\u201e(\u2026) Odk\u0105d ojciec rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 wodoci\u0105g\u00f3w w Nowym Dworze, a potem magistrali wodoci\u0105gowej dla Centrum Wyszkolenia Saper\u00f3w w twierdzy modli\u0144skiej, wakacje sp\u0119dzali\u015bmy w Nowym Dworze. Zawsze mia\u0142y one dla nas niezwyk\u0142y urok \u2014 p\u0142ywanie kajakiem po Narwi, \u0142owienie ryb, w\u0142\u00f3czenie si\u0119 po budowie ojca, gdzie zawsze pan, Paszeniuk, cie\u015bla, zrobi\u0142 nam jak\u0105\u015b zabawk\u0119, \u0142\u00f3dk\u0119 czy szczud\u0142a, albo towarzyszenie ojcu w wyjazdach do twierdzy i moc r\u00f3\u017cnych niespodzianek. Gdy wczoraj zwiedzali\u015bmy Nowy Dw\u00f3r pr\u00f3\u017cno by\u0142o szuka\u0107 czegokolwiek, co opisa\u0142 tata w swojej ksi\u0105\u017cce. Nie by\u0142o nie tylko sklepu Pana Beniusia czy Synagogi, ale nie by\u0142o nawet \u015bladu po \u017bydach. Rynek stanowi\u0142y nowe domy. Jedyny wyj\u0105tek budzi\u0142 przera\u017cenie.\n<\/p>\n\n\n\n Widok tego domu od strony podw\u00f3rka…<\/p>\n\n\n\n W przeciwie\u0144stwie do Nowego Dworu i jego przedwojennych budynk\u00f3w modli\u0144ska twierdza sta\u0142a, jak kiedy\u015b. Tyle, \u017ce w coraz gorszym stanie. Chodzili\u015bmy po jej terenie, ka\u017cde ze swoimi my\u015blami, ale te\u017c i z jedn\u0105 wsp\u00f3ln\u0105\u2026, co zrobi\u0107, by tak nie niszcza\u0142a?<\/p>\n\n\n\n Brama „Kolejowa” (przekop) zw. tak\u017ce „gen Szylinga”.<\/p>\n\n\n\n Brama „Kolejowa” (przekop) zw. tak\u017ce „gen Szylinga”.<\/p>\n\n\n\n Brama „Kolejowa” (przekop) zw. tak\u017ce „gen Szylinga”.<\/p>\n\n\n\n Brama „Kolejowa” (przekop) zw. tak\u017ce „gen Szylinga”.<\/p>\n\n\n\n Mury okopu Bramy Ostro\u0142\u0119ckiej<\/p>\n\n\n\n Brama Ostro\u0142\u0119cka<\/p>\n\n\n\n Ja na ma\u0142ym tarasiku widokowym na tle jednego z most\u00f3w…<\/p>\n\n\n\n Mury obronne<\/p>\n\n\n\n widok na budynki elektrowni…<\/p>\n\n\n\n Wie\u017ca wschodnia „bia\u0142a”<\/p>\n\n\n\n Ruiny spichlerza zbo\u017cowego wzniesionego w 1844 roku wg. projektu architekta Jana Jakuba Gaya.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze jeden widok na ruiny spichlerza zbo\u017cowego wzniesionego w 1844 roku wg. projektu architekta Jana Jakuba Gaya.<\/p>\n\n\n\n Kojec artyleryjski i jego wn\u0119trze<\/p>\n\n\n\n Kojec artyleryjski i jego wn\u0119trze<\/p>\n\n\n\n Kojec artyleryjski i jego wn\u0119trze<\/p>\n\n\n\n Ko\u0142o bramy Napoleona<\/p>\n\n\n\n Brama Napoleona<\/p>\n\n\n\n Widok na koszary obronne. To najd\u0142u\u017csze koszary w Europie – d\u0142ugo\u015b\u0107 w obwodzie 2250 metr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Agencja Mienia Wojskowego wystawi\u0142a twierdz\u0119 na sprzeda\u017c. Nikt nie chce jej kupi\u0107. AMW zaczyna\u0142a od oferty dwustu dwudziestu milion\u00f3w z\u0142otych. Ostatnia, dziewi\u0105ta ju\u017c oferta sprzeda\u017cy twierdzy w przetargu opiewa na 35 milion\u00f3w. Jak napisa\u0142y media: \u201eOstatni raz wojskowa agencja pr\u00f3bowa\u0142a sprzeda\u0107 