Gdy przeci\u0119tny Polak ogl\u0105da trylogi\u0119 Sylwestra Ch\u0119ci\u0144skiego z Kargulem i Pawlakiem \u015bmieje si\u0119 nie tylko z tre\u015bci, ale te\u017c z j\u0119zyka bohater\u00f3w. O ile\u017c razy \u015bmia\u0142am si\u0119 z tych dialog\u00f3w. Nigdy nie przypuszcza\u0142am, \u017ce sama dla kogo\u015b mog\u0119 by\u0107 kim\u015b w rodzaju Kargula lub Pawlaka.<\/p>\n
Obiecywa\u0142am kiedy\u015b, \u017ce napisz\u0119 o swojej nauce ukrai\u0144skiego i chyba nadszed\u0142 ten moment. Za kilka dni mam kolejn\u0105 lekcj\u0119 i siedz\u0119 nad zadaniami domowymi. Uczy\u0107 zacz\u0119\u0142am si\u0119 ze wzgl\u0119du na Ulubionego. Uwa\u017cam, ze jak si\u0119 z kim\u015b jest na zawsze, na dobre i na z\u0142e, to trzeba pozna\u0107 kultur\u0119 w kt\u00f3rej wyrasta\u0142, a przede wszystkim j\u0119zyk. Teoretycznie mog\u0142abym z jego rodzin\u0105 rozmawia\u0107 po rosyjsku, bo przez lata by\u0142 to j\u0119zyk urz\u0119dowy ZSRR do kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142a przecie\u017c Ukraina. Na dodatek te\u015bciowa, zwana przeze mnie z ukrai\u0144ska Swiekruch\u0105 Natalk\u0105, sko\u0144czy\u0142a m.in. filologi\u0119 rosyjsk\u0105. Ale przecie\u017c nauka j\u0119zyk\u00f3w rozwija. To, \u017ce po ukrai\u0144sku rozumiem to jedno. Trzeba jeszcze m\u00f3wi\u0107. No i tu zacz\u0119\u0142y si\u0119 schody. Przez prawie 10 ostatnich lat sprz\u0105ta\u0142y u mnie Ukrainki: S\u0142awa, jej siostra Swiet\u0142ana i c\u00f3rka Halinka – przemi\u0142e kobiety spod Lwowa. Na pocz\u0105tku po polsku m\u00f3wi\u0142a tylko Halinka. Poniewa\u017c po rosyjsku rozmawia\u0107 nie chcia\u0142y, wi\u0119c… ka\u017cdy m\u00f3wi\u0142 po swojemu. To byli pro\u015bci ludzie, wi\u0119c prowadzi\u0142o si\u0119 z nimi proste rozmowy. W pami\u0119\u0107 wry\u0142y mi si\u0119 urodziny Swiet\u0142any. Z niejakim Panem W\u0142odkiem, niem\u00f3wi\u0105cym po polsku nawet s\u0142owa, opowiadali\u015bmy sobie kawa\u0142y. On po ukrai\u0144sku, ja… pr\u00f3buj\u0105c po ichniemu. jako\u015b sz\u0142o. On zna\u0142 g\u0142\u00f3wnie kawa\u0142y \u015bwi\u0144skie. Nie chcia\u0142am by\u0107 d\u0142u\u017cna. I tak doszli\u015bmy do momentu, kiedy opowiedzia\u0142am mu kawa\u0142 o Jasiu, a on mi o Iwanku. Ja opowiedzia\u0142am o tym, jak to Pani wezwa\u0142a Ojca Jasia na rozmow\u0119, bo Jasio strzeli\u0142 na lekcji z torebki po cukrze i ona ma\u0142o na zawa\u0142 nie zesz\u0142a. Ojciec Jasia wys\u0142ucha\u0142 skargi, pokiwa\u0142 g\u0142ow\u0105 ze zrozumieniem i machn\u0105wszy r\u0119k\u0105 odpar\u0142: \u201ePani! To nic! Pani wie, co ten gnojek kiedy\u015b zrobi\u0142? Ja spokojniutko dymam k\u00f3zk\u0119 za stod\u00f3\u0142k\u0105, a ten, jak nie strzeli z wora po cemencie, to mi w r\u0119kach tylko rogi zosta\u0142y!