Tak m\u00f3wi stare przys\u0142owie, a my przekonujemy si\u0119 o jego prawdziwo\u015bci dopiero wtedy, gdy sami pojedziemy poza sw\u00f3j grajdo\u0142ek lub gdy kto\u015b z innego \u015bwiata przyjedzie do nas.<\/p>\n
Dzi\u015b t\u0142usty czwartek. Kole\u017canka, z jednej z redakcji, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119, powiedzia\u0142a, \u017ce opowiada\u0142a ostatnio o zwyczaju ze swojego regionu i w Warszawie wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b by\u0142a tym zwyczajem zszokowana. Ot\u00f3\u017c w regionie, z kt\u00f3rego pochodzi jest zwyczaj, \u017ce dzieci biegaj\u0105 po domach i prosz\u0105: \u201ePrzyszli my tu na ostatki, ni mom ojca ani matki… Dajta p\u0105czka na widelec, bo to jutro jest Popielec\u201d.\u00a0 Podejrzewam, \u017ce nie chodz\u0105 z t\u0105 pro\u015bb\u0105 dzi\u015b tylko w przysz\u0142y wtorek, bo Popielec jest w przysz\u0142\u0105 \u015brod\u0119, ale to ju\u017c szczeg\u00f3\u0142. Zwyczaju nie zna\u0142am. Ale nie szokowa\u0142 mnie, cho\u0107 pono\u0107 kto\u015b tam dziwi\u0142 si\u0119, ze mo\u017cna tak po obcych domach biega\u0107 po p\u0105czki. Zwyczaj przypomina mi anglosaskie Halloween i pytanie: \u201eTrick or treat\u201d. Tak to ju\u017c jednak jest, \u017ce znamy to, co znamy, a ca\u0142e \u017cycie uczymy si\u0119 o zwyczajach innych region\u00f3w, kraj\u00f3w, narod\u00f3w etc.<\/p>\n
Kiedy\u015b sp\u0119dza\u0142am Wielkanoc w Krakowie. Gospodarza odwiedzili naukowcy z Japonii. W Polsce byli wielokrotnie, ale nigdy w okresie Wielkiejnocy. Dlatego nikt im nie powiedzia\u0142, \u017ce w poniedzia\u0142ek wielkanocny ludzie polewaj\u0105 si\u0119 wod\u0105. Byli w szoku, kiedy szli przez rynek i zostali oblani wiadrami. Z wizyt\u0105 przyszli kompletnie przemoczeni.<\/p>\n
Zwyczaje s\u0105 r\u00f3\u017cne. Nie wszystkie dotycz\u0105 obrz\u0105dk\u00f3w religijnych. Wiele dotyczy \u017cycia codziennego. Nawet nie u\u015bwiadamiamy sobie, \u017ce to jest jaki\u015b zwyczaj. Robimy to machinalnie, bo tak robili ojcowie, matki. Przenosimy pann\u0119 m\u0142od\u0105 przez pr\u00f3g. Wieszamy wiech\u0119, gdy ko\u0144czymy budowa\u0107 dom. Na sto dni przed matur\u0105 organizujemy studni\u00f3wke i rozpoczynamy j\u0105 polonezem.<\/p>\n
\u017be \u201eco kraj to obyczaj\u201d wiem od dawna. I im jestem starsza, tym mniej zwyczaj\u00f3w mnie dziwi. Te w krajach afryka\u0144skich nie szokuj\u0105 mnie wcale. W ko\u0144cu miejsca, w kt\u00f3re nie dotar\u0142a cywilizacja rz\u0105dz\u0105 si\u0119 w\u0142asnymi prawami. Jednak, gdy rzecz dotyczy tzw. kraj\u00f3w cywilizowanych zdarzaj\u0105 si\u0119 czasami wyj\u0105tki. Przewa\u017cnie jednak szok jest kr\u00f3tki, co wynika z tego, \u017ce z wiekiem, jak ka\u017cdy cz\u0142owiek, nabieram do\u015bwiadczenia i po chwili zastanowienia stwierdzam, jak Roman Pola\u0144ski: \u201eNic nie jest dla mnie zbyt szokuj\u0105ce\u201d.<\/p>\n
