My, czyli \u015brodowisko ludzi kultury i ksi\u0105\u017cki,\u00a0wystosowali\u015bmy ostatnio do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nast\u0119puj\u0105cy list. Jestem jednym z sygnatariuszy, wi\u0119c publikuj\u0119.<\/p>\n
Minister Bogdan Zdrojewski<\/em> Zwracamy si\u0119 do Pana Ministra z apelem o podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 na rzecz przeciwdzia\u0142ania katastrofalnej sytuacji czytelnictwa w Polsce. Wed\u0142ug najnowszych statystyk 56% Polak\u00f3w nie ma w ci\u0105gu roku \u017cadnego kontaktu z ksi\u0105\u017ck\u0105. Nawet w\u015br\u00f3d ludzi z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem a\u017c 25 proc. os\u00f3b nie przeczyta\u0142o ani nie przejrza\u0142o w 2010 w ci\u0105gu roku ksi\u0105\u017cki, nawet albumu ani ksi\u0105\u017cki kucharskiej. Czytanie w Polsce nie jest modne i Polacy w og\u00f3le nie wstydz\u0105 si\u0119 przyzna\u0107 do tego, \u017ce nie czytaj\u0105.<\/em><\/p>\n Analizuj\u0105c statystyki czytelnictwa w innych krajach europejskich, mo\u017cna si\u0119 jednak \u0142atwo przekona\u0107, \u017ce skandalicznie niski poziom czytelnictwa w Polsce nie jest wcale uniwersalnym problemem naszych czas\u00f3w. Inne kraje europejskie znajduj\u0105 si\u0119 w du\u017co lepszej sytuacji, a pomimo to nie szcz\u0119dz\u0105 wysi\u0142k\u00f3w i pieni\u0119dzy na dalsz\u0105 promocj\u0119 czytelnictwa. Przyk\u0142adowo a\u017c 75% Francuz\u00f3w czyta w ci\u0105gu roku co najmniej jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, 38% czyta wi\u0119cej ni\u017c 9 ksi\u0105\u017cek rocznie, 25% pomi\u0119dzy 10 a 24, a 15% wi\u0119cej ni\u017c 25 ksi\u0105\u017cek w roku. Francja inwestuje du\u017ce pieni\u0105dze w promocj\u0119 czytelnictwa, hojne programy stypendialne dla pisarzy i t\u0142umaczy oraz dofinansowanie bibliotek.<\/em><\/p>\n W Szwecji w ostatnich 25 latach liczba os\u00f3b regularnie czytaj\u0105cych ksi\u0105\u017cki nie tylko nie zmala\u0142a, ale regularnie wzrasta\u0142a. Wed\u0142ug bada\u0144 przeci\u0119tny Szwed czyta ksi\u0105\u017cki 20 minut dziennie. Jednak w zwi\u0105zku z tym, i\u017c dostrze\u017cono, \u017ce nieco maleje czytelnictwo w\u015br\u00f3d m\u0142odszych generacji, np. w\u015br\u00f3d 20-24-latk\u00f3w tylko 30% czyta ksi\u0105\u017cki codziennie, a w\u015br\u00f3d 9- 14-latk\u00f3w czyta codziennie tylko 59% dzieci (a nie jak wcze\u015bniej 72%), powsta\u0142 w\u0142a\u015bnie na zam\u00f3wienie szwedzkiego rz\u0105du wielki raport, kt\u00f3rego celem jest zaproponowanie najlepszych metod przeciwdzia\u0142ania negatywnym trendom i stworzenie mechanizm\u00f3w jeszcze lepszej promocji czytelnictwa. Wkr\u00f3tce na ten cel przeznaczone zostan\u0105 kolejne du\u017ce sumy z pa\u0144stwowej kasy.<\/em><\/p>\n Warto doda\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki powszechno\u015bci czytelnictwa w Szwecji i wielkiej mi\u0142o\u015bci Szwed\u00f3w do ksi\u0105\u017cek, obserwujemy od lat szwedzki „narodowy cud promocyjny”, kt\u00f3rym jest \u015bwiatowa kariera literatury szwedzkiej. Ksi\u0105\u017cki te nie sprzedawa\u0142yby si\u0119 na \u015bwiecie, gdyby najpierw nie odnosi\u0142y wielkich sukces\u00f3w czytelniczych w Szwecji.