\u201d. Na to Pan W\u0142odek (po ukrai\u0144sku): To ja znam podobny (po ukrai\u0144sku \u201epodibny\u201d) o Iwanku. Pani wezwa\u0142a ojca Iwanka, bo on namalowa\u0142 tak realistyczn\u0105 much\u0119 na \u0142awce, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142a j\u0105 zabi\u0107 i prawie wybi\u0142a palce. Ojciec (\u201eBatko\u201d) Iwanka pokiwa\u0142 g\u0142ow\u0105 (\u201eho\u0142ow\u0105\u201d) i powiedzia\u0142: \u201ePani! To jest nic! Pani wie, co ten Picasso kiedy\u015b zrobi\u0142? Namalowa\u0142 na p\u0142ocie tak realistyczn\u0105 go\u0142\u0105 bab\u0119, \u017ce drzazgi z chuja (\u201echuja\u201d, a jak\u017ce!) to przez tydzie\u0144 wyci\u0105ga\u0142em.\u201d R\u00f3wnie\u017c wtedy us\u0142ysza\u0142am toast, kt\u00f3ry jak mi oznajmiono jest najcz\u0119\u015bciej wznoszonym urodzinowym toastem na Ukrainie. (Napisz\u0119 po ukrai\u0144sku, bo moim zdaniem trudno nie zrozumie\u0107.)<\/p>\n
\u201eWypijmy za tu datu
\nSzo mama da\u0142a tatu
\nSzoby mama ne da\u0142a tatu
\nNe by\u0142oby tu datu\u201d.<\/p>\n
Troch\u0119 si\u0119 zdziwi\u0142am, \u017ce to jest typowe, bo takie troch\u0119 nieprzyzwoite, ale co kraj to obyczaj. Mniej wi\u0119cej wtedy podczyta\u0142am, \u017ce ukrai\u0144ski, polski i s\u0142owacki z czeskim s\u0105 najbli\u017cszymi sobie j\u0119zykami s\u0142owia\u0144skimi. Ukrai\u0144ski z polskim maj\u0105 75% s\u0142\u00f3w bardzo podobnych. (\u201ePodibnych\u201d!) A co najciekawsze, jak napisze si\u0119 ukrai\u0144ski tekst alfabetem \u0142aci\u0144skim to… wygl\u0105da podobnie do s\u0142owackiego.<\/p>\n
Kiedy zacz\u0119\u0142am spotyka\u0107 si\u0119 z Ulubionym, a potem zamieszkali\u015bmy razem, moja wiedza na temat ukrai\u0144skiego by\u0142a i spora (jak na Polk\u0119) i nie du\u017ca (gdy por\u00f3wnam z tym, co wiem dzi\u015b). Mia\u0142am ju\u017c na swoim koncie przeczytane kilka wierszy Szewczenki (S\u0142awa przywioz\u0142a mi z jednej z podr\u00f3\u017cy do domu) w oryginale i zaczyna\u0142am czyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 dla dzieci. (To najlepsza metoda nauki \u2013 czyta\u0107.) Kilka ksi\u0105\u017cek nades\u0142a\u0142 mi m\u00f3j przysz\u0142y wydawca, z kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej, ju\u017c dzi\u0119ki pomocy Ulubionego, podpisa\u0142am umow\u0119 wydawnicz\u0105.<\/p>\n
Gdy przed \u015blubem pojechali\u015bmy na Ukrain\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 poznanie te\u015bci\u00f3w z odebraniem ukrai\u0144skiej wersji \u201eKlasy pani Czajki\u201d od wydawcy, postanowi\u0142am spr\u00f3bowa\u0107 m\u00f3wi\u0107 po ukrai\u0144sku.<\/p>\n
Kolega z pracy, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w Kijowie, a uko\u0144czy\u0142 na UW filologi\u0119 rosyjsk\u0105 opowiedzia\u0142 mi rosyjski dowcip o j\u0119zyku ukrai\u0144skim:<\/p>\n
\u201eKak budiet pa ukrainski 'Izwienitie po\u017calujsta pawtaritie jeszczo raz’\u201d?
