Zawsze twierdzi\u0142am, \u017ce etnografowie maj\u0105 w Polsce ciekawe \u017cycie, bo ka\u017cdy region ma swoje wyrazy, zwyczaje, stroje i rzecz jasna potrawy.<\/p>\n
Mazowsze niby p\u0142askie jak st\u00f3\u0142, ale wcale nie ubo\u017csze od g\u00f3r czy pomorza. S\u0142ownictwo te\u017c ciekawe. W radomskim np. na supe\u0142ek m\u00f3wi\u0105 \u201ep\u0119ce\u0142ek\u201d (\u201epence\u0142ek\u201d).
\nNa Lubelszczy\u017anie kapcie to \u201eciapy\u201d. W pozna\u0144skim placki ziemniaczane to \u201eplyndze\u201d, a papierowa torebka \u201etytka\u201d, kamie\u0144 to \u201eskazior\u201d itd. Warszawa te\u017c ma swoje wyrazy, cho\u0107 dzi\u015b ma\u0142o kto wie, \u017ce wywodz\u0105 si\u0119 z gwary warszawskiej, jak np. s\u0142owo \u201emamona\u201d, czyli pieni\u0105dze. Warszawskie potrawy te\u017c obieg\u0142y Polsk\u0119, czego dowodem s\u0105 chocia\u017cby flaki i tylko pa\u0144ska sk\u00f3rka pozostaje warszawska i poza stolic\u0119 nosa raczej nie wy\u015bciubia.
\nTeraz kolejny dzie\u0144 siedz\u0119 na \u015al\u0105sku i pods\u0142uchuj\u0119 co tu w trawie piszczy. Oczywi\u015bcie po raz kolejny zachwycam si\u0119 tutejsz\u0105 architektur\u0105, mow\u0105, a raczej godoniem, no i kolejny dzie\u0144 zastanawiam nad tym, czy \u201emom recht\u201d twierdz\u0105c, \u017ce te regionalizmy trzeba szanowa\u0107 i robi\u0107 wszystko, by by\u0142y kultywowane. Chyba \u201etyn recht mom\u201d! Wczoraj prowadzi\u0142am w Imielinie warsztaty dziennikarskie dla dw\u00f3ch grup m\u0142odzie\u017cy. Jedno z zada\u0144 jakie dostali to napisa\u0107 przepis kulinarny. Jakikolwiek, na jak\u0105kolwiek potraw\u0119. M\u00f3wi\u0142am, \u017ce jak nic nie potrafi\u0105 gotowa\u0107 to niech napisza przepis na herbat\u0119. Chodzi o to, by napisali ten przepis pami\u0119taj\u0105c, \u017ce musz\u0105 poda\u0107 sk\u0142adniki, a potem jak to zrobi\u0107. \u0106wiczenie generalnie ma na celu sprawdzenie opr\u00f3cz rzecz jasna stylistyki i \u0142atwo\u015bci pisania, logiczne my\u015blenie, no i to, czy dana osoba potrafi t\u0142umaczy\u0107 proste rzeczy. \u0106wiczenie przygotowuje do pisania tekst\u00f3w poradniczych. Rzadko jednak kto\u015b wykonuje je dobrze za pierwszym razem. Nie o tym jednak chc\u0119 pisa\u0107, a o tych przepisach. Oczywi\u015bcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0142y przepisy na herbat\u0119, kaw\u0119 lub jajecznic\u0119, ale pojawia\u0142a si\u0119 te\u017c \u201ewodzionka\u201d. Domy\u015bli\u0142am si\u0119, \u017ce to jaka\u015b \u015bl\u0105ska zupa. Powiedzia\u0142am, \u017ce ja sobie te przepisy zachowam, a \u201ewodzionk\u0119\u201d to nawet ugotuj\u0119, a potem dam synowi do jedzenie i on oceni, czy to dobre czy nie.
