{"id":2123,"date":"2010-10-13T09:29:20","date_gmt":"2010-10-13T07:29:20","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarska.blog.pl\/?p=2123"},"modified":"2010-10-13T09:29:20","modified_gmt":"2010-10-13T07:29:20","slug":"oj-te-cymbaly-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/?p=2123","title":{"rendered":"Oj te cymba\u0142y"},"content":{"rendered":"

M\u00f3j \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci stryj, opowiada\u0142 kiedy\u015b pewn\u0105 anegdot\u0119 o\u2026 no w\u0142a\u015bnie…\u00a0o kim? On opowiada\u0142 o Wieniawie, ale ja znalaz\u0142am, \u017ce to by\u0142o o Nowaczy\u0144skim. I niech ju\u017c tak zostanie, bo w tej historii nie liczy si\u0119 kto, ale co. Podobno Adolf Nowaczy\u0144ski z jakiego\u015b powodu uwzi\u0105\u0142 si\u0119 na Juliana Tuwima i cz\u0119sto szuka\u0142 okazji, aby publicznie wytkn\u0105\u0107 mu jego \u017cydowskie pochodzenie. Na jakim\u015b raucie (pono\u0107 na cze\u015b\u0107 autora \u201eKwiat\u00f3w polskich\u201d) wzni\u00f3s\u0142 taki oto toast:
\n– Nie ma literatury polskiej bez Adama Mickiewicza, nie ma Adama Mickiewicza bez \u201ePana Tadeusza\u201d, nie ma \u201ePana Tadeusza\u201d bez Jankiela. Niech \u017cyje Tuwim!
\nTuwim odpowiedzia\u0142 toastem, kt\u00f3ry pono\u0107 brzmia\u0142:
\n-Nie ma literatury polskiej bez Adama Mickiewicza, nie ma Adama Mickiewicza bez \u201ePana Tadeusza\u201d, nie ma \u201ePana Tadeusza\u201d bez Jankiela, nie ma Jankiela bez cymba\u0142\u00f3w. Niech \u017cyje Nowaczy\u0144ski!
\nI mnie o te cymba\u0142y chodzi. Pojecha\u0142am dzi\u015b z kamer\u0105 na dziesi\u0119ciolecie Instytutu Adama Mickiewicza. Uroczy\u015bcie ods\u0142aniano tablic\u0119 pami\u0119ci dw\u00f3ch ministr\u00f3w, kt\u00f3rzy przed dekad\u0105 powo\u0142ali Instytut do \u017cycia, czyli Andrzeja Zakrzewskiego i Bronis\u0142awa Geremka. Po uroczysto\u015bci na specjalnym \u201ebrunchu prasowym\u201d (jakby nie by\u0142o polskiego s\u0142owa \u015bniadanie) dyrektor instytutu Pawe\u0142 Potoroczyn przedstawi\u0142 plany instytutu na jesie\u0144. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich spektakle i koncerty, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwa\u017cniejszy jest (i tu pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 cytatem) \u201ekoncert, kt\u00f3ry znaj\u0105 wszyscy Polacy, ale kt\u00f3rego nikt jeszcze nie s\u0142ysza\u0142. Zam\u00f3wili\u015bmy u Jana Kaczmarka koncert Jankiela na orkiestr\u0119 i cymba\u0142y.\u201d Nie w\u0105tpi\u0119 w talent Jana P. Kaczmarka laureata Oscara za muzyk\u0119 do \u201eMarzyciela\u201d, ale jest pewnym absurdem zamawia\u0107 koncert Jankiela na orkiestr\u0119 <\/span>i cymba\u0142y. Podkre\u015blam s\u0142owo orkiestra<\/span>. Sam Jankiel gra\u0142 na cymba\u0142ach. Sam jeden tymi cymba\u0142ami odmalowa\u0142 histori\u0119 Polski. Przed mistrzem Kaczmarkiem trudne zadanie zmierzy\u0107 si\u0119 z wyobra\u017ceniem czytelnik\u00f3w, jak brzmia\u0142 koncert Jankiela, kt\u00f3ry by\u0142 tylko na cymba\u0142ach!<\/p>\n

