Zaproszono mnie do jednej z bibliotek na warszawskim Targ\u00f3wku. Biblioteka po remoncie. Drzwi do niej\u2026 na fotokom\u00f3rk\u0119. Biblioteka czynna od 10-tej, spotkanie ze mn\u0105 na 10-t\u0105, ja jednak przysz\u0142am wcze\u015bniej, bo chcia\u0142am si\u0119 przygotowa\u0107 i\u2026 wej\u015b\u0107 nie mog\u0119, bo drzwi si\u0119 nie otwieraj\u0105. Dzwoni\u0119, ale co\u015b mi nie wychodzi. Tu\u017c obok by\u0142a przychodnia psychiatryczna. Wesz\u0142am i spyta\u0142am, jak dosta\u0107 si\u0119 do biblioteki, a pan mi na to:
\n– Drzwiami, prosz\u0119 pani, drzwiami\u2026
\nC\u00f3\u017c\u2026 do przychodni psychiatrycznej najwyra\u017aniej zagl\u0105daj\u0105 tylko ci, kt\u00f3rzy do biblioteki wal\u0105 oknami lub przez komin\u2026 Rzecz oczywi\u015bcie dobrze si\u0119 sko\u0144czy\u0142a, bo jako\u015b tam si\u0119 dosta\u0142am, ale nasz\u0142a mnie taka oto refleksja. Ostatnio ci\u0105gle podr\u00f3\u017cuj\u0119 i spotykam si\u0119 z czytelnikami tote\u017c, co chwila odwiedzam jak\u0105\u015b bibliotek\u0119 i stwierdzam, \u017ce s\u0105 one tak r\u00f3\u017cne jak Polska d\u0142uga i szeroka. R\u00f3\u017cne pod wzgl\u0119dem usytuowania w regionie, mie\u015bcie, gminie itd.; usytuowania na mapie, czy usytuowania w samym budynku, ale co\u015b wszystkie \u0142\u0105czy – czytelnik. Jaki?
\nZdarza\u0142o mi si\u0119 odwiedza\u0107 biblioteki w remizach, domach kultury, szko\u0142ach, urz\u0119dach gminy czy wreszcie pawilonach przemys\u0142owych. Wszystkie s\u0105 fajne, bo we wszystkich s\u0105 rzecz jasna ksi\u0105\u017cki, a jak sami wiemy (albo nie wiemy, a powinni\u015bmy) \u201ez ksi\u0105\u017cki p\u0142ynie odwaga, ksi\u0105\u017cka \u017cyciu pomaga, chcemy ksi\u0105\u017cek jak s\u0142o\u0144ce i piosenek jak wiatr\u201d. Ja zn\u00f3w jakby niepomna, \u017ce jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 w domu ju\u017c mam kupi\u0142am kolejne. Domowa biblioteka liczy kilka tysi\u0119cy wolumin\u00f3w i nie ma ju\u017c ich gdzie wpycha\u0107. Ostatnio postanowi\u0142am co\u015b z domu wyrzuci\u0107. Znalaz\u0142am rocznik statystyczny z 1976 roku. Wyrzuci\u0142am, bo stary. Ale teraz nie wiem, czy s\u0142usznie. W ka\u017cdym razie zn\u00f3w z Targ\u00f3w Ksi\u0105\u017cki wr\u00f3ci\u0142am objuczona niczym wielb\u0142\u0105d i na dodatek lekko z\u017cydzia\u0142am. Zawsze m\u00f3wi\u0119 o sobie, \u017ce cho\u0107 \u017byd\u00f3wk\u0105 nie jestem, to ch\u0119tnie zostan\u0119 \u201e\u017bydem honoris causa\u201d. W ko\u0144cu nie tylko chowa\u0142am si\u0119 na lekturze \u201ePrzy szabasowych \u015bwiecach\u201d, nie tylko uwielbiam tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Izaaka Singera, powie\u015bci Jerome Salingera, ale filmy Woody Allena i Sachy Barona Cohena i Mela Brooksa i Bena Stillera i