\n– Lepiej pani mu nie daje! – powiedzia\u0142 jaki\u015b ch\u0142opak, a ca\u0142a sala si\u0119 za\u015bmia\u0142a. Mnie jednak owa \u201ewodzionka\u201d zafascynowa\u0142a. Napisa\u0142am na facebooku, \u017ce pozna\u0142am przepis na \u201ewodzionk\u0119\u201d i pojecha\u0142am na kolejne spotkania autorskie. W drodze zn\u00f3w s\u0142ucha\u0142am Radia Katowice i trafi\u0142am na audycje o mowie \u015bl\u0105skiej i pos\u0142ucha\u0142am zespo\u0142u Mariana Makula, jego \u201egodonia\u201d i tego, jak po \u015al\u0105sku napisa\u0142 ari\u0119 z \u201eWeso\u0142ej wd\u00f3wki\u201d Ferenca Lehara. Oj! Jakie to by\u0142o pi\u0119kne! A\u017c w Katowicach jad\u0105c do Psar z wra\u017cenia \u017ale skr\u0119ci\u0142am. W pa\u017adzierniku premiera tego cude\u0144ka i tak bym chcia\u0142a na w\u0142asne oczy je zobaczy\u0107 i na w\u0142asne uszy us\u0142ysze\u0107.
\nWracam do hotelu (jutro przede mn\u0105 Gliwice), a tu… m\u00f3j syn informuje mnie, \u017ce znalaz\u0142 piosenk\u0119 o \u201ewodzionce\u201d i podes\u0142a\u0142 mi link do filmiku na Youtube. Filmik jest teledyskiem do piosenki \u201eWodzionka\u201d \u015bl\u0105skiej grupy Feet. No i po raz kolejny zachwyci\u0142am si\u0119 naszymi regionalizmami. Niestety ze smutkiem stwierdzi\u0142am, \u017ce \u017cycie jest stanowczo za kr\u00f3tkie, bo etnografia ju\u017c nie dla mnie. To znaczy ju\u017c nie mog\u0119 bez reszty po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 studiowaniu tych naszych zwyczaj\u00f3w, gwar, od\u0142am\u00f3w j\u0119zyka itd, ale na szcz\u0119\u015bcie mog\u0119 sobie je\u017cd\u017c\u0105c po kraju pods\u0142uchiwa\u0107 to i owo w regionalnych rozg\u0142o\u015bniach i poznaj\u0105c ma\u0142e co nieco cieszy\u0107 si\u0119 tym bogactwem. A \u201ewodzionka\u201d? Mam nadziej\u0119, \u017ce wyjdzie mi palce liza\u0107. Suchy chleb, czosnek, maggie, przyprawy, wrz\u0105tek… Ho ho!
\nOj chcia\u0142abym pos\u0142ucha\u0107 jak przy w\u00f3dce rozmawia mieszkaniec np. Tych\u00f3w z mieszka\u0144cem np. Zambrowa, a w tym wszystkim jeszcze bierze udzia\u0142 jaki\u015b Poznaniak (ale bez \u201eskaziora\u201d mo\u017ce by\u0107 za to ze \u201eskibk\u0105\u201d chleba) \u201eg\u00f3rol spod samiu\u015bkich Tater\u201d, Kaszub z Szemudu lub Kociewiak z Tczewa i swojski ch\u0142op z bab\u0105 z Zamojszczyzny. Jak wygram w Totka (lub zbij\u0119 kas\u0119 na swoich ksi\u0105\u017ckach) to zrobi\u0119 imprez\u0119. Zaprosz\u0119 po parze ludzi z ka\u017cdego regionu. Bilet wst\u0119pu jedna potrawa, ale drogie chopy i baby ze \u015al\u0105ska \u201ewodzionk\u0119\u201d do tej pory to ja si\u0119 gotowa\u0107 naucz\u0119. B\u0119dziecie musieli przyjecha\u0107 do Warszawy z inn\u0105 zup\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zawsze twierdzi\u0142am, \u017ce etnografowie maj\u0105 w Polsce ciekawe \u017cycie, bo ka\u017cdy region ma swoje wyrazy, zwyczaje, stroje i rzecz jasna potrawy. Mazowsze niby p\u0142askie jak st\u00f3\u0142, ale wcale nie ubo\u017csze od g\u00f3r czy pomorza. S\u0142ownictwo te\u017c ciekawe. W radomskim np. na supe\u0142ek m\u00f3wi\u0105 \u201ep\u0119ce\u0142ek\u201d (\u201epence\u0142ek\u201d)….<\/p>\n