\n\u201eSzo szo\u201d?<\/p>\n
(Jak b\u0119dzie po ukrai\u0144sku: \u201eprzepraszam bardzo, prosz\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 raz jeszcze?\u201d
\n\u201eCo co?\u201d)<\/p>\n
Ulubiony zrywa\u0142 boki ze \u015bmiechu. Ja rozumia\u0142am ten dowcip jednowarstwowo. Tak, jak go przet\u0142umaczy\u0142am. Nie mia\u0142am \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce jest jeszcze sprawa akcentu i \u017ce jego najbardziej ubawi\u0142o \u201eszo szo\u201d w moim wykonaniu. My\u015bla\u0142 wtedy jednak, \u017ce to z mojej strony \u017cart. Prawda o \u201emoim ukrai\u0144skim\u201d przysz\u0142a p\u00f3\u017aniej. Mam tak\u0105 cech\u0119 (dla jednych pewnie to zaleta, dla innych wada – wszystko zale\u017cy, jak kto na to patrzy), \u017ce bez wzgl\u0119du na to, jak znam jaki\u015b j\u0119zyk, to od razu staram si\u0119 w nim m\u00f3wi\u0107. Jad\u0119 na S\u0142owacj\u0119 \u2013 dukam po s\u0142owacku. Najwy\u017cej co\u015b przekr\u0119c\u0119. Jad\u0119 do W\u0142och \u2013 te\u017c dukam po w\u0142osku mieszaj\u0105c z \u0142acin\u0105 i francuskimi s\u0142owami, ale… dogaduj\u0119 si\u0119. Mo\u017ce dlatego, \u017ce na studiach musia\u0142am czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki po w\u0142osku i wyk\u0142adowc\u00f3w g. obchodzi\u0142o, \u017ce w\u0142oskiego nie znam. Ch\u0119tnie bym pojecha\u0142a do Hiszpanii i zobaczy\u0142a jak tam sobie poradz\u0119, ale… \u201elo siento\u201d, na razie nie mam na to szans. Na Ukrainie m\u00f3wi\u0142am wi\u0119c tak, jak nauczy\u0142am si\u0119 od Pana W\u0142odka, S\u0142awy, Swiet\u0142any i Halinki. Wprawdzie wszyscy m\u00f3wili troszk\u0119 inaczej, ale k\u0142ad\u0142am to na karb, \u017ce mo\u017ce ze wzgl\u0119du na mnie staraj\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 wyra\u017aniej. Niby Ulubiony pocz\u0105tkowo stawia\u0142 troch\u0119 oczy w s\u0142up, ale wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce robi tak dlatego, \u017ce w domu przecie\u017c gadamy po polsku i on w\u0142a\u015bciwie pierwszy raz s\u0142yszy mnie w akcji, jak gadam po ukrai\u0144sku. Swiekrucha Natalia czasem mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce ma z kolei oczy, jak spodki, a nawet jak m\u0142y\u0144skie ko\u0142a, ale nic nie m\u00f3wi\u0142a. Czasem przechodzi\u0142y\u015bmy na rosyjski i jako\u015b si\u0119 dogadywa\u0142am. Te\u015b\u0107 w og\u00f3le zachwycony mn\u0105, a zw\u0142aszcza tym, \u017ce spokojnie ko\u0144cz\u0119 za niego zdania. Polski przodek Ulubionego ze wzgl\u0119du na przebyty wylew bardzo s\u0142abo m\u00f3wi. Cz\u0119sto trzeba si\u0119 domy\u015bla\u0107. Ja si\u0119 domy\u015bla\u0142am i ko\u0144czy\u0142am