Twierdz\u0119 Modlin w lutym. Cena wywo\u0142awcza wynosi\u0142a w\u00f3wczas 56 mln z\u0142, przy czym kupuj\u0105cy dosta\u0142by 50-procentow\u0105 bonifikat\u0119 ze wzgl\u0119du na to, \u017ce jest to budynek zabytkowy. To oznacza, \u017ce twierdz\u0119 m\u00f3g\u0142by kupi\u0107 kto\u015b dysponuj\u0105cy ju\u017c tylko 28 mln z\u0142. Ch\u0119tnych nie by\u0142o. Teraz cen\u0119 zabytkowej cytadeli \u015bci\u0119to a\u017c o 40 proc. Razem z 57 hektarami ziemi trafia na sprzeda\u017c z cen\u0105 wywo\u0142awcz\u0105 35 mln z\u0142 – po odliczeniu bonifikaty za zabytek oznacza to, \u017ce w\u0142a\u015bcicielem fortyfikacji mo\u017cna zosta\u0107 ju\u017c za 17,5 mln z\u0142. To cena ni\u017csza ni\u017c 374-metrowego apartamentu zajmuj\u0105cego ostatnie trzy kondygnacje apartamentowca Z\u0142ota 44 (zosta\u0142 sprzedany za 20 mln z\u0142).\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Wprawdzie nie mam ani jednego miliona, ale o\u015bmielam si\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce nie jest to du\u017ca suma. Czemu tak s\u0105dz\u0119? Nie por\u00f3wnuj\u0119 z apartamentem przy Z\u0142otej, ale… Oto wczoraj wyczyta\u0142am nast\u0119puj\u0105c\u0105 informacj\u0119: \u201eAktualne informacje przydatne mieszka\u0144com, turystom, studentom czy przedsi\u0119biorcom znajd\u0105 si\u0119 na nowym portalu e-DolnySlask, kt\u00f3ry powstanie w 2014 r. W poniedzia\u0142ek w Urz\u0119dzie Marsza\u0142kowskim Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego zosta\u0142a podpisana umowa dot. jego utworzenia. Portal e-DolnySlask ma by\u0107 innowacyjnym po\u0142\u0105czeniem wiedzy o regionie z portalem internetowym. Na stronie pojawi\u0105 si\u0119 aktualne informacje dotycz\u0105ce wielu dziedzin \u017cycia na Dolnym \u015al\u0105sku. Koszt jego uruchomienia ma przekroczy\u0107 65 mln z\u0142, a kolejne 5 mln b\u0119dzie kosztowa\u0142a jego obs\u0142uga przez pi\u0119\u0107 kolejnych lat. Projekt ten jest dofinansowany ze \u015brodk\u00f3w unijnych.\u201d<\/em> I tak my\u015bl\u0119 sobie, \u017ce je\u017celi ja za sw\u00f3j portal (piekarska.com.pl<\/a> zap\u0142aci\u0142am w ratach pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy z\u0142otych), a portal Dolnego \u015al\u0105ska ma kosztowa\u0107 sze\u015b\u0107dziesi\u0105t pi\u0119\u0107 milion\u00f3w, czyli dwa razy tyle co ca\u0142a niemal dwustuletnia twierdza modli\u0144ska, (najwi\u0119ksza twierdza w Europie), to albo \u015bwiat stoi na g\u0142owie, albo Polska na niej stoi, albo Dolny \u015al\u0105sk zwariowa\u0142. A mo\u017ce ja? Po prostu dla mnie zabytkowa twierdza jest wi\u0119cej warta ni\u017c portal, nawet je\u015bli to portal ca\u0142ego wojew\u00f3dztwa.<\/p>\n\n\n\n *) Pan Fredek zaraz po wybuchu wojny podpisa\u0142 Volkslist\u0119, ale\u2026 w domu wisi co\u015b, co go przypomina nawet mnie, to wielki portret marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry podarowa\u0142 na urodziny mojemu dziadkowi.