Wiele razy obiecywa\u0142am, \u017ce o czym\u015b za moment napisz\u0119, \u017ce podziel\u0119 si\u0119 jak\u0105\u015b my\u015bl\u0105, a potem nie dotrzymywa\u0142am s\u0142owa. Nie jest to co\u015b dla mnie charakterystycznego. Tak jak staram si\u0119 doprowadza\u0107 do ko\u0144ca projekty tak samo staram si\u0119 dotrzymywa\u0107 danego s\u0142owa i spe\u0142nia\u0107 obietnice. Dlaczego jednak tak ma\u0142o pisz\u0119?<\/p>\n
Powod\u00f3w jest kilka. Jednym<\/strong> z nich jest \u015bmier\u0107 blogosfery i przeniesienie si\u0119 dysput do medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych. Tam trzeba napisa\u0107 mniej, ale przecie\u017c my coraz mniej czytamy. A ja wielokrotnie czyta\u0142am w listach od czytelnik\u00f3w bloga, \u017ce pisz\u0119 za d\u0142ugie teksty. Co nie przeszkadza\u0142o im wypowiada\u0107 si\u0119 bez ich przeczytania. Ale to ju\u017c chyba taka przypad\u0142o\u015b\u0107 naszych czas\u00f3w: \u201enie wiem, ale si\u0119 wypowiem\u201d. Drugim<\/strong>, kt\u00f3ry wynika z pierwszego, jest brak merytorycznej dyskusji b\u0119d\u0105cy po cz\u0119\u015bci skutkiem upadku lub braku autorytet\u00f3w, a co za tym idzie hamulc\u00f3w \u2013 pisa\u0142am kiedy\u015b ju\u017c, \u017ce internetowa anonimowo\u015b\u0107 rozbestwia ludzi \u2013 a po cz\u0119\u015bci z bezmy\u015blno\u015bci. Ludzie nie zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad tym, jaki skutek b\u0119d\u0105 mia\u0142y napisane przez nich s\u0142owa. Tymczasem hejt, kt\u00f3rego coraz wi\u0119cej w internecie powoli przenosi si\u0119 do rzeczywisto\u015bci poza nim. Ataki agresji wida\u0107 na filmach. Jednocze\u015bnie pog\u0142\u0119bia si\u0119 problem, kt\u00f3ry moim zdaniem wynika z ch\u0119ci, by wyznawany przez nas pogl\u0105d by\u0142 jedynym obowi\u0105zuj\u0105cym. Do tej pory by\u0142o to charakterystyczne dla pa\u0144stw komunistycznych i postkomunistycznych. To tam inne pogl\u0105dy by\u0142y uznawane za nies\u0142uszne i karane wi\u0119zieniem. Dzi\u015b, gdy ka\u017cdy w internecie mo\u017ce g\u0142osi\u0107 swoje pogl\u0105dy bez skr\u0119powania zacz\u0119\u0142o to by\u0107 charakterystyczne dla wielu spo\u0142ecze\u0144stw, kt\u00f3re musz\u0105 mierzy\u0107 si\u0119 z kryzysem demokracji. Na marginesie tylko przypomn\u0119, \u017ce w demokratycznym pa\u0144stwie ate\u0144skim prawa g\u0142osu nie mia\u0142y kobiety i niewolnicy, wi\u0119c nie by\u0142a to demokracja powszechna. Tej ostatniej nie uwa\u017cam zreszt\u0105 za najlepszy ustr\u00f3j polityczny, bo rz\u0105dzi wi\u0119kszo\u015b\u0107, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 zawsze jest g\u0142upia. Nie wiem jednak jaki mia\u0142by by\u0107 ustr\u00f3j idealny. Gdybym to wiedzia\u0142a by\u0107 mo\u017ce zosta\u0142abym politykiem. Wiem, \u017ce rz\u0105dy wi\u0119kszo\u015bci to rz\u0105dy idiot\u00f3w. Statystki s\u0105 nieub\u0142agane. Kto powinien rz\u0105dzi\u0107? Kiedy\u015b by\u0142 cenzus spo\u0142eczny (tylko szlachta), ale ten doprowadzi\u0142 do upadku kraju. Mo\u017ce wi\u0119c powinni decydowa\u0107 ludzie m\u0105drzy? Kto to jest