za niego zdania. Najdziwniejsz\u0105 min\u0119 mia\u0142 Ulubionego przyjaciel z dzieci\u0144stwa, niejaki Nazar. My\u015bla\u0142am jednak, \u017ce poniewa\u017c to pan in\u017cynier (specjalista w jakiej\u015b wielkiej fabryce cz\u0119\u015bci do czo\u0142g\u00f3w), a ja humanistka, wi\u0119c mo\u017ce to wynika z tego zetkni\u0119cia si\u0119 umys\u0142u \u015bcis\u0142ego z humanistycznym? Czu\u0142am jednak jaki\u015b dyskomfort. Zw\u0142aszcza, gdy opowiada\u0142am kawa\u0142y, bo nie by\u0142abym sob\u0105, gdybym nie opowiada\u0142a kawa\u0142\u00f3w. Co\u015b czasem wszyscy a\u017c za bardzo si\u0119 \u015bmiali. No \u015bmieszne to wszystko, ale \u017ceby a\u017c tak? Dlatego stwierdzi\u0142am, \u017ce po powrocie z Ukrainy zapisuj\u0119 si\u0119 na ukrai\u0144ski. Przez internet znalaz\u0142am nauczycielk\u0119 i tak dosz\u0142o do pierwszej lekcji. Polega\u0142a na tym, \u017ce mia\u0142am po ukrai\u0144sku opowiedzie\u0107 co\u015b o sobie, by pani (Polka urodzona na Ukrainie) zorientowa\u0142a si\u0119 na jakim jestem poziomie. No to zacz\u0119\u0142am opowiada\u0107. Gadule takiej, jak ja, jest wszystko jedno w jakim j\u0119zyku gada, byleby gada\u0142a. I tak jak otworzy\u0142am jadaczk\u0119, to by\u0142am nie do zatrzymania. Pani na pocz\u0105tku pr\u00f3bowa\u0142a mnie poprawia\u0107, ale… szybko przesta\u0142a i zacz\u0119\u0142a co\u015b sobie notowa\u0107. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej (\u201epiznisze\u201d) okaza\u0142o – moje b\u0142\u0119dy. A potem powiedzia\u0142a:<\/p>\n
– Takiego sur\u017cyka to w \u017cyciu nie s\u0142ysza\u0142am! I ja nie wiem co tu z tym zrobi\u0107. Bo pani m\u00f3wi, ale ja nie wiem jak to naprawi\u0107. Zw\u0142aszcza ten akcent, jak… – i tu utkn\u0119\u0142a pr\u00f3buj\u0105c znale\u017a\u0107 odpowiednie s\u0142owo, a jednocze\u015bnie mnie nie urazi\u0107.<\/p>\n
Wtedy po raz pierwszy dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce mowa, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 pos\u0142uguj\u0119 my\u015bl\u0105c, \u017ce jest j\u0119zykiem ukrai\u0144skim jest… mieszanin\u0105 s\u0142\u00f3w ukrai\u0144skich i rosyjskich zachwaszczonych polskimi. A co najgorsze ten akcent. Podobno jak z zapad\u0142ej ukrai\u0144skiej wsi. \u201eSzo szo\u201d w moim wykonaniu by\u0142o odpowiednikiem polszczyzny Kargula i Pawlaka. Dopiero teraz zrozumia\u0142am spojrzenie Nazara, wytrzeszczone oczy Ulubionego i niekt\u00f3re miny Swiekruchy Natalii. C\u00f3\u017c… moje wzory mowy ukrai\u0144skiej, czyli S\u0142awa, Swiet\u0142ana, Halinka i Pan W\u0142odek byli najpewniej w\u0142a\u015bnie z takiej zapad\u0142ej ukrai\u0144skiej wsi. Przypomnia\u0142am sobie wielkie