<\/p>\n\n\n\n **) Nigdzie nie ma zdj\u0119cia tej synagogi…<\/p>\n\n\n\n PS Poniewa\u017c mam urodziny, wi\u0119c przekornie…\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pojechali\u015bmy wczoraj z Ulubionym do Nowego Dworu Mazowieckiego, a co za tym idzie do Twierdzy Modli\u0144skiej. Ulubiony by\u0142 tam pierwszy raz w \u017cyciu, ja kt\u00f3ry\u015b tam. Do Twierdzy mam wielki sentyment. M\u00f3j dziadek Bronis\u0142aw Piekarski by\u0142 in\u017cynierem budowy wodoci\u0105g\u00f3w i kanalizacji i kanalizowa\u0142 zar\u00f3wno Nowy…<\/p>\n
(\u2026) Robotnicy, chc\u0105c ojcu zrobi\u0107 niespodziank\u0119, przygotowali parkiet z platform do szalunku, sprowadzili orkiestr\u0105 i zabawa by\u0142a na sto dwa. My\u015bmy z Antkiem poczuli si\u0119 swobodniejsi. Doro\u015bli byli zaj\u0119ci sob\u0105 \u2014 ta\u0144czyli do p\u00f3\u017ana. Wieczorem, przy ognisku rozpalonym nad Narwi\u0105, echo nios\u0142o s\u0142owa modnej w\u00f3wczas, ckliwej a jak\u017ce niestety proroczej piosenki: \u00a0\u201e… za rok, za dzie\u0144, za chwil\u0119 razem nie b\u0119dzie nas…”
Ka\u017cdy dzie\u0144 tego lata przynosi\u0142 nam mi\u0142e niespodzianki. Gdy ojciec zako\u0144czy\u0142 budow\u0119 kana\u0142u burzowego z placu Solnego do Narwi, pozwoli\u0142 mnie i Antkowi przej\u015b\u0107 tym kana\u0142em. Na pro\u015bb\u0119 mamy jeden z robotnik\u00f3w na budowie, Fredek Kelm, mia\u0142 nam w tej wyprawie towarzyszy\u0107. By\u0142 Niemcem z pochodzenia. Obydwaj z Antkiem bardzo go lubili\u015bmy, a ja szczeg\u00f3lnie, poniewa\u017c bardzo cz\u0119sto wozi\u0142 mnie na rowerze, na ramie. Zaopatrzeni w latarki elektryczne, rozpocz\u0119li\u015bmy nasz\u0105 eskapad\u0119. Pierwszy do kana\u0142u zszed\u0142 pan Fredek. Szli\u015bmy na czworakach, poniewa\u017c wysoko\u015b\u0107 kana\u0142u nie przekracza\u0142a sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu centymetr\u00f3w. W po\u0142owie drogi pan Fredek krzykn\u0105\u0142: \u201eCh\u0142opcy! Uwaga, przeszkoda!” Wystraszy\u0142em si\u0119 troch\u0119, zw\u0142aszcza \u017ce zgas\u0142a mi latarka, ale za chwil\u0119 us\u0142ysza\u0142em \u015bmiech Antka. Przeszkod\u0105 okaza\u0142a si\u0119 zielona \u017cabka, kt\u00f3ra jakim\u015b cudem zaw\u0119drowa\u0142a kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w od brzegu Narwi.
Gdy wyszli\u015bmy z kana\u0142u brudni, z poobcieranymi \u0142okciami i kolanami, czeka\u0142a na nas mama z r\u0119cznikiem i myd\u0142em. Nie by\u0142a zadowolona z naszej wyprawy, ale udobrucha\u0142 j\u0105 weso\u0142y u\u015bmiech pana Fredka.*)
(\u2026) Pi\u0119kne to by\u0142y wakacje i Nowy Dw\u00f3r by\u0142 pi\u0119knym miasteczkiem: z dwoma ko\u015bcio\u0142ami \u2014 katolickim i ewangelickim \u2014 synagog\u0105, rze\u017ani\u0105, tartakiem i oczywi\u015bcie magistratem, z kt\u00f3rego czasami wychodzi\u0142 z b\u0119bnem policjant, og\u0142aszaj\u0105c r\u00f3\u017cne zarz\u0105dzenia burmistrza. Najbardziej ciekawi\u0142y mnie sklepiki w pi\u0119trowych drewniakach i stragany na rynku.