Romana Pola\u0144skiego, wi\u0119c w\u0142a\u015bciwie mo\u017cna mnie tym \u201e\u017bydem honoris causa\u201d spokojnie mianowa\u0107. W ka\u017cdym razie przywlok\u0142am do domu sentencje Moniki Gutman. Przyznam, \u017ce najpierw zachwyca\u0142am si\u0119 sentencjami, a potem lekko si\u0119 niepokoi\u0142am odwag\u0105 autorki, \u017ce takie rzeczy pisze bez obawy o oskar\u017cenie o antysemityzm. Dopiero notka mi wszystko wyja\u015bni\u0142a. Gutman urodzi\u0142a si\u0119 \u0141odzi, a \u017cyje w Izraelu. Jest c\u00f3rk\u0105 Ignacego (Izaaka) Gutmana – \u0142\u00f3dzkiego architekta. Wraz z ojcem i matk\u0105 opu\u015bci\u0142a Polsk\u0119 w 1968 roku. Wcze\u015bniej prze\u017cy\u0142a \u0142\u00f3dzkie getto. To daje dystans do \u015bwiata. St\u0105d sentencje tak pi\u0119kne. \u201eZrehabilitowany po\u015bmiertnie to jak rozstrzelany salw\u0105 honorow\u0105\u201d albo \u201eW Polsce paso\u017cyt pisze si\u0119 czasami paso\u017cyd\u201d albo \u201eNajwy\u017cszy czas, by wreszcie sprawiedliwo\u015bci\u0105 zaj\u0119li si\u0119 okuli\u015bci\u201d albo \u201e\u017bydzi to nar\u00f3d ksi\u0105\u017cki. I to ksi\u0105\u017cki za\u017cale\u0144\u201d albo \u201eStara si\u0119, stara i wreszcie jest stara\u201d (wypisz wymaluj lada moment o mnie – he he) albo \u201eM\u00f3zg ludzki ma dwie p\u00f3\u0142kule. Po\u015bladki r\u00f3wnie\u017c. Jest w tym fakcie co\u015b niepokoj\u0105cego.\u201d Mog\u0142abym zreszt\u0105 zacytowa\u0107 tu ca\u0142e jej \u201eMy\u015bli zebrane i rozebrane\u201d i by\u0142oby dla mnie ma\u0142o. Podkre\u015blam \u2013 DLA MNIE. Kogo\u015b mo\u017ce powy\u017csze sentencje nie bawi\u0105.
\nPotem dalsze \u201ez\u017cydzenie\u201d spowodowa\u0142a ksi\u0105\u017cka Ryszarda Marka Gro\u0144skiego Pt. \u201eSzlemiel\u201d. Ksi\u0105\u017cka dla dzieci. Ksi\u0105\u017cka o holokau\u015bcie widzianym oczami buldoga. Ksi\u0105\u017cka nies\u0142ychanie pi\u0119kna i przejmuj\u0105ca. I ja znowu przy lekturze si\u0119 \u201ewzruchn\u0119\u0142am\u201d i p\u0142aka\u0142am rzewnymi \u0142zami, cho\u0107 powinnam by\u0142a by\u0107 powa\u017cna lub weso\u0142a, bo przecie\u017c na targach odwiedzali mnie czytelnicy. Prze\u017cywam tego \u201eSzemiela\u201d zreszt\u0105 do tej pory i je\u015bli kto\u015b chce si\u0119 wzruszy\u0107 i przeczyta\u0107 kawa\u0142ek czego\u015b naprawd\u0119 fajnego dla m\u0142odzie\u017cy, to niech gna do ksi\u0119garni po \u201eSzemiela\u201d, kt\u00f3ry jest troch\u0119 bezczelnym buldogiem, \u015bpi\u0105cym w \u0142\u00f3\u017cku, warcz\u0105cym i nabijaj\u0105cym si\u0119 z Niemc\u00f3w, a zw\u0142aszcza z pewnego foksteriera podnosz\u0105cego praw\u0105 przedni\u0105 \u0142ap\u0119 w pewnym dziwnym ge\u015bcie pozdrowienia i m\u00f3wi\u0105cego, \u017ce s\u0105 rasy uprzywilejowane i inne.