zdziwienie, jak prosi\u0142am, by przywie\u017ali mi Kobziarza Szewczenki. S\u0142awa cztery razy si\u0119 upewnia\u0142a, czy na pewno j\u0105 o to prosz\u0119, czy to \u017cart. \u201eA ne hory\u0142ku\u201d? – pyta\u0142a wtedy. Teraz zrobi\u0142o mi si\u0119 g\u0142upio. W rodzinie Ulubionego nikt mi nie powiedzia\u0142, \u017ce gadam zachwaszczonym sur\u017cykiem. Pani Profesorowej, czyli babci Helence nawet powieka nie drgn\u0119\u0142a, gdy przysz\u0142a wnukowa na eleganckim podwieczorku z kaw\u0105 zaci\u0105ga\u0142a, niczym Bronka z \u201eDaleko od szosy\u201d.<\/p>\n
Ulubiony, ten m\u00f3j \u017cal spowodowany tym, \u017ce nie zwr\u00f3ci\u0142 mi uwagi na to jak m\u00f3wi\u0119, skwitowa\u0142 stwierdzeniem: \u201eale to by\u0142o urocze.\u201d \u0141adne mi urocze. J\u0119zyk, jak z \u201eKonopielki\u201d. Gdy to sobie u\u015bwiadomi\u0142am rozpocz\u0119\u0142am walk\u0119 z dziesi\u0119cioletnimi nawykami j\u0119zykowymi. Walk\u0119 o czystsze m\u00f3wienie po ukrai\u0144sku. Na szcz\u0119\u015bcie mia\u0142am ju\u017c kupiony \u201epidrucznik ukrainskoj mowy\u201d. Teraz trzeba by\u0142o odrabia\u0107 lekcje, by to wszystko uporz\u0105dkowa\u0107. Gdy po \u015blubie pojechali\u015bmy na Ukrain\u0119 Swiekrucha Natalia przyzna\u0142a, \u017ce zrobi\u0142am ogromne post\u0119py. Spyta\u0142am, czemu mnie nie poprawia\u0142a wtedy, czemu wszyscy tolerowali te moje wsiowe gadanie, odpar\u0142a, \u017ce dla niej najwa\u017cniejsze by\u0142o, \u017ce rozmawiamy i to co m\u00f3wi\u0119, a nie jak to m\u00f3wi\u0119.<\/p>\n
Od czasu pierwszej lekcji zd\u0105\u017cy\u0142am ju\u017c przeczyta\u0107 nie tylko ksi\u0105\u017ck\u0119 dla dzieci, ale \u201eMartina Borul\u0119\u201d – XIX-wieczn\u0105 komedi\u0119 Iwana Karpenki-Karego. Ulubiony sko\u0144czy\u0142 Akademi\u0119 jego imienia, wi\u0119c chcia\u0142am wiedzie\u0107 co napisa\u0142 facet, kt\u00f3ry jest patronem ukrai\u0144skiej teatralki \u2013 jego dzie\u0142 nigdy nie przet\u0142umaczono na polski. Na podstawie tej komedii tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Karpenki-Karego okre\u015bli\u0142abym mieszanin\u0105 Moliera z Fredr\u0105 i Zapolsk\u0105. Teraz, dzi\u0119ki tabletowi, czytam te\u017c ukrai\u0144skie portale informacyjne i w\u0142a\u015bciwe ten j\u0119zyk ma dla mnie coraz mniej tajemnic. Co jest natomiast niezwykle ciekawego. Z podobie\u0144stwa obu j\u0119zyk\u00f3w wynika czasem masa dziwnych, a przede wszystkim zabawnych sytuacji. Pewnego dnia zadzwoni\u0142a Swiekrucha Natalia. Mia\u0142am zapalenie gard\u0142a, wi\u0119c gada\u0142y\u015bmy o sposobach walki z przezi\u0119bieniem, a zw\u0142aszcza z infekcj\u0105 gard\u0142a. Swiekrucha Natalia, jak przysta\u0142o