Moje dzieci\u0144stwo przypada\u0142o na szczytowy okres PRL, wi\u0119c w szkole obowi\u0105zkowo uczyli\u015bmy si\u0119 rosyjskiego. Mia\u0142am ogromne szcz\u0119\u015bcie do dobrych rusycystek (dwie nauczy\u0142y si\u0119 rosyjskiego na zes\u0142aniu), kt\u00f3re wpaja\u0142y, \u017ce to j\u0119zyk Puszkina i Lermontowa a nie Stalina. Tak, jak na studiach moja germanistka wpaja\u0142a mi, \u017ce niemiecki jest j\u0119zykiem Goethego i Schillera a nie Hitlera. W latach 70., gdy uczy\u0142am si\u0119 w podstaw\u00f3wce, by\u0142a moda na korespondencj\u0119 z r\u00f3wie\u015bnikami z ZSRR. Pewnego dnia do szko\u0142y przyniesiono plik list\u00f3w od dzieci zza wschodniej granicy. Mogli\u015bmy sobie wybra\u0107 korespondent\u00f3w. Niestety gdy dosz\u0142a moja kolej nie by\u0142o ju\u017c dziewczynek i tak\u2026 trafi\u0142 mi si\u0119 ch\u0142opiec \u2013 Igor. Troch\u0119 by\u0142o mi g\u0142upio, \u017ce nie dziewczynka. Wstydzi\u0142am si\u0119 pisa\u0107 do ch\u0142opca, ale\u2026 ciekawo\u015b\u0107, jak mi p\u00f3jdzie pisanie po rosyjsku zwyci\u0119\u017cy\u0142a. Igor by\u0142 z Makiejewki. Gdy wraz z rodzicami sprawdzi\u0142am w atlasie \u015bwiata, gdzie jest ta Makiejewka mama powiedzia\u0142a:<\/p>\n
– To nie Rosjanin to Ukrainiec, bo Makiejewka jest ko\u0142o Doniecka. Z niego taki Rosjanin jak ze mnie baletnica. Pewnie biedne dziecko jakich\u015b g\u00f3rnik\u00f3w.<\/p>\n
Zapami\u0119ta\u0142am to zdanie, ale nie by\u0142o ono przedmiotem moich docieka\u0144 na temat przynale\u017cno\u015bci narodowej ch\u0142opca. Korespondencja z Igorem trwa\u0142a kilka lat, cho\u0107 dzi\u015b nie pami\u0119tam o czym do siebie pisali\u015bmy. Przerwa\u0142 j\u0105 stan wojenny. Listy Igora s\u0105 by\u0107 mo\u017ce gdzie\u015b w piwnicy starego mieszkania. Natomiast zachowa\u0142o si\u0119 jego zdj\u0119cie, kt\u00f3re jeszcze na pocz\u0105tku lat 80. wklei\u0142am do albumu fotograficznego.<\/p>\n
Przez lata, ilekro\u0107 zagl\u0105da\u0142am do albumu, patrzy\u0142 na mnie z owej fotografii smutny (by nie napisa\u0107 ponury)<\/em> ch\u0142opczyk ubrany w koszul\u0119 z mocno spiczastym ko\u0142nierzykiem. Zdj\u0119cie by\u0142o podpisane jego imieniem i nazwiskiem. Gdy w 2014 roku wojska rosyjskie wkroczy\u0142y na tereny Donbasu od razu pomy\u015bla\u0142am o Igorze. Gdzie jest? Czy \u017cyje? Kim zosta\u0142 w doros\u0142ym \u017cyciu? No i\u2026 jakie ma pogl\u0105dy? Jednak bez adresu i po samym imieniu i nazwisku trudno by\u0142o mi go namierzy\u0107. Facebook nie znalaz\u0142 nikogo, kto by si\u0119 tak nazywa\u0142.