To tytu\u0142 jednego z moich ulubionych film\u00f3w Luisa Bu\u00f1uela. Nad tym czym jest wolno\u015b\u0107 zastanawiam si\u0119 bardzo cz\u0119sto. A ostatnio nie tylko nad tym czym jest, ale te\u017c nad tym, jak wp\u0142ywa na sztuk\u0119. Paradoksalnie\u2026 bardzo \u017ale. Karol May swoje najwybitniejsze dzie\u0142a napisa\u0142 w wi\u0119zieniu. Norwid pisa\u0142 w n\u0119dzy, a wi\u0119c te\u017c trudno m\u00f3wi\u0107 o wielkiej wolno\u015bci\u2026 Chopin tworzy\u0142 na emigracji i tak\u2026 k\u00f3\u0142ko si\u0119 zamyka. Pisz\u0119 o tym, bo ostatnio pozna\u0142am i go\u015bci\u0142am pewnego bia\u0142oruskiego aktora i muzyka. Uraczy\u0142 mnie zreszt\u0105 cudownym \u015bwi\u0144skim kawa\u0142em o W\u0142adimirze Putinie, Julii Tymoszenko i Aleksandrze \u0141ukaszenka, kt\u00f3ry to dowcip na kilka dni sprawi\u0142 mi wiele rado\u015bci, gdy\u017c silnie podzia\u0142a\u0142 na moj\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w przemilcz\u0119 imi\u0119 i nazwisko aktora oraz okoliczno\u015bci poznania, bo licho czyli szpiedzy \u0141ukaszenki nie \u015bpi\u0105. Chc\u0119 tylko napisa\u0107, \u017ce m\u00f3j go\u015b\u0107 opowiada\u0142 mi o \u017cyciu na Bia\u0142orusi, przemykaniu po ulicach z kamienn\u0105 twarz\u0105 o niemym wyrazie, o tym, \u017ce Bia\u0142oru\u015b jest ca\u0142a szara i ludzie maj\u0105 szare twarze, \u017ce nie wolno mie\u0107 konta za granic\u0105, bo jest si\u0119 wtedy wrogiem itd. Najbardziej jednak zaciekawi\u0142 mnie aspekt sztuki. Jak rozwija si\u0119 bia\u0142oruski teatr czy muzyka? Opowiada\u0142am go\u015bciowi o swojej fascynacji muzyk\u0105 rockow\u0105 S\u0142owacji (\u201eDesmod\u201d) czy Ukrainy (\u201eOkean Elzy\u201d, \u201eTartak\u201d) i pyta\u0142am o zespo\u0142y z jego kraju. O czym \u015bpiewaj\u0105? Pokaza\u0142 mi teledysk swojej grupy. Jak\u017ce \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce nie mog\u0119 nie tylko umie\u015bci\u0107 go w sieci, ale nawet zamie\u015bci\u0107 linku do niego, bo teledysk istnieje tylko na jego twardym dysku. \u017ba\u0142uj\u0119, \u017ce niewiele mog\u0119 o nim napisa\u0107. By\u0142o to co\u015b artystycznie niebywa\u0142ego. Ca\u0142\u0105 swoj\u0105 form\u0105 pokazywa\u0142o pe\u0142n\u0105 wolno\u015b\u0107 mysli, s\u0142owa i idei w warunkach zniewolenia. Teledysk nakr\u0119cony zosta\u0142 jedn\u0105 nieruchom\u0105 kamer\u0105 w pustym pokoju mieszkania mojego rozm\u00f3wcy. To co jednak dzie\u0142o si\u0119 na ekranie przyci\u0105ga\u0142o uwag\u0119. Taniec, makija\u017ce, kostiumy, uk\u0142ad choreograficzny\u2026 niezwyk\u0142e. Pomy\u015bla\u0142am wtedy, \u017ce sztuka w zniewoleniu ma cz\u0119sto wi\u0119cej warto\u015bci ni\u017c ta, kt\u00f3ra powstaje, gdy nie ogranicza nas cenzura. Ograniczenia sprawiaj\u0105, \u017ce tw\u00f3rca musi kombinowac. Brak ogranicze\u0144, \u017ce siedzi i nie wie co robi\u0107, by zaskoczy\u0107 odbiorc\u0119. Teledysk przypomnia\u0142 mi (w tym swoim p\u0119dzie do wielkiego \u015bwiata) gara\u017cowe produkcje lat osiemdziesi\u0105tych. Potem przypomnia\u0142y mi si\u0119 kolejka do \u201eTonpressu\u201d po singiel grupy Dezerter \u201eSpytaj milicjanta\u201d, film \u201eBeats of Freedom\u201d i\u2026 piosenka Tomka Lipi\u0144skiego z refrenem \u201ejeszcze b\u0119dzie przepi\u0119knie, jeszcze b\u0119dzie normalnie\u201d. Teoretycznie teraz tak jest. Prawda? Teoretycznie o to walczyli\u015bmy. Tylko jak teraz wygl\u0105da nasza muzyka rozrywkowa? Ta Doda, ten \u201eFeel\u201d, ta lubiana przecie\u017c kiedy\u015b przeze mnie Agnieszka Chyli\u0144ska\u2026\u00a0 Brak im tego, co mieli w sobie wykonawcy lat osiemdziesi\u0105tych tacy jak \u201eBank\u201d, \u201eTurbo\u201d czy \u201eProletaryat\u201d. Teksty wi\u0119kszo\u015bci dzisiejszych wykonawc\u00f3w s\u0105 tak ja\u0142owe, jak gaza w apteczce mojego autka. Nie t\u0119skni\u0119 za PRLem, ale mam silne poczucie, \u017ce wolno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 sobie wywalczyli\u015bmy pod koniec lat 80-tych jest czym\u015b iluzorycznym. Wpadli\u015bmy w sid\u0142a jakiego\u015b innego zniewolenia. Mam wra\u017cenie, \u017ce finansowego, bo wydaje si\u0119, publikuje, emituje\u00a0to, co przyniesie zyski. A przecie\u017c nie zawsze to, co przynosi zyski jest warto\u015bciowe. Ten p\u0119d za zyskiem odbi\u0142 si\u0119 fatalnie na jako\u015bci naszej sztuki.<\/p>\n
PS. Spraw\u0119 literatury \u2013 z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w przemilcz\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
To tytu\u0142 jednego z moich ulubionych film\u00f3w Luisa Bu\u00f1uela. Nad tym czym jest wolno\u015b\u0107 zastanawiam si\u0119 bardzo cz\u0119sto. A ostatnio nie tylko nad tym czym jest, ale te\u017c nad tym, jak wp\u0142ywa na sztuk\u0119. Paradoksalnie\u2026 bardzo \u017ale. Karol May swoje najwybitniejsze dzie\u0142a napisa\u0142 w wi\u0119zieniu….<\/p>\n