na profesorsk\u0105 c\u00f3rk\u0119 i osob\u0119 wykszta\u0142con\u0105 poleca\u0142a mi r\u00f3\u017cne lekarstwa m\u00f3wi\u0105c, \u017ce mo\u017ce w Unii te\u017c jest taki medykament. Ja jej na to, \u017ce nie lubi\u0119 lekarstw i wol\u0119 domowe sposoby. Poniewa\u017c Swiekrucha Natalia w domowych sposobach te\u017c jest dobra wi\u0119c… poradzi\u0142a na gard\u0142o obwin\u0105\u0107 szyj\u0119 szmatk\u0105 namoczon\u0105 w czym\u015b co okre\u015bli\u0142a: \u201euksus\u201d Poniewa\u017c rozmawia\u0142y\u015bmy po ukrai\u0144sku, a to brzmia\u0142o, jak rosyjskie s\u0142owo oznaczaj\u0105ce \u201eocet\u201d, wi\u0119c zacz\u0119\u0142am dostawa\u0107 schizofrenii i spyta\u0142am:<\/p>\n
– A to \u201euksus\u201d po ukrai\u0144sku nie jest \u201eocet\u201d?<\/p>\n
Swiekrucha Natalia zamilk\u0142a na chwil\u0119 i odpar\u0142a:<\/p>\n
– No ocet. A po polsku jak?<\/p>\n
– No ocet \u2013 odpowiedzia\u0142am.<\/p>\n
A poniewa\u017c po ukrai\u0144sku cebula to \u201ecebula\u201d, a nie jak w rosyjskim \u201e\u0142ug\u201d, a kartofle \u201ekartople\u201d, s\u0105 te\u017c \u201efasola\u201d, \u201ekapusta\u201d i inne, wi\u0119c um\u00f3wi\u0142y\u015bmy si\u0119, \u017ce b\u0119dzie mi jednak m\u00f3wi\u0142a te s\u0142owa po ukrai\u0144sku, bo je\u015bli idzie o warzywa i owoce to w ponad 90% s\u0105 to takie same s\u0142owa. Jak nie b\u0119d\u0119 rozumia\u0142a to powiem.<\/p>\n
Nauczycielka ukrai\u0144skiego ostro walczy z rusycyzmami w moim ukrai\u0144skim, wi\u0119c staram si\u0119 pilnowa\u0107. \u017badnego janwarja – sicze\u0144. Fiewralja te\u017c nie ma. Tylko ljuty.<\/p>\n
Z ukrai\u0144skim jest jeszcze jedna zabawna sprawa. Pani Profesorowa, czyli Babcia Helenka, ca\u0142e \u017cycie mieszka\u0142a na Zakarpaciu (do rodziny nale\u017ca\u0142y po\u0142acie ziemi mi\u0119dzy Swalaw\u0105 i Mukaczewem. Przed wojn\u0105 by\u0142y to W\u0119gry i mieszka\u0142o tam sporo ludno\u015bci s\u0142owackiej). Gdy pierwszy raz j\u0105 pozna\u0142am s\u0142ucha\u0142am jej mowy, jak urzeczona. Oto kobieta m\u00f3wi po ukrai\u0144sku, ale… ze s\u0142owackim akcentem. (Na S\u0142owacji by\u0142am wielokrotnie, wi\u0119c wiem o czym m\u00f3wi\u0119 i co s\u0142ysz\u0119.) Niby teoretycznie to ukrai\u0144ski, ale… brzmi, jak s\u0142owacki. Swiekrucha Natalia widz\u0105c moj\u0105 min\u0119 pr\u00f3bowa\u0142a mi t\u0142umaczy\u0107 co Babcia Helenka m\u00f3wi, ale uspokaja\u0142am, \u017ce rozumiem tylko po prostu jestem zdziwiona tym akcentem. Wzruszy\u0142a ramionami. Dla niej norma. Powiedzia\u0142am Ulubionemu o s\u0142owackim akcencie babci. Te\u017c wzruszy\u0142 ramionami. Ulubiony, cho\u0107 rodzice mieszkaj\u0105 na granicy