. Ale je\u015bli chcesz zarabia\u0107 wielkie pieni\u0105dze, to nie! To zosta\u0144 cz\u0142owieku prawnikiem i to najlepiej na us\u0142ugach mafii!\u201d Oczywi\u015bcie mo\u017cna jeszcze zosta\u0107 kr\u00f3liczkiem jakiego\u015b starego, bogatego playboya, je\u015bli kto\u015b maj\u0105cy talent pisarski lubi bawi\u0107 si\u0119 genitaliami starszych pan\u00f3w. Jednak tu warunkiem niezb\u0119dnym jest uroda. Ale my\u015bl\u0119, \u017ce po ods\u0142u\u017ceniu swego przy boku takiego lowelasa, sta\u0107 b\u0119dzie dziewoj\u0119 na skromne \u017cycie pisarki \u017cyj\u0105cej z procent\u00f3w od kapita\u0142u, kt\u00f3ry zgromadzi\u0142a dzi\u0119ki innej cz\u0119\u015bci cia\u0142a ni\u017c g\u0142owa.<\/p>\n
Jak nie pasuje, to trzeba znale\u017a\u0107 jaki\u015b zaw\u00f3d, jego si\u0119 trzyma\u0107 i r\u00f3wnolegle pisa\u0107 w nadziei, \u017ce nadejdzie dzie\u0144, kiedy cz\u0142owiek da rad\u0119 utrzyma\u0107 si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105czenie z pisania.<\/p>\n
Kaja Malanowska moim zdaniem pope\u0142ni\u0142a b\u0142\u0105d spodziewaj\u0105c si\u0119, \u017ce od razu uda jej si\u0119 nawet nie tyle zarabia\u0107 na pisaniu kokosy, ile w og\u00f3le utrzyma\u0107 si\u0119 z tego\u017c pisania. Przecie\u017c nawet ma\u0142e dzieci wiedz\u0105, \u017ce nie od razu Krak\u00f3w zbudowano. W debacie nad tym, \u017ce ludzie nie czytaj\u0105, a pisarze nie zarabiaj\u0105 radzi\u0142abym si\u0119 skupi\u0107 na\u2026 cenach ksi\u0105\u017cek! Bo to w tym tkwi ca\u0142a czytelniczo-pisarska tragedia. Je\u015bli ja li\u017c\u0119 ksi\u0105\u017cki przez szyb\u0119. Staram si\u0119 czyta\u0107 je w ksi\u0119garniach, albo podczytywa\u0107 na targach, to co dopiero inni? Wyznam te\u017c jeszcze co\u015b i to nie bez wstydu. Kilka razy z\u0142apa\u0142am si\u0119 na my\u015bli, \u017ce dobrze jest by\u0107 dziennikarzem, bo dzi\u0119ki temu raz na jaki\u015b czas wpada w moje r\u0119ce dobra ksi\u0105\u017ck\u0105 podarowana mi przez jakie\u015b wydawnictwo z nadziej\u0105 na recenzj\u0119 lub felieton w telewizji. (Ostatnio o generale Grocie, a wcze\u015bniej o Ludomirze Benedyktowiczu.) Gdyby nie to, moje czytelnicze zdziadzienie si\u0119gn\u0119\u0142oby zenitu. A tak\u2026 wzbogacam si\u0119 o \u015bwietne pozycje nie wydaj\u0105c na nie pieni\u0119dzy. Cho\u0107 Najwy\u017cszy jest \u015bwiadkiem, \u017ce ch\u0119tnie bym za nie wszystkie zap\u0142aci\u0142a, \u017ceby ich autorzy mieli z tego kas\u0119. A tak\u2026 nie maj\u0105, jako i ja nie mam za swoje. Ko\u0142o si\u0119 zamyka. Problemem nie s\u0105 nieczytaj\u0105cy ludzie, ale ceny ksi\u0105\u017cek. To, \u017ce ludzie mniej kupuj\u0105 ksi\u0105\u017cek ni\u017c kiedy\u015b. W PRL nie by\u0142o nic, ale ksi\u0105\u017cka by\u0142a. Czasem spod lady, ale jednak! Kolejki by\u0142o po \u201eBa\u015bnie\u201d Andersena, \u201eBa\u015bnie tysi\u0105ca i jednej nocy\u201d, a nawet Koran! I by\u0142o nas na to sta\u0107! Dzi\u015b wszystko le\u017cy od\u0142ogiem w ksi\u0119garniach i czasem idzie na przemia\u0142 lub do taniej ksi\u0105\u017cki. Nie dlatego, \u017ce z\u0142e. Ale