<\/em><\/p>\n Tymczasem w niemal 40-milionowej Polsce przeci\u0119tny nak\u0142ad ksi\u0105\u017cki to zawstydzaj\u0105ce 2500 egzemplarzy, a kraj, kt\u00f3ry w trakcie polskiej prezydencji w UE wyda\u0142 ogromne pieni\u0105dze na promocj\u0119 swojego wizerunku, jako „kraju kultury” jest w gruncie rzeczy tym miejscem w Europie, gdzie przewa\u017caj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa w og\u00f3le nie czyta ksi\u0105\u017cek.<\/em><\/p>\n Cieszymy si\u0119, \u017ce Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w swoim raporcie rocznym informuje o najwy\u017cszym w historii, rekordowym bud\u017cecie, co jest w du\u017cym stopniu osobist\u0105 zas\u0142ug\u0105 Pana Ministra. Nie rozumiemy jednak, dlaczego w\u015br\u00f3d 3,5 miliarda z\u0142otych wydanych na kultur\u0119 w 2012 roku tak niewiele przeznaczono na promocj\u0119 czytelnictwa oraz niedostatecznie du\u017co na wsparcie finansowe dla polskich bibliotek, w kt\u00f3rych od lat nie kupuje si\u0119 wystarczaj\u0105co du\u017co nowo\u015bci wydawniczych. Wiemy, \u017ce obowi\u0105zek finansowania bibliotek le\u017cy przede wszystkim po stronie samorz\u0105d\u00f3w, ale to jedynie MKiDN poprzez radykalne zwi\u0119kszenie swoich dotacji na biblioteki oraz na promocj\u0119 czytelnictwa mo\u017ce da\u0107 og\u00f3lnonarodowy sygna\u0142 do zmiany tej sytuacji.<\/em><\/p>\n Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej w wywiadzie, kt\u00f3rego udzieli\u0142 „Krytyce Politycznej” w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b m\u00f3wi o z\u0142ej sytuacji polskich bibliotek „O atrakcyjno\u015bci biblioteki decyduje zakup nowo\u015bci. Biblioteka publiczna musi mie\u0107 ksi\u0105\u017cki, o kt\u00f3rych w\u0142a\u015bnie si\u0119 m\u00f3wi. W Polsce \u015bredni nak\u0142ad ksi\u0105\u017cki to 2,5 tysi\u0105ca, beletrystyki – 4 tysi\u0105ce, a bibliotek jest ponad 30 tysi\u0119cy. Wed\u0142ug nieopublikowanych jeszcze statystyk Biblioteki Narodowej w 2011 roku \u015brednia zakupu nowo\u015bci wynios\u0142a 7,2 wolumina na 100 mieszka\u0144c\u00f3w. \u015arednia w Europie to 25, w Danii – ponad 30, a w Estonii – 36. Te siedem wolumin\u00f3w oznacza, \u017ce polskie biblioteki w wi\u0119kszo\u015bci tylko wymieniaj\u0105 zaczytane lektury szkolne.”<\/em><\/p>\n Apelujemy o podj\u0119cie dodatkowych i bardziej zdecydowanych dzia\u0142a\u0144 na rzeczy promocji czytelnictwa w Polsce i przeciwdzia\u0142anie wielkiej katastrofie kulturalnej, u progu kt\u00f3rej ju\u017c si\u0119 znajdujemy. Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych i najprostszych do realizacji kwestii jest znacz\u0105ca pomoc finansowa dla polskich bibliotek. Nie jest to jedyna rzecz, kt\u00f3r\u0105 trzeba zrobi\u0107, ale jest to co\u015b, co mo\u017cna zrobi\u0107 natychmiast.<\/em><\/p>\n Prosimy o to, by Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydaj\u0105c publiczne pieni\u0105dze mi\u0119dzy innymi na niezwykle cenn\u0105 „promocj\u0119 Polski jako kraju kultury” podj\u0119\u0142o jeszcze wi\u0119kszy wysi\u0142ek na rzecz zmiany tragicznej sytuacji kulturalnej, w jakiej znajduje si\u0119 kraj, w kt\u00f3rym ponad po\u0142owa spo\u0142ecze\u0144stwa nigdy nie si\u0119ga po ksi\u0105\u017cki.