m\u0105dry cz\u0142owiek? Jaki procent spo\u0142ecze\u0144stwa stanowi elita<\/strong> intelektualna<\/strong>? Czy s\u0105 to mo\u017ce osoby, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 umys\u0142ow\u0105 na wysokim poziomie, np. pisarze, publicy\u015bci, filozofowie, krytycy, profesorowie, badacze itd.? Szacuje si\u0119, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 ok. 1-5% spo\u0142ecze\u0144stwa, ale liczba ta jest p\u0142ynna. Zapytany przeze mnie o to \u201es\u0142ynny chatgpt\u201d odpar\u0142, \u017ce \u201eElita kulturalna<\/strong> \u2013 arty\u015bci, tw\u00f3rcy kultury, kuratorzy, krytycy sztuki, menad\u017cerowie kultury, aktorzy, muzycy o znacz\u0105cym wp\u0142ywie to 1-3% spo\u0142ecze\u0144stwa. Elita polityczna<\/strong> \u2013 osoby pe\u0142ni\u0105ce wysokie stanowiska w administracji pa\u0144stwowej, rz\u0105dzie, samorz\u0105dzie, partie polityczne na szczeblu krajowym i lokalnym, lobby\u015bci itd. to mniej ni\u017c 1% spo\u0142ecze\u0144stwa, bardzo elitarna i zamkni\u0119ta grupa. Elita naukowa<\/strong> \u2013 wybitni naukowcy, profesorowie, laureaci wa\u017cnych nagr\u00f3d naukowych, osoby wp\u0142ywaj\u0105ce na rozw\u00f3j nauki. To zwykle mniej ni\u017c 1%, cz\u0119sto poni\u017cej 0,5% spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d. I teraz\u2026 Kiedy ju\u017c wiemy, \u017ce ta elita to od 1-5%, a w demokracji rz\u0105dzi wi\u0119kszo\u015b\u0107, wiemy te\u017c (z ulicznych sond zamieszczanych w internecie, kt\u00f3rych ogl\u0105danie mo\u017ce wzm\u00f3c potencjaln\u0105 depresj\u0119 ka\u017cdego wykszta\u0142conego cz\u0142owieka), \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0119sto nie odr\u00f3\u017cnia: sejmu od senatu, w\u0142adzy ustawodawczej od wykonawczej, czy kodeksu od konstytucji, gdy mamy \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to owa wi\u0119kszo\u015b\u0107 wybiera \u2013 przestajemy si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce na \u015bwiecie mamy to co mamy. Dotyczy to nie tylko wybor\u00f3w politycznych (samorz\u0105dowych, do sejmu i senatu czy prezydenckich oraz wszelkich referend\u00f3w), ale te\u017c ankiet, g\u0142osowa\u0144 w bud\u017cecie itd.<\/p>\n Kiedy\u015b gdzie\u015b napisa\u0142am, \u017ce mo\u017ce trzeba, by ka\u017cdy przed przyst\u0105pieniem np. do czynnych wybor\u00f3w do samorz\u0105du, parlamentu czy prezydenckich rozwi\u0105zywa\u0142 kr\u00f3tki test ze znajomo\u015bci tego za czym g\u0142osuje. Prawid\u0142owa odpowied\u017a na 6 z 10 losowo wybranych pyta\u0144 (dopasowa\u0107 jedn\u0105 z czterech odpowiedzi jak w \u201eMilionerach\u201d) uprawnia\u0142aby do odbioru karty do g\u0142osowania. Zarzucono mi wtedy, \u017ce to jest antydemokratyczne. Tymczasem mnie chodzi\u0142o o to, \u017ce g\u0142os \u015bwiadomego politycznie cz\u0142owieka liczy si\u0119 tak samo jak g\u0142os kogo\u015b, kto g\u0142osuje na Igrekowskiego, bo jak na niego zag\u0142osuje, co udowodni robi\u0105c zdj\u0119cie swojej karcie do g\u0142osowania (s\u0142ysza\u0142am o takich przypadkach) to dostanie obiecane mu piwo. Mo\u017ce zbadajmy, czy