Dwa czynniki okre\u015bla\u0142y charakter miasta: \u017bydzi i wojsko. Obyczaje \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych obserwowa\u0142em w Nowym Dworze, dla mnie zamieszka\u0142ego w Warszawie, w do\u015b\u0107 ekskluzywnej dzielnicy, mia\u0142y blask egzotyki. W ka\u017cd\u0105 sobot\u0119 ruch na ulicy zamiera\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sklep\u00f3w by\u0142a pozamykana, bo szabas. Za to w pozosta\u0142e dni tygodnia, oczywi\u015bcie poza niedziel\u0105, na ulicach roi\u0142o si\u0119 od ludzi. \u017bydowskie sklepy kusi\u0142y. Mo\u017cna w nich by\u0142o wszystko kupi\u0107. Pejsaci sprzedawcy mieli d\u0142ugie, czarne cha\u0142aty i czarne okr\u0105g\u0142e jarmu\u0142ki na g\u0142owach, a sprzedawczynie d\u0142ugie kwiaciaste kiecki i ufryzowane peruki. Na Warszawskiej, przed magistratem, sklep z artyku\u0142ami technicznymi prowadzi\u0142 pan Natan Blatt, zwany Beniusiem. On nosi\u0142 si\u0119 normalnie, za\u015b nieco dalej, po stronie przeciwnej, w\u0142a\u015bciciel sklepu z w\u0119dkami i przyborami rybackimi, wysoki, chudy, z d\u0142ugimi czarnymi pejsami, chodzi\u0142 w cha\u0142acie a\u017c do samej ziemi i strasznie szwargota\u0142.
Obok budynku Pocztowej Kasy Oszcz\u0119dno\u015bci, w kt\u00f3rym rodzice wynajmowali tego roku mieszkanie, mie\u015bci\u0142a si\u0119 \u017cydowska szko\u0142a. Podczas przerw panowa\u0142 w niej i\u015bcie \u017cydowski harmider. Niejednokrotnie podpuszczani przez starszych wyrostk\u00f3w toczyli\u015bmy b\u00f3jki z uczniami tej szko\u0142y.
Gdy uton\u0119\u0142a w Narwi c\u00f3rka starego Hanzyna, przed domem zebra\u0142 si\u0119 t\u0142um. Z wn\u0119trza dochodzi\u0142o zawodzenie p\u0142aczek. Lament p\u0142aczek towarzyszy\u0142 te\u017c konduktowi pogrzebowemu a\u017c na cmentarz. Po raz pierwszy i ostatni widzia\u0142em w\u00f3wczas prawdziwy \u017cydowski pogrzeb. Wprawdzie rok przedtem uczestniczy\u0142em w pogrzebie Marii Monk, przyjaci\u00f3\u0142ki szkolnej mojej mamy, na cmentarzu \u017cydowskim na Okopowej, ale poniewa\u017c by\u0142a to rodzina zasymilowana, pogrzeb ten nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 wiele od katolickiego, chocia\u017c prowadzi\u0142 go rabin i towarzyszy\u0142y p\u0142aczki.