I tak dla przypomnienia cytuj\u0105c za Mickiewiczem bez kt\u00f3rego nie by\u0142oby ani \u201ePana Tadeusza\u201d ani Jankiela ani cymba\u0142\u00f3w\u2026<\/p>\n

Jankiel nie\u017amiernie Zosi\u0119 lubi\u0142, kiwn\u0105\u0142 brod\u0105
\nNa znak, \u017ce nie odmawia; wi\u0119c go w \u015brodek wiod\u0105,
\nPodaj\u0105 krzes\u0142o, usiad\u0142, cymba\u0142y przynosz\u0105,
\nK\u0142ad\u0105 mu na kolanach, on patrzy z rozkosz\u0105
\nI z dum\u0105; jak weteran w s\u0142u\u017cb\u0119 powo\u0142any,
\nGdy wnuki ci\u0119\u017cki jego miecz ci\u0105gn\u0105 ze \u015bciany,
\nDziad \u015bmieje si\u0119, cho\u0107 miecza dawno nie mia\u0142 w d\u0142oni,
\nLecz uczu\u0142, \u017ce d\u0142o\u0144 jeszcze nie zawiedzie broni.<\/em><\/p>\n

Tymczasem dwaj uczniowie przy cymba\u0142ach kl\u0119cz\u0105,
\nStroj\u0105 na nowo struny i probuj\u0105c brz\u0119cz\u0105;
\nJankiel z przymru\u017conymi na po\u0142y oczyma
\nMilczy i nieruchome dr\u0105\u017cki w palcach trzyma.<\/em><\/p>\n

Spu\u015bci\u0142 je, zrazu bij\u0105c taktem tryumfalnym,
\nPotem g\u0119\u015bciej siek\u0142 struny jak deszczem nawalnym;
\nDziwi\u0105 si\u0119 wszyscy – lecz to by\u0142a tylko proba,
\nBo wnet przerwa\u0142 i w g\u00f3r\u0119 podnios\u0142 dr\u0105\u017cki oba.<\/em><\/p>\n

Znowu gra: ju\u017c dr\u017c\u0105 dr\u0105\u017cki tak lekkimi ruchy,
\nJak gdyby zadzwoni\u0142o w strun\u0119 skrzyd\u0142o muchy,
\nWydaj\u0105c ciche, ledwie s\u0142yszalne brz\u0119czenia.
\nMistrz zawsze patrzy\u0142 w niebo czekaj\u0105c natchnienia.
\nSp\u00f3jrza\u0142 z g\u00f3ry, instrument dumnym okiem zmierzy\u0142,
\nWznios\u0142 r\u0119ce, spu\u015bci\u0142 razem, w dwa dr\u0105\u017cki uderzy\u0142,
\nZdumieli si\u0119 s\u0142uchacze…
\nRazem ze strun wiela
\nBuchn\u0105\u0142 d\u017awi\u0119k, jakby ca\u0142a janczarska kapela
\nOzwa\u0142a si\u0119 z dzwonkami, z zelami, z b\u0119benki.
\nBrzmi Polonez Trzeciego Maja! – Skoczne d\u017awi\u0119ki
\nRado\u015bci\u0105 oddychaj\u0105, rado\u015bci\u0105 s\u0142uch poj\u0105,
\nDziewki chc\u0105 ta\u0144czy\u0107, ch\u0142opcy w miejscu nie dostoj\u0105 –
\nLecz starc\u00f3w my\u015bli z d\u017awi\u0119kiem w przesz\u0142o\u015b\u0107 si\u0119 unios\u0142y,
\nW owe lata szcz\u0119\u015bliwe, gdy senat i pos\u0142y
\nPo dniu Trzeciego Maja, w ratuszowej sali
\nZgodzonego z narodem kr\u00f3la fetowali;
\nGdy przy ta\u0144cu \u015bpiewano: „Wiwat Kr\u00f3l kochany!
\nWiwat Sejm, wiwat Nar\u00f3d, wiwat wszystkie Stany!”<\/em><\/p>\n