wie w og\u00f3le po co g\u0142osuje? Czy wie po co te wybory? Dzi\u015b ju\u017c wiem, \u017ce to te\u017c nie ma sensu. Ludzie cz\u0119sto wybieraj\u0105 bez zrozumienia. Nie patrz\u0105 na programy polityk\u00f3w tylko na ich urod\u0119, co na ich temat m\u00f3wi Iksi\u0144ska oraz na wiele innych rzeczy, kt\u00f3re nie powinny by\u0107 w og\u00f3le oceniane. Kilka razy robi\u0142am eksperyment ze znajomymi, kt\u00f3rych uda\u0142o mi si\u0119 nam\u00f3wi\u0107 na wype\u0142nienie testu na stronie \u201eLatarnika wyborczego\u201d. Byli to znajomi o r\u00f3\u017cnych pogl\u0105dach i wykszta\u0142ceniu. Eksperyment polega\u0142 na tym, \u017ce prosi\u0142am, by najpierw na kartce napisali sobie nazwisko swojego kandydata, a potem\u2026 odpowiedzieli na pytania testu \u201eLatarnika\u201d. Nie musieli mi podawa\u0107 ani nazwiska, kt\u00f3re napisali na kartce ani tego, kt\u00f3re wysz\u0142o im z tekstu. Prosi\u0142am tylko o informacj\u0119 czy nazwisko, kt\u00f3re wysz\u0142o im z testu by\u0142o tym samym, kt\u00f3re wcze\u015bniej napisali sobie na kartce. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce u wi\u0119kszo\u015bci z nich te nazwiska si\u0119 nie pokrywa\u0142y. Co ciekawe, w p\u00f3\u017aniejszych wyborach nie g\u0142osowali zgodnie z wynikami testu, a zgodnie z pierwotnym wyborem, kt\u00f3ry jak wynika z eksperymentu odbiega\u0142 od ich pogl\u0105d\u00f3w politycznych. Na moje pytanie czemu nie g\u0142osowali na osob\u0119, kt\u00f3ra im wysz\u0142a w te\u015bcie \u201eLatarnika\u201d wszyscy bez wzgl\u0119du na pogl\u0105dy odpowiadali, \u017ce nie mog\u0105 patrze\u0107 na mord\u0119 tej osoby. I tu nie by\u0142o wa\u017cne, \u017ce popieraj\u0105 jej pogl\u0105dy, a nie popieraj\u0105 pogl\u0105d\u00f3w tego, na kogo oddali swoje g\u0142osy. Jak wi\u0119c ten \u015bwiat ma wygl\u0105da\u0107 dobrze? Co ciekawe rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy wynikami testu \u201eLatarnika\u201d a pierwotnym wyborem nie by\u0142a charakterystyczna dla znajomych gorzej wykszta\u0142conych. Tak\u017ce ci, kt\u00f3rzy zgodnie z przytoczon\u0105 przez chatgpt definicj\u0105 elity intelektualnej zag\u0142osowali zgodnie z nie wiadomo sk\u0105d si\u0119 bior\u0105c\u0105 sympati\u0105, a wbrew swoim pogl\u0105dom. Dlatego nie wiem, jak powinien wygl\u0105da\u0107 ustr\u00f3j, kt\u00f3ry sprawi, \u017ce jaki\u015b kraj b\u0119dzie szcz\u0119\u015bliwy, bo jak wida\u0107 mo\u017cna zda\u0107 wymy\u015blony przeze mnie test przedwyborczy uprawniaj\u0105cy do czynnego w nich udzia\u0142u, a potem zag\u0142osowa\u0107 wbrew swoim pogl\u0105dom, bo nie podoba nam si\u0119 uroda czy spos\u00f3b m\u00f3wienia kandydata, cho\u0107 z jego pogl\u0105dami si\u0119 zgadzamy, bo s\u0105 zgodne z naszymi. A potem, gdy wygrywa nie ten, na kogo g\u0142osowali\u015bmy dostawa\u0107 sza\u0142u i obrzuca\u0107 b\u0142otem zwolennik\u00f3w zwyci\u0119zcy.