Trafi\u0142am ostatnio na dokument z Kolumbii. Nakr\u0119ci\u0142 go ameryka\u0144ski dziennikarz Ryan Duffy. Realizuje on dokumenty dzia\u0142aj\u0105c jak nowotestamentowy Niewierny Tomasz. Czyli jak nie zobaczy na w\u0142asne oczy, to nie uwierzy, \u017ce dana rzecz czy zjawisko istnieje. Ryan Duffy us\u0142ysza\u0142, \u017ce w p\u00f3\u0142nocnym regionie Kolumbii m\u0142odzi ch\u0142opcy przechodz\u0105 inicjacj\u0119 seksualn\u0105 z o\u015blicami. A i doro\u015bli m\u0119\u017cczy\u017ani maj\u0105 cz\u0119sto o\u015blice za kochanki. Pojecha\u0142 sprawdzi\u0107, czy tak jest rzeczywi\u015bcie. Jego pi\u0119tnastominutowy reporta\u017c jest poniek\u0105d wstrz\u0105saj\u0105cy. Nie tylko okazuje si\u0119, \u017ce to wszystko prawda, ale jeszcze wychodzi na jaw, \u017ce dla mieszkaj\u0105cych tam ludzi jest to\u2026 normalne! Wszyscy o tym wiedz\u0105! M\u0142odzi ch\u0142opcy chodz\u0105 w g\u00f3ry z o\u015blicami i u\u017cywaj\u0105 ich do zaspokajania swoich potrzeb seksualnych. Wszystko dlatego, \u017ce w mocno katolickiej Kolumbii kobieta powinna by\u0107 dziewic\u0105 a\u017c do \u015blubu. Z kim wi\u0119c tu zaspokaja\u0107 pop\u0119d? W reporta\u017cu wypowiadaj\u0105 si\u0119 i psycholog\/seksuolog i dziennikarka brytyjska, kt\u00f3ra tam mieszka i\u2026 ci, dla kt\u00f3rych wsp\u00f3\u0142\u017cycie z o\u015blicami jest normalne. Ryan Duffy jest lekko skonfundowany tym wszystkim. Zw\u0142aszcza rozmowami z lud\u017ami, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105, ze wsp\u00f3\u0142\u017cycie z o\u015blicami zalecaj\u0105 tamtejsi lekarze! Szczeg\u00f3lne wra\u017cenie robi rozmowa z gromadk\u0105 ch\u0142opc\u00f3w w wieku 11-14 lat, z kt\u00f3rych jeden 12-latek uchodzi za tego, kt\u00f3ry mia\u0142 najwi\u0119cej \u201enarzeczonych\u201d. Z boku t\u0142umacz dorzuca s\u0142owo \u201eo\u015blic\u201d, by\u015bmy nie mieli \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, o jakie narzeczone chodzi. Dwunastolatek potakuje i bez skr\u0119powania opowiada jak trzeba podej\u015b\u0107 do o\u015blicy, by w trakcie mi\u0142osnego aktu nie kopn\u0119\u0142a. Przyznam, \u017ce pocz\u0105tkowo ma\u0142o nie przewr\u00f3ci\u0142am si\u0119 przy komputerze. Nie chc\u0119 opowiada\u0107 wszystkich szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wstrz\u0105saj\u0105cego dokumentu, kt\u00f3rego tytu\u0142 brzmi: \u201eDonkey Sex: The Most Bizarre Tradition\u201d, bo zainteresowani doro\u015bli mog\u0105 go bez trudu obejrze\u0107 w sieci. Napisz\u0119 tylko, \u017ce najpierw mnie zatka\u0142o, a potem\u2026 po chwili zastanowienia… przypomnia\u0142am sobie stary kawa\u0142 o bacy, kt\u00f3ry z juhasami wypasa\u0142 owce. Po miesi\u0105cu wypasu jeden z juhas\u00f3w przychodzi do bacy i m\u00f3wi, \u017ce poszed\u0142by do wsi, bo mu si\u0119 cni do baby. \u201eA po co? Owiecki mos\u201d \u2013 powiedzia\u0142 baca. \u201eAle b\u0119dziecie si\u0119 \u015bmia\u0107.