Mistrz coraz takty nagli i tony nat\u0119\u017ca,
\nA wtem pu\u015bci\u0142 fa\u0142szywy akord jak syk w\u0119\u017ca,
\nJak zgrzyt \u017celaza po szkle – przej\u0105\u0142 wszystkich dreszczem
\nI weso\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119sza\u0142 przeczuciem z\u0142owieszczem.
\nZasmuceni, strwo\u017ceni, s\u0142uchacze zw\u0105tpili,
\nCzy instrument niestrojny? czy si\u0119 muzyk myli?
\nNie zmyli\u0142 si\u0119 mistrz taki! on umy\u015blnie tr\u0105ca
\nWci\u0105\u017c t\u0119 zdradzieck\u0105 strun\u0119, melodyj\u0119 zm\u0105ca,
\nCoraz g\u0142o\u015bniej targaj\u0105c akord rozd\u0105sany,
\nPrzeciwko zgodzie ton\u00f3w skonfederowany;
\nA\u017c Klucznik poj\u0105\u0142 mistrza, zakry\u0142 r\u0119k\u0105 lica
\nI krzykn\u0105\u0142: „Znam! znam g\u0142os ten! to jest Targowica!”
\nI wnet p\u0119k\u0142a ze \u015bwistem struna z\u0142owr\u00f3\u017c\u0105ca;
\nMuzyk bie\u017cy do prym\u00f3w, urywa takt, zm\u0105ca,
\nPorzuca prymy, bie\u017cy z dr\u0105\u017ckami do bas\u00f3w.<\/em><\/p>\n

S\u0142ycha\u0107 tysi\u0105ce coraz g\u0142o\u015bniejszych ha\u0142as\u00f3w,
\nTakt marszu, wojna, atak, szturm, s\u0142ycha\u0107 wystrza\u0142y,
\nJ\u0119k dzieci, p\u0142acze matek. – Tak mistrz doskona\u0142y
\nWyda\u0142 okropno\u015b\u0107 szturmu, \u017ce wie\u015bniaczki dr\u017ca\u0142y,
\nPrzypominaj\u0105c sobie ze \u0142zami bole\u015bci
\nRze\u017a Pragi, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142y z pie\u015bni i z powie\u015bci,
\nRade, \u017ce mistrz na koniec strunami wszystkiemi
\nZagrzmia\u0142, i g\u0142osy zdusi\u0142, jakby wbi\u0142 do ziemi.<\/em><\/p>\n

Ledwie s\u0142uchacze mieli czas wyj\u015b\u0107 z zadziwienia,
\nZnowu muzyka inna – zn\u00f3w zrazu brz\u0119czenia
\nLekkie i ciche, kilka cienkich strunek j\u0119czy,
\nJak kilka much, gdy z siatki wyrw\u0105 si\u0119 paj\u0119cz\u00e9j.
\nLecz strun coraz przybywa, ju\u017c rozpierzch\u0142e tony
\n\u0141\u0105cz\u0105 si\u0119 i akord\u00f3w wi\u0105\u017c\u0105 legijony,
\nI ju\u017c w takt post\u0119puj\u0105 zgodzonymi d\u017awi\u0119ki,
\nTworz\u0105c nut\u0119 \u017ca\u0142osn\u0105 tej s\u0142awnej piosenki:
\nO \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu, kt\u00f3ry borem, lasem
\nIdzie, z biedy i z g\u0142odu przymieraj\u0105c czasem,
\nNa koniec pada u n\u00f3g konika wiernego,
\nA konik nog\u0105 grzebie mogi\u0142\u0119 dla niego.
\nPiosenka stara, wojsku polskiemu tak mi\u0142a!
\nPoznali j\u0105 \u017co\u0142nierze, wiara si\u0119 skupi\u0142a
\nWko\u0142o mistrza; s\u0142uchaj\u0105, wspominaj\u0105 sobie
\n\u00d3w czas okropny, kiedy na Ojczyzny grobie
\nZanucili t\u0119 piosnk\u0119 i poszli w kraj \u015bwiata;
\nPrzywodz\u0105 na my\u015bl d\u0142ugie swej w\u0119dr\u00f3wki lata,
\nPo l\u0105dach, morzach, piaskach gor\u0105cych i mrozie,
\nPo\u015brodku obcych lud\u00f3w, gdzie cz\u0119sto w obozie
\nCieszy\u0142 ich i rozrzewnia\u0142 ten \u015bpiew narodowy.
\nTak rozmy\u015blaj\u0105c, smutnie pochylili g\u0142owy.<\/em><\/p>\n