Kt\u00f3rego\u015b dnia wraz z Antkiem poprosili\u015bmy naszego przyjaciela, pana Antka Kami\u0144skiego, \u017ceby nas zaprowadzi\u0142 do synagogi **). Chcieli\u015bmy zobaczy\u0107, jak \u201ekiwa si\u0119 \u017byd na pokucie”. Jeden z koleg\u00f3w mia\u0142 bowiem tak\u0105 zabawk\u0119: na dw\u00f3ch \u0142ukowatych wkl\u0119s\u0142ych por\u0119czach oparta swobodnie sylwetka rabina z d\u0142ug\u0105 brod\u0105 i w d\u0142ugim cha\u0142acie, wprowadzona w ruch wahad\u0142owy, przez przesz\u0142o minut\u0119 \u201ekiwa\u0142a si\u0119 na pokucie”. Chcieli\u015bmy to zobaczy\u0107 w rzeczywisto\u015bci. Weszli\u015bmy do synagogi. Z wn\u0119trza, w kt\u00f3rym panowa\u0142 p\u00f3\u0142mrok, wia\u0142o ch\u0142odem. Po\u015brodku rabin ubrany w czarn\u0105 haftowan\u0105 szat\u0119, w du\u017cej czapie na g\u0142owie, bi\u0142 pok\u0142ony w kierunku podium, na kt\u00f3rym wisia\u0142 du\u017cy zapisany papier, oprawny w dwie srebrne korony. Rabin monotonnym gard\u0142owym g\u0142osem powtarza\u0142 werset modlitwy, podnosz\u0105c co chwila r\u0119k\u0119 do g\u00f3ry. Na przedramieniu mia\u0142 przywi\u0105zane srebrne kanciaste pude\u0142eczko. Onie\u015bmielony nieznanym widokiem zorientowa\u0142em si\u0119 w pewnej chwili, \u017ce jestem w czapce na g\u0142owie. Zdj\u0105\u0142em j\u0105 szybko. Przysun\u0105\u0142em si\u0119 do brata i chwyci\u0142em go za r\u0119k\u0119. W tym momencie rabin us\u0142yszawszy, \u017ce kto\u015b jest w \u015bwi\u0105tyni, odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku nam. Na czole mia\u0142 przywi\u0105zane takie samo srebrne pude\u0142ko jak na przedramieniu. Popatrzy\u0142 na nas i wskazuj\u0105c na mnie palcem, zacz\u0105\u0142 co\u015b bardzo g\u0142o\u015bno i gniewnie krzycze\u0107 po \u017cydowsku. Ze strachu w\u0142osy stan\u0119\u0142y mi d\u0119ba na g\u0142owie. Wybuchn\u0105\u0142em p\u0142aczem, przytulaj\u0105c si\u0119 do brata. W tym momencie pan Antek wcisn\u0105\u0142 mi czapk\u0119 na oczy. Rabin uspokoi\u0142 si\u0119 i zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107 co\u015b do pana Antka \u0142aman\u0105 polszczyzn\u0105. Nie dociera\u0142a do mnie tre\u015b\u0107 rozmowy. Nie mog\u0142em si\u0119 uspokoi\u0107. Z \u0142omoc\u0105cym sercem ci\u0105gn\u0105\u0142em wszystkich do wyj\u015bcia.
Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce obrazi\u0142em Jehow\u0119, wchodz\u0105c do \u015bwi\u0105tyni bez nakrycia g\u0142owy. Od tej pory omija\u0142em synagog\u0119 z daleka. Nie przypuszcza\u0142em w\u00f3wczas, \u017ce za kilka miesi\u0119cy nie b\u0119dzie w Nowym Dworze ju\u017c ani synagogi, ani rabina, ani chederu, ani \u017byd\u00f3w.\u201d
(\u2026)\u00a0W Nowym Dworze wojska by\u0142o pe\u0142no. Codziennie ogl\u0105dali\u015bmy rano i w po\u0142udnie kompanie saper\u00f3w i baloniarzy w stalowych lotniczych mundurach, kt\u00f3rzy maszerowali na \u0107wiczenia. Dwukrotnie tego lata widzia\u0142em, jak saperzy niemal b\u0142yskawicznie budowali most pontonowy przez Narew ko\u0142o Okunina. Z p\u00f3lka wyjecha\u0142o nad brzeg Narwi kilkana\u015bcie ci\u0119\u017car\u00f3wek z pontonami. Samochody stan\u0119\u0142y ty\u0142em do brzegu. \u017bo\u0142nierze momentalnie zrzucili pontony i spuszczali na wod\u0119, \u0142\u0105cz\u0105c je ju\u017c na brzegu drewnianymi szerokimi k\u0142adkami. Ostatni ponton odepchn\u0119li w g\u00f3r\u0119 biegu rzeki i most porwany pr\u0105dem po\u0142\u0105czy\u0142 oba brzegi.
Wielokrotnie te\u017c je\u017adzi\u0142em z ojcem do twierdzy. Bardzo mnie zawsze ciekawi\u0142o sprawdzanie przepustki przez wartownika, kt\u00f3ry na karabinie mia\u0142 nasadzony bagnet, a pas obci\u0105\u017cony \u0142adownicami. Oddaj\u0105c przepustk\u0119, stawa\u0142 na baczno\u015b\u0107 i salutowa\u0142.
