– Czy Pani chcia\u0142aby \u017cy\u0107 w dziewi\u0119tnastym wieku? \u2013 spyta\u0142a mnie jaka\u015b pani na jednym ze spotka\u0144 autorskich.
\n– Nigdy w \u017cyciu \u2013 odpowiedzia\u0142am cytuj\u0105c Katarzyn\u0119 Grochol\u0119, a wtedy pani si\u0119 zdziwi\u0142a. Bo przecie\u017c tak cz\u0119sto o tym dziewi\u0119tnastym wieku pisz\u0119 na blogu lub opowiadam.<\/p>\n
Tymczasem interesowanie si\u0119 czym\u015b a pragnienie tego, to dwie r\u00f3\u017cne rzeczy. Interesuje mnie np. autyzm, ale nie chcia\u0142abym mie\u0107 autystycznego dziecka. Ostatnio pod wp\u0142ywem rozmowy z koleg\u0105 poczyta\u0142am sporo o przyczynach impotencji, ale to wcale nie znaczy, \u017ce chcia\u0142abym by\u0107 zwi\u0105zana z impotentem! Wczoraj szuka\u0142am informacji, jak przygotowuje si\u0119 do jedzenia szara\u0144cze i co w niej jest od\u017cywczego, ale nie planuj\u0119 jej w swoim menu, a przynajmniej nie na najbli\u017csz\u0105 Wielkanoc.
\nJednak rzeczywi\u015bcie XIX wiek jest dla mnie niezwykle fascynuj\u0105cy i to z wielu wzgl\u0119d\u00f3w.<\/p>\n
Po pierwsze to moment, kiedy w wielu krajach budzi si\u0119 to\u017csamo\u015b\u0107 narodowa. Na ziemiach polskich to czas powsta\u0144 narodowych.<\/p>\n
Po drugie to czas, gdy coraz powszechniejsza staje si\u0119 znajomo\u015b\u0107 czytania i pisania, a co za tym idzie rozwija si\u0119 literatura. Wtedy powstaje moja ulubiona polska powie\u015b\u0107 \u2013 \u201eLalka\u201d Boles\u0142awa Prusa. Wtedy tworzy m\u00f3j ulubiony zagraniczny pisarz \u2013 Aleksander Dumas ojciec, kt\u00f3rego powie\u015bci w swojej warstwie psychologicznej nic nie straci\u0142y na aktualno\u015bci.<\/p>\n
Po trzecie to czas ogromnego rozwoju muzyki. To wtedy tworzy Fryderyk Chopin, Franciszek Liszt czy Piotr Czajkowski. A pod koniec wieku rodzi si\u0119 operetka z Jakubem Offenbachem, Emmerichem Kalmanem czy Leharem.<\/p>\n
Po czwarte XIX wiek to czas wielkiego rozwoju malarstwa. W Polsce tworzy Piotr Micha\u0142owski, bracia Gierymscy, Henryk Rodakowski i Jan Matejko, o kt\u00f3rego \u201eBitwie pod Grunwaldem\u201d Prus w \u201eLalce\u201d pisze wprawdzie, \u017ce \u201edu\u017cy to obraz i okaza\u0142y, tylko nie trzeba go pokazywa\u0107 \u017co\u0142nierzom, kt\u00f3rzy przyjmowali udzia\u0142 w bitwach\u201d, ale to obrazy Matejki ucz\u0105 historii przysz\u0142e pokolenia.<\/p>\n
Po pi\u0105te to w dziewi\u0119tnastym stuleciu kobiety powoli przestaj\u0105 by\u0107 przedmiotami w \u015bwiecie m\u0119\u017cczyzn. Maria Sk\u0142odowska zak\u0142ada spodnie, wskakuje na rower, robi chemiczne do\u015bwiadczenia, a gdy ju\u017c na progu XX wieku znajduje sobie m\u0142odszego, \u017conatego kochanka oburzonej Francji, kt\u00f3ra chce j\u0105 pozbawi\u0107 Nobla o\u015bwiadcza, \u017ce to nagroda, kt\u00f3r\u0105 dostaje si\u0119 nie za \u017cycie prywatne, ale za osi\u0105gni\u0119cia naukowe. To w XIX wieku George Sand pisze wspania\u0142e powie\u015bci i robi to, co inne kobiety potem, czyli pali, przeklina, chodzi w spodniach i zmienia facet\u00f3w, jak r\u0119kawiczki.<\/p>\n