Ale je wnet podnie\u015bli, bo mistrz tony wznosi,
\nNat\u0119\u017ca, takty zmienia, co\u015b innego g\u0142osi.
\nI znowu sp\u00f3jrza\u0142 z g\u00f3ry, okiem struny zmierzy\u0142,
\nZ\u0142\u0105czy\u0142 r\u0119ce, obur\u0105cz w dwa dr\u0105\u017cki uderzy\u0142:
\nUderzenie tak sztuczne, tak by\u0142o pot\u0119\u017cne,
\n\u017be struny zadzwoni\u0142y jak tr\u0105by mosi\u0119\u017cne
\nI z tr\u0105b znana piosenka ku niebu wion\u0119\u0142a,
\nMarsz tryumfalny: Jeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a!…
\nMarsz D\u0105browski do Polski! – I wszyscy klasn\u0119li,
\nI wszyscy: „Marsz D\u0105browski!” chorem okrzykn\u0119li!
\nMuzyk, jakby sam swojej dziwi\u0142 si\u0119 piosence,
\nUpu\u015bci\u0142 dr\u0105\u017cki z palc\u00f3w, podnios\u0142 w g\u00f3r\u0119 r\u0119ce,
\nCzapka lisia spad\u0142a mu z g\u0142owy na ramiona,
\nPowiewa\u0142a powa\u017cnie broda podniesiona,
\nNa jagodach mia\u0142 kr\u0119gi dziwnego rumie\u0144ca,
\nWe wzroku, ducha pe\u0142nym, b\u0142yszcza\u0142 \u017car m\u0142odzie\u0144ca,
\nA\u017c gdy na D\u0105browskiego starzec oczy zwr\u00f3ci\u0142,
\nZakry\u0142 r\u0119kami, spod r\u0105k \u0142ez potok si\u0119 rzuci\u0142:
\n„Jenerale, rzek\u0142, Ciebie d\u0142ugo Litwa nasza
\nCzeka\u0142a – d\u0142ugo, jak my \u017bydzi Mesyjasza,
\nCiebie prorokowali dawno mi\u0119dzy ludem
\n\u015apiewaki, Ciebie niebo obwie\u015bci\u0142o cudem,
\n\u017byj i wojuj, o, Ty nasz!…” M\u00f3wi\u0105c ci\u0105gle szlocha\u0142,
\n\u017byd poczciwy Ojczyzn\u0119 jako Polak kocha\u0142!<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M\u00f3j \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci stryj, opowiada\u0142 kiedy\u015b pewn\u0105 anegdot\u0119 o\u2026 no w\u0142a\u015bnie…\u00a0o kim? On opowiada\u0142 o Wieniawie, ale ja znalaz\u0142am, \u017ce to by\u0142o o Nowaczy\u0144skim. I niech ju\u017c tak zostanie, bo w tej historii nie liczy si\u0119 kto, ale co. Podobno Adolf Nowaczy\u0144ski z jakiego\u015b powodu…<\/p>\n

Czytaj dalej… Oj te cymba\u0142y<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,5],"tags":[42,77,241,314,519,695],"class_list":["post-2123","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dziennikarstwo","category-kultura","tag-adam-mickiewicz","tag-anegdoty","tag-cymbaly","tag-dziennikarstwo-2","tag-jankiel","tag-kultura-2","wpcat-4-id","wpcat-5-id"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2123","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2123"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2123\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2123"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}