<\/p>\n Po 24 lutego tego roku zacz\u0119\u0142am o Igorze my\u015ble\u0107 jeszcze intensywniej a\u017c\u2026 wpad\u0142am na pomys\u0142 jak mo\u017cna go namierzy\u0107, w czym nieoceniona okaza\u0142a si\u0119 podpowied\u017a Volodymyra Zolkina, kt\u00f3rego wywiady z je\u0144cami ogl\u0105da\u0142am (i nadal ogl\u0105dam) niemal codziennie. Nie Facebook, a V Kontakte mo\u017ce by\u0107 tym miejscem, gdzie powinien \u201eby\u0107\u201d Igor. By\u0142 24 kwietnia, gdy za\u0142o\u017cy\u0142am konto na V Kontakte i z miejsca znalaz\u0142am cz\u0142owieka z Makiejewki, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 tak, jak m\u00f3j korespondent. Napisa\u0142am do niego:<\/p>\n \u201ePrzepraszam za pytanie. Pewnie g\u0142upio to brzmi. Ponad 40 lat temu (to ju\u017c idiotyzm) korespondowa\u0142em z Igorem (\u2026) \u00a0z miasta Makiejewka. Przez 8 lat zastanawia\u0142am si\u0119, co si\u0119 z nim dzieje? To ty? Chcia\u0142bym wiedzie\u0107, po kt\u00f3rej stronie konfliktu stoi \u201em\u00f3j korespondent\u201d od dzieci\u0144stwa Igor. Odpowied\u017a nadesz\u0142a do\u015b\u0107 szybko:<\/p>\n Dlaczego tak straci\u0142a\u015b kontakt? Nie. Na pewno nie korespondowali\u015bmy.<\/p><\/blockquote>\n Na co odpowiedzia\u0142am:<\/p>\n Kontakt stracili\u015bmy, bo jestem z Polski. Ale skoro to nie ty, to b\u0119d\u0119 nadal my\u015ble\u0107 o tym, co sta\u0142o si\u0119 z tamtym cz\u0142owiekiem. Pozdrawiam.<\/p><\/blockquote>\n Jednak to wszystko nie dawa\u0142o mi spokoju. Pod sk\u00f3r\u0105 czu\u0142am, \u017ce to on. Traf chcia\u0142, \u017ce na wigili\u0119 przyjecha\u0142 Panicz Syn z \u017con\u0105 i zacz\u0119li domaga\u0107 si\u0119 pokazania album\u00f3w z dzieci\u0144stwa. To sta\u0142o si\u0119 okazj\u0105 do wyci\u0105gni\u0119cia rodzinnych zdj\u0119\u0107, a w\u015br\u00f3d nich i mojego albumu z dzieci\u0144stwa. Otworzy\u0142am go w stosownym miejscu i\u00a0 przefotografowa\u0142am tkwi\u0105c\u0105 w nim fotografi\u0119 Igora. Wys\u0142a\u0142am j\u0105 przez messengera V Kontakte, do swojego korespondenta, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce mnie nie zna, i napisa\u0142am mu:<\/p>\n To m\u00f3j przyjaciel z dzieci\u0144stwa. Igor (\u2026) . Wzi\u0119\u0142am dzi\u015b do r\u0119ki album.<\/p><\/blockquote>\n Odpowiedzia\u0142:<\/p>\n Foto moje. \u017byj\u0119. Jestem zdr\u00f3w. Wszystko w porz\u0105dku.<\/p><\/blockquote>\n Odpowiedzia\u0142am wi\u0119c:<\/p>\n To bardzo interesuj\u0105ce, \u017ce podczas wojny \u201ewszystko jest z tob\u0105 w porz\u0105dku\u201d. W Humaniu, gdzie mieszkaj\u0105 rodzice \u017cony mojego syna, tak nie jest. W U\u017cgorodzie, gdzie mieszkaj\u0105 moi te\u015bciowe, ciotki i wujkowie mojego m\u0119\u017ca, te\u017c nie wszystko jest w porz\u0105dku. A u w\u0142a\u015bciciela wydawnictwa, kt\u00f3re publikuje ukrai\u0144skie t\u0142umaczenia moich ksi\u0105\u017cek, mieszkaj\u0105cego w Charkowie te\u017c nie wszystko jest w porz\u0105dku. C\u00f3\u017c, przynajmniej wiem, \u017ce to ty. Wiem, co chcia\u0142am wiedzie\u0107. Mamy dzi\u015b Bo\u017ce Narodzenie. Wszystkiego najlepszego.