Wielk\u0105 frajd\u0119 zrobi\u0142 nam kiedy\u015b ojciec, oprowadzaj\u0105c nas po kazamatach twierdzy. W\u0142a\u015bnie podczas dokonywanych przez niego prac budowlanych odkryto nieznan\u0105 dotychczas, zamurowan\u0105 kazamat\u0119, w kt\u00f3rej u sklepienia wisia\u0142o mn\u00f3stwo zeschni\u0119tych nietoperzy. Ojciec pozwoli\u0142 nawet Antkowi wzi\u0105\u0107 jednego na lekcj\u0119 przyrody. Obdarowa\u0142 nas r\u00f3wnie\u017c kilkoma armatnimi pociskami kartaczowymi z wojen napoleo\u0144skich, znalezionymi kiedy\u015b podczas robienia wykop\u00f3w pod wodoci\u0105gi na ulicy Genera\u0142a Zaj\u0105czka w twierdzy.
Lato 1939 roku by\u0142o bardzo gor\u0105ce i burzliwe. W rzeczywisto\u015bci i w przeno\u015bni. W rzeczywisto\u015bci \u2014 bo pami\u0119tam dwie olbrzymie burze. Jedna z nich szczeg\u00f3lnie utkwi\u0142a mi w pami\u0119ci. Kt\u00f3rego\u015b dnia b\u0119d\u0105c na budowie u ojca, dostrzegli\u015bmy zbieraj\u0105ce si\u0119 na niebie pot\u0119\u017cne czarne chmury. Postanowili\u015bmy wr\u00f3ci\u0107 do domu. Szli\u015bmy do\u015b\u0107 \u015bpiesznie. Na rogu uliczki prowadz\u0105cej na plac Solny, pod p\u0142otem na brzegu rynsztoka, gramoli\u0142y si\u0119 dwa male\u0144kie kociaki, ledwo przejrza\u0142e na \u015blepka. Chcieli\u015bmy je zabra\u0107, ale mama nam powiedzia\u0142a, \u017ce nie mo\u017cemy ich odbiera\u0107 matce, s\u0105 za ma\u0142e, a ponadto musimy si\u0119 \u015bpieszy\u0107, bo burza nadci\u0105ga. Na niebie wida\u0107 ju\u017c by\u0142o b\u0142yskawice i da\u0142y si\u0119 s\u0142ysze\u0107 pierwsze grzmoty. Gdy byli\u015bmy na placu Solnym, lun\u0105\u0142 deszcz. Ruszyli\u015bmy biegiem z powrotem do baraku, w kt\u00f3rym si\u0119 mie\u015bci\u0142o biuro ojca. Ledwie zd\u0105\u017cyli\u015bmy si\u0119 schroni\u0107, gdy w dach za\u0142omota\u0142o. Spad\u0142 grad, kt\u00f3rego grudki mia\u0142y wielko\u015b\u0107 go\u0142\u0119biego jajka. Wicher by\u0142 taki, \u017ce zdawa\u0142o nam si\u0119, i\u017c zmiecie nasz barak. Gdy wyszli\u015bmy po burzy, grudki lodu mo\u017cna by\u0142o zbiera\u0107 gar\u015bciami, a ulicami, nie tylko rynsztokami, p\u0142yn\u0105\u0142 wartki potok deszcz\u00f3wki. Kotk\u00f3w na brzegu rynsztoka pod p\u0142otem ju\u017c nie by\u0142o, a gdy godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej ze znajomym ojca wyjechali\u015bmy motorem z przyczep\u0105 w kierunku D\u0119binki, po obu stronach szosy le\u017ca\u0142y poprzewracane przez wichur\u0119 olbrzymie kilkusetletnie drzewa. Nasz znajomy doro\u017ckarz, pan Jurkowski, nim zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 schroni\u0107 przed burz\u0105, od grudki gradu zarobi\u0142 olbrzymiego guza mimo ceratowej doro\u017ckarskiej czapki.
Ta burza, los kotk\u00f3w by\u0142y jakby zapowiedzi\u0105 innej burzy, kt\u00f3ra nadci\u0105ga\u0142a.
Coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wiono o Hitlerze, Chamberlainie, o korytarzu. Cz\u0119sto pada\u0142y s\u0142owa: ultimatum, wojna.