\nMia\u0142o jednak by\u0107 o bibliotekach\u2026 A ja zn\u00f3w wesz\u0142am na ksi\u0105\u017cki\u2026 (Obie wyda\u0142 m\u00f3j wydawca, czyli \u201eNowy \u015awiat\u201d). A mog\u0119 jeszcze o ksi\u0105\u017ckach? Na chwil\u0119? Bo jeszcze kilka kupi\u0142am. Miedzy innymi \u201e\u017bycie prywatne elit drugiej Rzeczypospolitej\u201d S\u0142awomira Kopera. Fragmenty publikowa\u0142 \u0142\u00f3dzki tygodnik \u201eAngora\u201d (nie myli\u0107 z wydawnictwem Agora), ale tylko fragmenty o J\u00f3zefie Pi\u0142sudskim, a ca\u0142o\u015b\u0107 wyda\u0142a \u201eBellona\u201d do sp\u00f3\u0142ki z \u201eRytmem\u201d. Opowie\u015bci obyczajowe zawsze \u015bwietnie si\u0119 czyta. Te dodatkowo \u015bwietnie s\u0105 napisane. Fragmencik o pu\u0142kowniku Olgierdzie Po\u017cerskim, kt\u00f3ry po odta\u0144czeniu ta\u0144ca i odprowadzeniu partnerki do stolika, a tak\u017ce wypiciu lampki szampana pad\u0142 ra\u017cony apopleksj\u0105 i zosta\u0142 po\u015bmiertnie awansowany do stopnia genera\u0142a, a \u015bmierci zazdro\u015bcili mu inni wojskowi – ubawi\u0142 mojego nastoletniego syna. No to si\u0119 czyta, jak krymina\u0142!
\nTo teraz, jak ju\u017c smaku (mam nadziej\u0119) niekt\u00f3rym narobi\u0142am przechodz\u0119 ad rem, czyli do bibliotek. To\u017c to skarbnice tych ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re wywlok\u0142am z targ\u00f3w i tych, kt\u00f3re wyrzucaj\u0105 mnie ju\u017c nawet z sypialni i kibelka. Ot\u00f3\u017c\u2026 tak je\u017cd\u017c\u0105c po tych bibliotekach dosz\u0142am do wniosku, \u017ce ich \u201eklientami\u201d s\u0105 zazwyczaj albo ludzie bardzo m\u0142odzi albo bardzo starzy. \u015aredniacy unikaj\u0105 bibliotek, jak diabe\u0142 \u015bwi\u0119conej wody. Kilka razy mia\u0142am tak, \u017ce w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach, kt\u00f3rych uliczek GPS nie zna, na zadawane przechodniowi w \u015brednim wieku pytanie, gdzie jest biblioteka, nie otrzymywa\u0142am innej odpowiedzi nad wzruszenie ramion. Za ka\u017cdym razem musia\u0142am do biblioteki dzwoni\u0107 i prosi\u0107 bibliotekarzy o pilotowanie. Tylko raz na pytanie \u201ePrzepraszam, gdzie jest biblioteka?\u201d us\u0142ysza\u0142am swojskie \u201echuj wie\u201d i cho\u0107 mia\u0142am ch\u0119\u0107 odpowiedzie\u0107, \u017ce \u201ew\u0142a\u015bnie, dlatego pana o to pytam\u201d, to jako\u015b nie chc\u0105c zaognia\u0107 sytuacji, ugryz\u0142am si\u0119 w j\u0119zyk.
\nSmutne to wszystko. Ksi\u0105\u017cki czytaj\u0105: dzieci, m\u0142odzie\u017c, bibliotekarze, nauczyciele, pisarze i dziennikarze, starzy ludzie, a wszyscy inni w niewielkim stopniu. I je\u015bli teraz ten tekst, (cho\u0107 to nie ksi\u0105\u017cka) czyta kto\u015b w wieku produkcyjnym (nie nale\u017c\u0105cy do \u017cadnej z wymienionych przeze mnie grup) i jeszcze np. czasem korzysta z biblioteki i wie gdzie jest najbli\u017csza jego miejsca zamieszkania i ksi\u0105\u017cki czyta, to jest w mniejszo\u015bci. Proponuj\u0119 mu podej\u015b\u0107 do lustra i przyjrze\u0107 si\u0119 sobie. Zawsze warto wiedzie\u0107, jak wygl\u0105da mniejszo\u015b\u0107. I to bynajmniej nie narodowa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zaproszono mnie do jednej z bibliotek na warszawskim Targ\u00f3wku. Biblioteka po remoncie. Drzwi do niej\u2026 na fotokom\u00f3rk\u0119. Biblioteka czynna od 10-tej, spotkanie ze mn\u0105 na 10-t\u0105, ja jednak przysz\u0142am wcze\u015bniej, bo chcia\u0142am si\u0119 przygotowa\u0107 i\u2026 wej\u015b\u0107 nie mog\u0119, bo drzwi si\u0119 nie otwieraj\u0105. Dzwoni\u0119, ale…<\/p>\n