\u201d \u201eNi b\u0119d\u0119\u201d. No to juhas wybra\u0142 sobie owc\u0119 i ci\u0105gnie w krzaki. A tu baca jak nie zacznie rechota\u0107. Juhas zaczerwieni\u0142 si\u0119 i m\u00f3wi: \u201eBaco! Obiecali\u015bcie si\u0119 nie \u015bmia\u0107\u201d. \u201eKiej ni mog\u0119. Jak widze, \u017ce\u015b se najbrzydszo wybro\u0142.\u201d \u00a0W sprawie g\u00f3rali i owiec jestem niestety jak Ryan Duffy lub niewierny Tomasz. Nie zobacz\u0119 g\u00f3rala z owc\u0105 – nie uwierz\u0119, cho\u0107\u2026 wszystko jest mo\u017cliwe. Faktem jednak jest, \u017ce w Polsce te\u017c bywaj\u0105 dziwne obyczaje. Na przyk\u0142ad\u2026 wiejska dyskoteka. To, czego przez lata nas\u0142ucha\u0142am si\u0119 o tym, co dzieje si\u0119 na zabawach w remizach i czego sama by\u0142am \u015bwiadkiem, gdy raz tam pojecha\u0142am, te\u017c mo\u017ce dziwi\u0107 a nawet szokowa\u0107. W swoim czasie zrealizowano na zlecenie HBO polski dokument zatytu\u0142owany: \u201eCzekaj\u0105c na sobot\u0119\u201d. Ten wielokrotnie nagrodzony film Ireny i Jerzego Morawskich o nudzie na polskiej wsi (cz\u0119sto oddalonej od Warszawy o zaledwie kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w) te\u017c jest poniek\u0105d wstrz\u0105saj\u0105cy. Rzecz jest o tym, jak wie\u015b czeka na dyskotek\u0119. Bohaterowie filmu m\u00f3wi\u0105, \u017ce sobota jest \u0142adowaniem akumulator\u00f3w na kolejny, monotonny tydzie\u0144. Tam odstresowuj\u0105 si\u0119 pij\u0105c i ogl\u0105daj\u0105c erotyczny show. Sensem \u017cycia staje si\u0119 czekanie na kolejn\u0105 okazj\u0119, by to powt\u00f3rzy\u0107. Paradoksalnie oba dokumenty i o Kolumbii i os\u0142ach i o polskiej wsi s\u0105 do\u015b\u0107 podobne w tym, \u017ce to, co szokuje widza, dla bohater\u00f3w dokumentu jest zupe\u0142nie normalne. Oba dokumenty pokazuj\u0105, \u017ce naprawd\u0119, co kraj to obyczaj, a to, czym jest kraj i czym jest obyczaj ma bardzo wiele znacze\u0144. Dla mnie innym krajem by\u0142a zar\u00f3wno p\u00f3\u0142nocna Kolumbia jak i podwarszawska wie\u015b. Panuj\u0105ce tam obyczaje pomin\u0119 milczeniem. Jednak w \u015bwietle tego wszystkiego nie bardzo rozumiem zdziwienie faktem, \u017ce w niekt\u00f3rych regionach Polski dzieci biegaj\u0105 i m\u00f3wi\u0105c wierszyk domagaj\u0105 si\u0119 p\u0105czk\u00f3w. Wielkie mi co! Mog\u0142yby przyj\u015b\u0107 do mnie. W saskok\u0119pskiej cukierni Irena kupi\u0142am dzi\u015b dwadzie\u015bcia\u2026 Zosta\u0142o jeszcze pi\u0119\u0107…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tak m\u00f3wi stare przys\u0142owie, a my przekonujemy si\u0119 o jego prawdziwo\u015bci dopiero wtedy, gdy sami pojedziemy poza sw\u00f3j grajdo\u0142ek lub gdy kto\u015b z innego \u015bwiata przyjedzie do nas. Dzi\u015b t\u0142usty czwartek. Kole\u017canka, z jednej z redakcji, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119, powiedzia\u0142a, \u017ce opowiada\u0142a ostatnio o zwyczaju…<\/p>\n