(\u2026)\u00a0W\u00f3wczas, w sierpniu 1939 roku, na wezwanie burmistrza Nowego Dworu, pana Przedwieckiego, wszyscy mieszka\u0144cy miasta wzi\u0119li udzia\u0142 w kopaniu row\u00f3w przeciwlotniczych i przeciwczo\u0142gowych. My\u015bmy te\u017c z bratem kopali zawzi\u0119cie. Pami\u0119tam, jak ko\u0142o nas z perlistym potem na czole kopa\u0142 stary Hanzyn. Ca\u0142e przedpole nad Narwi\u0105 od strony Okunina pokry\u0142y g\u0142\u0119bokie rowy.|
27 sierpnia, w niedziel\u0119, mieli\u015bmy wr\u00f3ci\u0107 do Warszawy. Rano poszli\u015bmy z mam\u0105 i jednym z przyjaci\u00f3\u0142 ojca w kierunku stacji. Gdy zbli\u017cali\u015bmy si\u0119 do torowiska, z daleka dochodzi\u0142 stukot k\u00f3\u0142 poci\u0105gu, przez kt\u00f3ry przebija\u0142y si\u0119 s\u0142owa \u017co\u0142nierskiej piosenki: \u201e…nie nosz\u0105 lampas\u00f3w, lecz szary ich str\u00f3j, nie nosz\u0105 ni srebra, ni z\u0142ota…”Torami w obydwu kierunkach mija\u0142y si\u0119 transporty wojskowe. W otwartych wagonach towarowych stali \u017co\u0142nierze w pe\u0142nym rynsztunku i \u015bpiewali. Pokiwali\u015bmy im r\u0119kami. Machali nam w odzew serdecznie. Gdy w pewnym momencie jeden z poci\u0105g\u00f3w przystan\u0105\u0142, mama podbieg\u0142a do wagonu i wr\u0119czy\u0142a \u017co\u0142nierzowi bukiet zerwanych przed chwil\u0105 polnych kwiat\u00f3w.
Wieczorem spakowali\u015bmy walizki i nasz przyjaciel, pan Jurkowski, odwi\u00f3z\u0142 nas na stacj\u0119 do Modlina. Ojciec nazajutrz mia\u0142 si\u0119 przenie\u015b\u0107 do twierdzy.
Na stacji w Modlinie pe\u0142no by\u0142o wojska. Na bocznym torze przyku\u0142 moj\u0105 uwag\u0119 poci\u0105g pancerny pomalowany w zielone \u0142aty, z reflektorami przeciwlotniczymi na dachach wagon\u00f3w. W t\u0142umie pada\u0142y wyra\u017anie s\u0142owa: \u201enie damy si\u0119”, \u201ewojna”, \u201emobilizacja”. W\u015br\u00f3d czekaj\u0105cych na poci\u0105g by\u0142o wielu m\u0142odych ludzi z drewnianymi walizeczkami zamykanymi na k\u0142\u00f3dki. To rezerwi\u015bci wezwani do macierzystych jednostek. Jeszcze na stacji naci\u0105gn\u0119li\u015bmy z bratem mam\u0119, \u017ceby nam kupi\u0142a fotografie polskich okr\u0119t\u00f3w wojennych: \u201eWichra”, \u201eB\u0142yskawicy”, \u201eGroma”, \u201eBurzy”, \u201eGryfa”, \u201eOr\u0142a” i \u201eS\u0119pa”.
U\u015bcisn\u0105wszy ojca, wsiedli\u015bmy do poci\u0105gu. Gdy wje\u017cd\u017cali\u015bmy w tunel mostu, popatrzy\u0142em jeszcze na twierdz\u0119. W dalekim planie rysowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u0119boki korytarz z czerwonej ceg\u0142y z bia\u0142ym obramieniem. To brama Ostro\u0142\u0119cka twierdzy, w kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie wje\u017cd\u017ca\u0142y zaprz\u0119gi artyleryjskie.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n![\"\"\/](\"https:\/\/lh5.googleusercontent.com\/-2sAOtNXG2ic\/Ue-DWMBV0iI\/AAAAAAAAF3E\/iOCuoKzjztc\/w722-h1078-no\/DSC_0630.JPG\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n