ukrai\u0144sko-s\u0142owackiej, jako\u015b nigdy nie by\u0142 na S\u0142owacji. W czasie podro\u017cy po\u015blubnej pojechali\u015bmy jednak do Besenowej. W Liptowskim Mikulaszu poszli\u015bmy na obiad. Gdy przysz\u0142a kelnerka i zacz\u0119\u0142a zbiera\u0107 od nas zam\u00f3wienie Ulubiony dos\u0142ownie wytrzeszczy\u0142 oczy. Potem powiedzia\u0142, \u017ce po\u0142owa wyraz\u00f3w to jakby ze s\u0142ownika Babci Helenki i na dodatek wymawiana tak, jak robi to babcia. Niby po s\u0142owacku, ale… jak ukrai\u0144ska babcia. Dopiero wtedy zrozumia\u0142 te moje wytrzeszczone oczy.<\/p>\n
Gdy pewnego dnia odwiedza\u0142 nas zwany przeze mnie Szwagroszczakiem brat Ulubionego, przekona\u0142am si\u0119, \u017ce ten jeden pie\u0144 j\u0119zyka ukrai\u0144skiego, polskiego oraz s\u0142owackiego i czeskiego to jest co\u015b naprawd\u0119 niesamowitego. Ze Szwagroszczakiem jest tak, \u017ce jak widzimy si\u0119 na Ukrainie to rozmawiamy po ukrai\u0144sku, ale gdy on jest w Polsce to rozmawiamy po polsku. Poniewa\u017c rzecz dzia\u0142a si\u0119 w Warszawie, wi\u0119c rozmawiali\u015bmy po polsku. Wr\u00f3cili\u015bmy ze spaceru po Star\u00f3wce i spyta\u0142am, czy chce ju\u017c obiad. Szwagroszczak z rozbrajaj\u0105c\u0105 szczero\u015bci\u0105 odpowiedzia\u0142, \u017ce on by zjad\u0142 i to RYCH\u0141O, bo jest strasznie g\u0142odny.
\nZamurowa\u0142o mnie! Rych\u0142o to szybko po s\u0142owacku i czesku. Po polsku to raczej staropolszczyzna, kt\u00f3ra istnieje chyba tylko w zwi\u0105zku frazeologicznym \u201erych\u0142o w czas\u201d. Powiedzia\u0142am mu o tym, a on na to po chwili milczenia:<\/p>\n
– No tak… Dwa lata w Brnie zrobi\u0142y swoje. Ju\u017c mi si\u0119 wszystko myli.<\/p>\n
No bo tak to jest, ze Szwagroszczak, kt\u00f3ry teraz w Polsce si\u0119 doktoryzuje z jakich\u015b przera\u017caj\u0105cych informatycznych dziwade\u0142, wcze\u015bniej mieszka\u0142 w Czechach. Dlatego z j\u0119zyk\u00f3w s\u0142owia\u0144skich opr\u00f3cz ukrai\u0144skiego, rosyjskiego i polskiego zna tak\u017ce czeski. Ten to dopiero ma w g\u0142owie m\u0119tlik!<\/p>\n
Ulubiony po polsku m\u00f3wi prawie bez akcentu. Zdarza si\u0119, \u017ce dopiero po bardzo d\u0142ugiej rozmowie kto\u015b zaczyna si\u0119 pyta\u0107 sk\u0105d jest, ale przewa\u017cnie do g\u0142owy mu nie przychodzi, \u017ce dla Ulubionego polski nie jest tym \u201epierwszym\u201d j\u0119zykiem.<\/p>\n