dlatego, \u017ce z trudem starcza nam na p\u0142acenie rachunk\u00f3w! Inwestujemy wi\u0119c w to, bez czego \u017cy\u0107 nie mo\u017cemy. W pr\u0105d, wod\u0119, gaz i jedzenie. A bez ksi\u0105\u017cki \u017cy\u0107 mo\u017cemy, cho\u0107 kto\u015b powie, co to za \u017cycie. Na szcz\u0119\u015bcie s\u0105 biblioteki. Je\u017cd\u017c\u0105c na spotkania autorskie wielokrotnie widzia\u0142am w bibliotekach zeszyty zapis\u00f3w na ksi\u0105\u017cki. Wprawdzie dzisiejsze biblioteki kupuj\u0105 nowo\u015bci wg. widzimisi\u0119 dyrekcji. A ta nie kupuje wszystkiego, co nowe, bo ma tak ograniczony bud\u017cet, \u017ce musi dokonywa\u0107 jakiego\u015b wyboru. Dokonuje go wg. w\u0142asnego uznania. Przewa\u017cnie patrz\u0105c na listy bestseller\u00f3w, a te cz\u0119sto s\u0105 sztucznie nap\u0119dzane. To, \u017ce miejsce na li\u015bcie bestseller\u00f3w kosztuje \u2013 chyba ju\u017c nie jest tajemnic\u0105 poliszynela. W ka\u017cdym razie ko\u0142o si\u0119 zamyka. W PRL wiele rzeczy by\u0142o fatalnych, ale by\u0142a tania ksi\u0105\u017cka. Nie twierdz\u0119, \u017ce to zas\u0142uga ustroju, kt\u00f3ry wtedy mieli\u015bmy, bo prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c nie znam si\u0119 na tym. Wiem, \u017ce gdy jako nastolatka jecha\u0142am na wakacje, to wraca\u0142am z plecakiem, w kt\u00f3rym obija\u0142o si\u0119 10 tomik\u00f3w wierszy poet\u00f3w, kt\u00f3rych nie zna\u0142am, a kt\u00f3rych chcia\u0142am pozna\u0107. Dzi\u015b nie sta\u0107 mnie nawet na Szymborsk\u0105. A tego niestety nikt do recenzji mi nie przesy\u0142a, bo noblist\u00f3w si\u0119 nie recenzuje.<\/p>\n
I tylko Kaja Malanowska w swojej naiwno\u015bci krzyczy, \u017ce nie zarabia, jako pisarka. Pani Kaju, niech Pani zarobi, jako kto\u015b inny i ju\u017c przestanie wrzeszcze\u0107. Bo mnie, jako pisark\u0119 bardziej boli moje \u017cycie czytelniczki. Prawdziwie boli mnie to, \u017ce jako cz\u0142owiek \u2013 abstrahuj\u0105c od wykonywanych dw\u00f3ch zawod\u00f3w \u2013 nie mog\u0119 sobie pozwoli\u0107 na wiele ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re ostatnio wysz\u0142y. A tym samym te\u017c nie wspieram kole\u017canek i koleg\u00f3w po pi\u00f3rze. Ko\u0142o si\u0119 zamyka? Fortuna nim si\u0119 toczy? A mo\u017ce i raczej ka\u0142em tuczy? Po tej dyskusji w mediach stwierdzam, \u017ce tak. Temat zarobk\u00f3w pisarskich jest tematem g\u00f3wnianym. Dlatego zrezygnowa\u0142am z udzia\u0142u w debacie. I tylko tu, u siebie w kameralnym gronie pisz\u0119, co my\u015bl\u0119. Stan m\u00f3j, jako pisarki (czy jak woli kuzyn 'literatki’) jest niczym w por\u00f3wnaniu z moim stanem \u2013 czytelniczki!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Namawiano mnie na udzia\u0142 w debacie w radiu TOK FM w sprawie zarobk\u00f3w pisarzy. Najpierw pomy\u015bla\u0142am, \u017ce p\u00f3jd\u0119, ale potem\u2026 przysz\u0142a taka refleksja… Debata wyklu\u0142a si\u0119 po swoistym medialnym piekie\u0142ku, kt\u00f3re si\u0119 stworzy\u0142o w \u015brodowisku po wyznaniu niejakiej Kai Malanowskiej, \u017ce na swojej ksi\u0105\u017cce nominowanej…<\/p>\n