Jest jeszcze jeden pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego wiek XIX mnie fascynuje. To pow\u00f3d rodzinny. O swoich przodkach wiem sporo, ale tak naprawd\u0119 ich mi\u0142o\u015bci, nami\u0119tno\u015bci i bol\u0105czki znam tylko te, po kt\u00f3rych zosta\u0142 jaki\u015b materialny \u015blad w postaci dokument\u00f3w czy list\u00f3w. A te mam najdalej z wieku XIX-go. Dlatego lubi\u0119 czyta\u0107 o tej epoce. Lubi\u0119 wiedzie\u0107 jeszcze wi\u0119cej, co robili wtedy ludzie i wyobra\u017ca\u0107 sobie, jak \u017cyli ci, od kt\u00f3rych pochodz\u0119.<\/p>\n
Dwa dni temu pojecha\u0142am z kamer\u0105 na specjaln\u0105 lekcj\u0119 chemii. Pe\u0142en do\u015bwiadcze\u0144 tak zwany \u201ewagon chemiczny\u201d wyruszy\u0142 z Placu Narutowicza. Pomys\u0142 na tramwaj z do\u015bwiadczeniami i wyk\u0142adami o biografii Marii Sk\u0142odowskiej-Curie wzi\u0105\u0142 si\u0119 st\u0105d, \u017ce obchodzimy rok polskiej noblistki, a ona sama lubi\u0142a nowinki techniczne. Maria po Warszawie, mie\u015bcie swojej m\u0142odo\u015bci, je\u017adzi\u0142a prawdopodobnie jedynie tramwajem konnym. Gdy odwiedza\u0142a stolic\u0119 w czasach, gdy powstawa\u0142 Instytut Radowy zapewne wo\u017cono j\u0105 po mie\u015bcie limuzynami, jako narodow\u0105 bohaterk\u0119, wi\u0119c warszawskie tramwaje elektryczne jedynie widzia\u0142a. Dwa dni temu je\u017cd\u017c\u0105c elektrycznym tramwajem z duchem Marii Sk\u0142odowskiej-Curie w osobie dyrektorki muzeum polskiej noblistki my\u015bla\u0142am o tym, jak zmienia\u0142a si\u0119 Warszawa i co na jej widok powiedzieliby ci, kt\u00f3rzy \u017cyli tu sto lat temu. My\u015bla\u0142am te\u017c, \u017ce to cudownie, \u017ce nie \u017cyj\u0119 w tamtych czasach. Maria Sk\u0142odowska wskoczy\u0142a wprawdzie na rower, co i ja lubi\u0119 robi\u0107, ale\u2026 nie zdejmowa\u0142a kapelusza, bo w jej czasach kobiety nie mog\u0142y chodzi\u0107 bez nakrycia g\u0142owy. Gdybym \u017cy\u0142a w XUX wieku pewnie nie mog\u0142abym robi\u0107 tego, co robi\u0119 i \u017cy\u0107 tak jak \u017cyj\u0119. Czeka\u0142aby na mnie masa ogranicze\u0144 i musia\u0142abym bez przerwy s\u0142ucha\u0107, czego mi nie wypada, a co wypada. A gdybym, jak to mam w zwyczaju, odpowiada\u0142a na przyk\u0142ad, \u017ce nie wypada to mi macica, z\u0119by i w\u0142osy, pewnie wywo\u0142ywa\u0142abym wielkie oburzenie, a nie jak dzi\u015b \u015bmiech. A ja zdecydowanie wol\u0119 wywo\u0142ywa\u0107 to drugie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
– Czy Pani chcia\u0142aby \u017cy\u0107 w dziewi\u0119tnastym wieku? \u2013 spyta\u0142a mnie jaka\u015b pani na jednym ze spotka\u0144 autorskich. – Nigdy w \u017cyciu \u2013 odpowiedzia\u0142am cytuj\u0105c Katarzyn\u0119 Grochol\u0119, a wtedy pani si\u0119 zdziwi\u0142a. Bo przecie\u017c tak cz\u0119sto o tym dziewi\u0119tnastym wieku pisz\u0119 na blogu lub opowiadam….<\/p>\n