<\/p><\/blockquote>\n No to przysz\u0142a odpowied\u017a:<\/p>\n A ty m\u00f3wisz o tym! Siedz\u0119 w tym g\u00f3wnie od 2014 r. pytanie czy zostan\u0119 zabity, czy nie zostan\u0119, czy b\u0119dzie nalot, czy nie to moja codzienno\u015b\u0107. Odpisa\u0142am wi\u0119c:<\/p>\n Od 2014 roku jestem bardzo zainteresowana tym, co si\u0119 u Was dzieje. Bo wiem, gdzie jest Makiejewka. Poniewa\u017c dalej on napisa\u0142, \u017ce nie pami\u0119ta jak ta korespondencja si\u0119 zacz\u0119\u0142a, wi\u0119c mu przypomnia\u0142am. Po jakim\u015b czasie przys\u0142a\u0142 mi odpowied\u017a na moje pierwotne pytanie:<\/p>\n \u0412\u044b\u0448\u0435 \u0442\u044b \u0441\u043f\u0440\u0430\u0448\u0438\u0432\u0430\u043b\u0430 \u043d\u0430 \u043a\u0430\u043a\u043e\u0439 \u0441\u0442\u043e\u0440\u043e\u043d\u0435 \u043a\u043e\u043d\u0444\u043b\u0438\u043a\u0442\u0430 \u044f \u043d\u0430 \u0441\u0442\u043e\u0440\u043e\u043d\u0435 \u0414\u043e\u043d\u0435\u0446\u043a\u0430 \u0442\u0430 \u0423\u043a\u0440\u0430\u0438\u043d\u0430 \u0430 \u0442\u043e\u0447\u043d\u0435\u0435 \u0433\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u043e \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u043e\u0435 \u0441\u0435\u0439\u0447\u0430\u0441 \u043d\u0430\u043c \u043d\u0435 \u043f\u043e \u043f\u0443\u0442\u0438 \u043f\u043e\u0437\u043e\u0432\u0443\u0442 \u043f\u043e\u0439\u0434\u0443 \u0432\u043e\u0435\u0432\u0430\u0442\u044c<\/p><\/blockquote>\n Napisane po rosyjsku zdanie pozbawione interpunkcji czyta\u0142am wiele razy, pr\u00f3buj\u0105c zrozumie\u0107 jego sens.<\/p>\n Ulubiony zupe\u0142nie go nie rozumia\u0142. O\u015bwieci\u0142a mnie przyjaci\u00f3\u0142ka z Irpienia. Wstawi\u0142a przecinki. Wysz\u0142o, \u017ce jest po stronie Doniecka.<\/p>\n Powy\u017cej zapyta\u0142a\u015b, po kt\u00f3rej stronie konfliktu jestem. Po stronie Doniecka, \u017ce Ukraina, a raczej pa\u0144stwo, kt\u00f3re nie jest teraz na naszej drodze, zostanie nazwane – p\u00f3jd\u0119 na wojn\u0119.<\/p><\/blockquote>\n Spyta\u0142am jeszcze, czy kiedykolwiek by\u0142 gdzie\u015b za granic\u0105? By\u0142 w\u2026 Rumunii. Napisa\u0142 mi jeszcze o nalotach na dom. I po\u017cegnali\u015bmy si\u0119.<\/p>\n D\u0142ugo analizowa\u0142am t\u0119 ca\u0142\u0105 korespondencj\u0119 odnowion\u0105 po przesz\u0142o 40 latach milczenia. Ja – dbaj\u0105ca o ka\u017cdy przecinek gadu\u0142a, cho\u0107 rosyjski nie jest moim ojczystym j\u0119zykiem. On – u\u017cywaj\u0105cy go z b\u0142\u0119dami. Nagle dosz\u0142o do mnie to co m\u00f3wi\u0142a mama przed 40 laty. Biedne dziecko jakich\u015b g\u00f3rnik\u00f3w. Ja zosta\u0142am pisark\u0105, dziennikark\u0105, kt\u00f3ra sko\u0144czy\u0142a histori\u0119 sztuki i bibliotekoznawstwo. Kim