Napisa\u0142am to wszystko, bo dzi\u015b, gdy sp\u00f3\u017ania\u0142am si\u0119 w jedno miejsce przypomnia\u0142a mi si\u0119 pewna opowie\u015b\u0107 Halinki, kt\u00f3ra kiedy\u015b wywo\u0142a\u0142a u mnie atak \u015bmiechu. Ot\u00f3\u017c jedna z pa\u0144, u kt\u00f3rej Halinka sprz\u0105ta\u0142a, oskar\u017cy\u0142a j\u0105 o m\u00f3wienie brzydkich s\u0142\u00f3w przy dziecku. Zdaniem tej pani, Halinka mia\u0142a przy o\u015bmio- czy dziewi\u0119ciolatku krzykn\u0105\u0107 na ca\u0142y regulator bardzo brzydki, obra\u017aliwy i plugawy wyraz, kt\u00f3rego miejsce jest na p\u0142ocie, a nie przy uchu dziecka. Halinka zarzeka\u0142a si\u0119, \u017ce jak sprz\u0105ta to milczy i nic nie m\u00f3wi, a ju\u017c na pewno nie takie brzydkie s\u0142owo. Po chwili jednak co\u015b sobie przypomnia\u0142a. Oto w czasie odkurzania zadzwoni\u0142 jej telefon. Odebra\u0142a. Po drugiej stronie s\u0142uchawki by\u0142a S\u0142awa. Pyta\u0142a j\u0105 o kt\u00f3rej wr\u00f3ci. Halinka, stwierdziwszy, \u017ce ma jeszcze du\u017co pracy odpowiedzia\u0142a po ukrai\u0144sku krotko. Jednym tylko s\u0142owem:<\/p>\n
– Pizno.<\/p>\n
To by\u0142o to brzydkie s\u0142owo. Jednak, \u017ce zosta\u0142o odebrane wbrew swemu znaczeniu Halinka zrozumia\u0142a p\u00f3\u017aniej (po ukrai\u0144sku \u201epiznisze\u201d).<\/p>\n
Aha. S\u0142ynny toast o \u201epiciu za t\u0119 dat\u0119\u201d, kt\u00f3ry podobno jest niemal narodowym toastem, Swiekrucha Natalia po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142a… ode mnie. Skwitowa\u0142a jednym zdaniem: \u201eJa si\u0119 nie dziwi\u0119, \u017ce na zachodzie maj\u0105 nas za nieokrzesanych cham\u00f3w, jak ludzie taki folklor do Unii przywo\u017c\u0105.\u201d C\u00f3\u017c… to troch\u0119 tak, jakby kto\u015b na zach\u00f3d wywi\u00f3z\u0142 tak\u0105 wersj\u0119 \u201eniech mu gwiazdka\u201d:<\/p>\n
\u201eA kto zdrowia nie wypije taki jest niewdzi\u0119czny
\nb\u0119dzie wzw\u00f3d mia\u0142 raz do roku w dodatku wewn\u0119trzny,\u201d<\/p>\n
I pomy\u015ble\u0107, \u017ce ja z tej Unii, dumna, \u017ce znam troch\u0119 ukrai\u0144ski, przywioz\u0142am na Ukrain\u0119 \u201eSzo szo\u201d z takim akcentem, \u017ce do dzi\u015b, jak sobie sienie przypomn\u0119 to si\u0119 z siebie \u015bmiej\u0119. Normalnie Kargul z Warszawy!<\/p>\n
PS\u00a0Podejrzewam, \u017ce Polacy je\u017cd\u017c\u0105cy do pracy fizycznej na zach\u00f3d te\u017c tak si\u0119 prezentowali jak moje Ukrainki. No bo to, czego nauczyli po polsku r\u00f3\u017cnych obcokrajowc\u00f3w, mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w sieci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gdy przeci\u0119tny Polak ogl\u0105da trylogi\u0119 Sylwestra Ch\u0119ci\u0144skiego z Kargulem i Pawlakiem \u015bmieje si\u0119 nie tylko z tre\u015bci, ale te\u017c z j\u0119zyka bohater\u00f3w. O ile\u017c razy \u015bmia\u0142am si\u0119 z tych dialog\u00f3w. Nigdy nie przypuszcza\u0142am, \u017ce sama dla kogo\u015b mog\u0119 by\u0107 kim\u015b w rodzaju Kargula lub Pawlaka….<\/p>\n