<\/p>\n Zostawmy jednak polityk\u0119 i wr\u00f3\u0107my do upadku autorytet\u00f3w, czyli tego drugiego powodu mojego milczenia. Lektura medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych jest dla mnie dowodem, \u017ce fachowcy, znawcy etc., z kt\u00f3rymi kiedy\u015b liczy\u0142a si\u0119 opinia publiczna, nie s\u0105 ju\u017c autorytetami. Moment, w kt\u00f3rym zdanie specjalisty kwestionuj\u0105 laicy jest tym, w kt\u00f3rym mnie opadaj\u0105 r\u0119ce. Chodzi mi o sytuacje, kiedy specjalista w jakiej\u015b dziedzinie wypowiada si\u0119 w spos\u00f3b kulturalny i merytoryczny, a jego s\u0142owa kwestionuje w chamski spos\u00f3b laik, kt\u00f3ry uzurpuj\u0105c sobie prawo do negowania czyjego\u015b popartego merytorycznymi argumentami zdania, powo\u0142uje si\u0119 na wolno\u015b\u0107 wypowiedzi. Jego \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 w prezentowaniu swoich pogl\u0105d\u00f3w, cz\u0119sto przecz\u0105cych wiedzy i nauce jest wielka, a fakt chowania si\u0119 za anonimowo\u015bci\u0105 sprawia, \u017ce cz\u0119sto wyg\u0142asza je w spos\u00f3b wulgarny i bez \u017cadnych zahamowa\u0144. Bywa\u0142y momenty, gdy z takimi osobami wdawa\u0142am si\u0119 w merytoryczn\u0105 dyskusj\u0119 i spokojnie rzeczowo t\u0142umaczy\u0142am r\u00f3\u017cne rzeczy. Ale ju\u017c te\u017c mi si\u0119 nie chce, bo szkoda mojego czasu. Dysputa zbyt cz\u0119sto przypomina przys\u0142owiowe kopanie si\u0119 z koniem. S\u0105 to ludzie, kt\u00f3rych \u017cadne rzeczowe argumenty nie przekonaj\u0105 ani do tego, \u017ce nie wszystko na dany temat wiedz\u0105 ani do tego, \u017ce warto pos\u0142ucha\u0107 fachowca.<\/p>\n Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce przyda\u0142oby si\u0119 poda\u0107 konkretne przyk\u0142ady, ale poniewa\u017c mog\u0142yby one wywo\u0142a\u0107 skutek, kt\u00f3rego nie chc\u0119, czyli kolejn\u0105 ja\u0142ow\u0105 dysput\u0119 \u2013 st\u0105d pozwalam sobie na brak szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Napomkn\u0119 tylko, \u017ce chodzi mi o tematy zar\u00f3wno z zakresu prawa czy medycyny, ale te\u017c biologii, geografii, historii, sztuki, literatury czy szeroko poj\u0119tej kultury.<\/p>\n I to w\u0142a\u015bnie dlatego nie chce mi si\u0119 pisa\u0107 tu tak cz\u0119sto jak robi\u0142am to wcze\u015bniej. Ilekro\u0107 mam ju\u017c pod palcami temat, kt\u00f3ry w moim poj\u0119ciu warto by\u0142oby poruszy\u0107, tylekro\u0107 widz\u0119 ju\u017c reakcj\u0119 wulgarnych laik\u00f3w i wtedy\u2026 litery i ca\u0142e zdania wpadaj\u0105 z powrotem do g\u0142owy. Siedz\u0105 tam tygodniami po to, by nigdy nie ujrze\u0107 ju\u017c \u015bwiat\u0142a dziennego, bo po jakim\u015b czasie zostaj\u0105 wyparte przez nowe tematy i tak dalej\u2026. By\u0107 mo\u017ce tak zaczyna si\u0119 samotno\u015b\u0107 pisarza w \u015bwiecie cyfrowym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wiele razy obiecywa\u0142am, \u017ce o czym\u015b za moment napisz\u0119, \u017ce podziel\u0119 si\u0119 jak\u0105\u015b my\u015bl\u0105, a potem nie dotrzymywa\u0142am s\u0142owa. Nie jest to co\u015b dla mnie charakterystycznego. Tak jak staram si\u0119 doprowadza\u0107 do ko\u0144ca projekty tak samo staram si\u0119 dotrzymywa\u0107 danego s\u0142owa i spe\u0142nia\u0107 obietnice. Dlaczego…<\/p>\n