zosta\u0142 on? Nie wiem. Nie dowiedzia\u0142am si\u0119, cho\u0107 mo\u017ce jeszcze spytam. Nie podjerzewam jednak, by by\u0142 cz\u0142owiekiem wykszta\u0142conym. A to powoduje we mnie l\u0119k. Ludzie niewykszta\u0142ceni przewa\u017cnie odbieraj\u0105 wykszta\u0142conych jako zarozumia\u0142ych i wywy\u017cszaj\u0105cych si\u0119. Dlatego zawsze boj\u0119 si\u0119 zadawa\u0107 takim ludziom pytania, bo nie chc\u0119 ich urazi\u0107. Ale uderzy\u0142o mnie to, \u017ce przesz\u0142o 56 letni (rok ode mnie starszy) facet siedz\u0105cy przez ca\u0142e \u017cycie w Donieckim obwodzie chce Republiki Donieckiej. Oczywi\u015bcie ma do tego prawo, ale czy jest \u015bwiadom tego czego chce? Ch\u0119tnie \u201epocisn\u0119\u0142abym\u201d rozmow\u0119, jak Zolkin \u201eci\u015bnie\u201d je\u0144c\u00f3w przeprowadzaj\u0105c z nimi wywiady. Ale nie chc\u0119, by dr\u0105\u017cenie odebra\u0142 jako co\u015b niebezpiecznego dla siebie. Poza tym mam przecie\u017c do niego sentyment, cho\u0107 najpierw wypiera\u0142 si\u0119 siebie. Chcia\u0142abym go jednak spyta\u0107, czy wie czym jest nar\u00f3d? Czy ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to\u017csamo\u015b\u0107 narodowa to j\u0119zyk, literatura i kultura oraz tradycje? Jaki jest j\u0119zyk, kultura i literatura oraz tradycje Donieckiej Republiki, kt\u00f3re czyni\u0142yby j\u0105 czym\u015b odr\u0119bnym od Rosji lub Ukrainy? Kim sam czuje si\u0119? Pisa\u0142am mu, \u017ce pyta\u0142am o to, po czyjej jest stronie, bo chc\u0119 zrozumie\u0107 to, co si\u0119 dzieje, z ust ludzi mieszkaj\u0105cych tam, a nie z przekaz\u00f3w medialnych. No to odpowiedzia\u0142. Tak m\u0119tnie, \u017ce do zrozumienia potrzebna by\u0142a osoba trzecia, kt\u00f3ra wstawi\u0142a przecinki.<\/p>\n Spyta\u0142a mnie potem: \u201eczy mo\u017ce si\u0119 dogada\u0107 dwoje dzieci Igorek i Ma\u0142gosia? Gdy min\u0119\u0142o 40 lat i jest wojna?\u201d<\/p>\n \u201eJe\u017celi b\u0119d\u0105 chcieli to mog\u0105\u201d \u2013 odpowiedzia\u0142am.<\/p>\n Na razie jednak musz\u0119 och\u0142on\u0105\u0107 i u\u0142o\u017cy\u0107 sobie w g\u0142owie to \u201eznalezisko\u201d. Musz\u0119 je przetrawi\u0107 w sobie zanim zadam Igorowi jakie\u015b pytanie – je\u015bli w og\u00f3le to zrobi\u0119. Bo przecie\u017c nie chodzi mi o to, by my\u015bla\u0142 tak jak ja chc\u0119, ale by by\u0142 szcz\u0119\u015bliwy. A w g\u0142\u0119bi duszy czuj\u0119, \u017ce gdy u\u015bwiadomi sobie co zrobili mu w g\u0142owie Rosjanie i ich propaganda to ju\u017c nigdy taki nie b\u0119dzie.<\/p>\n Zdj\u0119cia Igora z dzieci\u0144stwa nie publikuj\u0119. Nie chc\u0119, by mia\u0142 jakiekolwiek k\u0142opoty. Jak wygl\u0105da teraz – nie wiem. Na portalu V Kontakte skrywa si\u0119 pod fotografi\u0105 przedstawiaj\u0105c\u0105 tygrysa. Czy jest tygrysem?