<\/em><\/p>\n Z powa\u017caniem,<\/em><\/p>\n Katarzyna Tubylewicz – pisarka, t\u0142umaczka, w latach 2006-2012 dyrektor Instytutu Polskiego w Sztokholmie; Anna Dziewit Meller, dziennikarka, pisarka; Marcin Meller, dziennikarz; Profesor Zygmunt Bauman, filozof, socjolog; Agnieszka Holland, re\u017cyserka; Profesor Aleksandra Jasi\u0144ska-Kania, socjolo\u017cka; Ewa Lipska, pisarka; Agata Tuszy\u0144ska, pisarka; Beata Stasi\u0144ska, wydawca; Joanna Bator, pisarka; Justyna Sobolewska, dziennikarka; Piotr Buras, politolog, publicysta; Aleksandra Szyma\u0144ska, dyrektor Instytutu Kultury Miejskiej w Gda\u0144sku; Justyna Czechowska, agentka literacka, t\u0142umaczka, cz\u0142onkini zarz\u0105du Stowarzyszenia T\u0142umaczy Literatury; Zbigniew Kruszy\u0144ski, pisarz; Krystyna Kofta, pisarka; Alicja Buras, t\u0142umaczka literatury niemieckoj\u0119zycznej; Jacek St. Buras, t\u0142umacz, redaktor serii literatury niemieckoj\u0119zycznej KROKI; Magdalena Zielonka, redaktor; Gabriela Niedzielska, Agencja Autorska Autograf; Ma\u0142gorzata Karolina Piekarska, dziennikarka, pisarka; Ewa Baj, producentka telewizyjna; Grzegorz Kasdepke, autor ksi\u0105\u017cek dla dzieci; Joanna Nikodemska, dziennikarka; Barbara Kosmowska, pisarka; Paulina Wilk, pisarka, publicystka, za\u0142o\u017cycielka oficyny wydawniczej Wilk& Kr\u00f3l; Anna Kr\u00f3l, organizatorka festiwalu literackiego Big Book Festival, teatrolog, za\u0142o\u017cycielka oficyny wydawniczej Wilk& Kr\u00f3l; Ewa Winnicka, reporterka; Joanna Laprus Mikulska, dziennikarka, redaktor naczelna PAPERmint Magazynu o ksi\u0105\u017ckach; Pawe\u0142 Szwed, wydawca; Alek Tarkowski dyrektor Centrum Cyfrowego Projekt: Polska; Roksana J\u0119drzejewska-Wr\u00f3bel, doktor literaturoznawstwa, pisarka; Zofia Jab\u0142onowska-Ratajska, krytyk sztuki, publicystka; Jarek Szubrycht, dziennikarz; Anna Onichimowska, pisarka; Jacek Hugo-Bader, reporter; Gra\u017cyna Plebanek, pisarka; Magdalena Raczy\u0144ska, kuratorka programu literackiego w Instytucie Kultury Polskiej w Londynie; Miko\u0142aj \u0141ozi\u0144ski, pisarz; Olga Tokarczuk, pisarka; Leonard Neuger, literaturoznawca; Magdalena \u015aroda, filozofka, publicystka; Agnieszka Rudzi\u0144ska, menad\u017cerka kultury, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni MH\u017bP; Piotr Mucharski, redaktor naczelny Tygodnika Powszechnego; S\u0142awomir Paszkiet, t\u0142umacz; Cezary \u0141azarewicz, dziennikarz; Micha\u0142 Jakubik, wydawca; S\u0142awomir Ratajski, artysta, wyk\u0142adowca, dyrektor Polskiego Komitetu ds. Unesco; Marek Beylin, dziennikarz, Gazeta Wyborcza; Andrzej Franaszek,”Tygodnik Powszechny”; Maria Kulik bibliotekarz, prezes Polskiej Sekcji IBBY; Zofia Beszczy\u0144ska, pisarka; Marzena Stefanska-Adams, Wydawnictwo Kwiaty Orientu; Ma\u0142gorzata K\u0105kiel, krytyk literacki; Ma\u0142gorzata Szczurek, wydawca; Anna Janko, pisarka; Maciej Cis\u0142o, poeta, pisarz; Tomasz Jastrun, pisarz; Grzegorz Jankowicz, Tygodnik Powszechny; Mike Urbaniak, dziennikarz; Magdalena Heydel, t\u0142umaczka, wyk\u0142adowca UJ;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" My, czyli \u015brodowisko ludzi kultury i ksi\u0105\u017cki,\u00a0wystosowali\u015bmy ostatnio do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nast\u0119puj\u0105cy list. Jestem jednym z sygnatariuszy, wi\u0119c publikuj\u0119. Minister Bogdan Zdrojewski Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Zwracamy si\u0119 do Pana Ministra z apelem o podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 na rzecz przeciwdzia\u0142ania katastrofalnej sytuacji…<\/p>\n
\nMinisterstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego<\/em><\/p>\n