<\/p>\n Ilustruj\u0119 ten tekst wzi\u0119t\u0105 z Wikipedii fotografi\u0105 Domu Kultury w Makiejewce autorstwa Megamegalex – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=28758998<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Moje dzieci\u0144stwo przypada\u0142o na szczytowy okres PRL, wi\u0119c w szkole obowi\u0105zkowo uczyli\u015bmy si\u0119 rosyjskiego. Mia\u0142am ogromne szcz\u0119\u015bcie do dobrych rusycystek (dwie nauczy\u0142y si\u0119 rosyjskiego na zes\u0142aniu), kt\u00f3re wpaja\u0142y, \u017ce to j\u0119zyk Puszkina i Lermontowa a nie Stalina. Tak, jak na studiach moja germanistka wpaja\u0142a mi,…<\/p>\n
\nJe\u015bli chcesz, mog\u0119 wys\u0142a\u0107 zdj\u0119cie \u201emojego korespondenta\u201d Igora, bo mam je ca\u0142y czas. Ciekawe czy to ty? Prosz\u0119 napisz. Je\u015bli nie chcesz utrzymywa\u0107 kontaktu, po prostu napisz: \u201eNie chc\u0119 z tob\u0105 rozmawia\u0107\u201d. Nie obra\u017c\u0119 si\u0119. Po prostu chcia\u0142bym to wiedzie\u0107.<\/p><\/blockquote>\n
\nTeraz pami\u0119tam, \u017ce korespondowali\u015bmy, wysy\u0142ali\u015bmy sobie poczt\u00f3wki, pami\u0119tam Weso\u0142ych \u015awi\u0105t, szcz\u0119\u015bcia, zdrowia, wszystkiego najlepszego.<\/p><\/blockquote>\n
\nOpr\u00f3cz mojego m\u0119\u017ca (to m\u00f3j drugi m\u0105\u017c \u2013 jeste\u015bmy ma\u0142\u017ce\u0144stwem od 10 lat) i synowej z Ukrainy \u2013 mam tam wielu przyjaci\u00f3\u0142. Je\u017cd\u017c\u0119 na Ukrain\u0119 co roku od kilku lat. (W tym roku pierwszy raz nie pojecha\u0142am). 10 lat temu nauczy\u0142am si\u0119 ukrai\u0144skiego, aby m\u00f3c rozmawia\u0107 z bliskimi w j\u0119zyku, kt\u00f3rym pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 w domu. Teraz martwi\u0119 si\u0119 o wszystkich moich znajomych, przyjaci\u00f3\u0142 oraz rodzin\u0119 mojego m\u0119\u017ca i synowej.
\nW minion\u0105 Wielkanoc m\u00f3j wydawca z Charkowa przyjecha\u0142 do nas w g\u0142\u0119bokiej depresji. Wojna zasta\u0142a go w Indiach. Do domu wr\u00f3ci\u0142 przez Polsk\u0119. Od kilku lat wydaje moje ksi\u0105\u017cki.
\nI dzi\u0119ki znajomo\u015bci z nim przet\u0142umaczy\u0142em Wsiewo\u0142oda Nestajk\u0119 na j\u0119zyk polski. Otrzyma\u0142am te\u017c od niego pi\u0119kne, bogato ilustrowane wydanie \u201eEneidy\u201d Kotlarewskiego. W rzeczywisto\u015bci stworzy\u0142am profil na VK, aby zobaczy\u0107, czy nadal \u017cyjesz. Wpad\u0142am na ten pomys\u0142 dopiero w kwietniu, bo to ma\u0142o popularny portal w Polsce. Dzi\u0119kuj\u0119 za odpowied\u017a. Je\u015bli chcesz porozmawia\u0107, zawsze tu jestem. Mam dobr\u0105 pami\u0119\u0107, a w albumie ze znaczkami wci\u0105\u017c s\u0105 te wyrwane z list\u00f3w, kt\u00f3re mi przys\u0142a\u0142e\u015b, gdy byli\u015bmy dzie\u0107mi.<\/p><\/blockquote>\n