Czy na przestrzeni wiek\u00f3w ludzie si\u0119 zmieniaj\u0105? Im jestem starsza tym cz\u0119\u015bciej dochodz\u0119 do wniosku, \u017ce nie bardzo. Zmieniaj\u0105 si\u0119 czasy, obyczaje, do przodu idzie technika, ale dusza ludzka pozostaje niezmieniona. Nadal ludzie \u015bmiej\u0105 si\u0119 z tych samych rzeczy i z tych samych powod\u00f3w p\u0142acz\u0105, co kiedy\u015b. Gdy przygotowywa\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eDziewi\u0119tnastoletni marynarz\u201d i czyta\u0142am listy Zbyszka Piekarskiego – brata mojego dziadka zadziwia\u0142o mnie, jaki by\u0142 do mnie podobny. Jak to samo go \u015bmieszy\u0142o, jak podobnie ocenia\u0142 swoich nauczycieli, jak ja swoich. Kobieta te\u017c si\u0119 nie zmienia, cho\u0107 kiedy\u015b nie wolno jej by\u0142o si\u0119 dekoltowa\u0107, nosi\u0107 sp\u00f3dnic za kostki, a dzi\u015b wolno nawet wyci\u0105ga\u0107 gumki string\u00f3w poza pasek od spodni i nikt si\u0119 nie gorszy.
\nTydzie\u0144 temu by\u0142am w teatrze Ateneum na \u201eSkizie\u201d Gabrieli Zapolskiej. Chcia\u0142am napisa\u0107 o tym spektaklu na gor\u0105co, ale w ferworze walki pisarskiej poleg\u0142am na polu \u201eLO-terii\u201d. Dlatego dopiero teraz mog\u0119 skrobn\u0105\u0107 s\u0142\u00f3wko. \u201eSkiz\u201d jest specyficzny. Oczywi\u015bcie bawi, jak wszystko, co napisa\u0142a Zapolska, w kt\u00f3rej krzywym zwierciadle cz\u0119sto przegl\u0105damy si\u0119, jak w \u201eBajkach\u201d Krasickiego. Paradoksalnie spektakl tak\u017ce mnie wzruszy\u0142. Dlaczego? Sztuka ma ponad sto lat, a jest tak ponadczasowa i wsp\u00f3\u0142czesna w swojej wymowie, \u017ce a\u017c przera\u017ca mnie to. My, kobiety nadal z m\u0119\u017cczyznami gramy w kotka i myszk\u0119, a oni te\u017c graj\u0105 z nami w swoj\u0105 m\u0119sk\u0105 gr\u0119. Oczywi\u015bcie, wygra j\u0105 ten, kto ma w r\u0119kawie skiza, bo as w naszych damsko-m\u0119skich grach dawno przesta\u0142 nam wystarcza\u0107. Gra toczy si\u0119 mi\u0119dzy dwiema parami ma\u0142\u017ce\u0144skimi \u2013 starsz\u0105, kt\u00f3ra s\u0105 Lulu i Tolo oraz m\u0142odsz\u0105, kt\u00f3r\u0105 stanowi\u0105 Witu\u015b i Muszka. W sztuce Zapolskiej tytu\u0142owego skiza ma Lulu. Rzucane przez ni\u0105 ze sceny kobiece m\u0105dro\u015bci s\u0105 wprawdzie zwyczajne i charakterystyczne dla kobiet, zw\u0142aszcza tych w pewnym wieku i po przej\u015bciach, ale w\u0142a\u015bnie przez to niezwyk\u0142e, bo takie prawdziwe.
\nZapolska uko\u0144czy\u0142a \u201eSkiza\u201d w 1908 roku i w li\u015bcie do m\u0119\u017ca pisa\u0142a, \u017ce jest to \u201eSztuka mo\u017ce dobra, mo\u017ce z\u0142a, nie wiem! Salonowa zupe\u0142nie i nieprzyzwoita, ale psychologia!\u201d Prapremiera komedii odby\u0142a si\u0119 w tym samym roku w warszawskim Teatrze Rozmaito\u015bci, ale Zapolska nie odnios\u0142a ni\u0105 sukcesu. Zupe\u0142nie inaczej rzecz si\u0119 mia\u0142a w teatrach Lwowa czy Krakowa. W Warszawie jeden z recenzent\u00f3w napisa\u0142, \u017ce to \u201ekwiat doskona\u0142ej roboty pisarskiej, lecz bez woni i artyzmu\u201d. Sto lat po premierze ja ten artyzm widz\u0119. I nawet nie dlatego, \u017ce bli\u017cej mi do Lulu ni\u017c Muszki. Cudowna jest rozmowa mi\u0119dzy obiema paniami, w kt\u00f3rej Muszka, przy\u0142apana na flirtowaniu z m\u0119\u017cem Lulu, pr\u00f3buje wyt\u0142umaczy\u0107 si\u0119 z ca\u0142ej sytuacji, a Lulu macha na to r\u0119k\u0105, bo owszem, ka\u017cd\u0105 kobiet\u0119 obchodzi \u201ejej ostatnia toaleta balowa\u201d, jednak kobieta m\u0105dra nie przywi\u0105zuje wagi do b\u0142ahostek. M\u0105dro\u015bci wypowiada Lulu wi\u0119cej. Mi\u0119dzy innymi t\u0119, \u017ce kobieta dot\u0105d nie jest stara, dok\u0105d czuje si\u0119 po\u017c\u0105dana. Skiz jednak jest jeden. To przyzwyczajenie, kt\u00f3re sprawia, \u017ce Tolo wraca do Lulu i ucieka od Muszki.
\n\u201eSkiz\u201d w Ateneum to historia o ponadczasowo\u015bci pewnych mi\u0119dzyludzkich gier, a tak\u017ce spektakl jednego aktora \u2013 Haliny \u0141abonarskiej, w kt\u00f3rej zakocha\u0142am si\u0119 wielk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 widza. Cho\u0107 Krzysztof Tyniec w roli Tola te\u017c bardzo mi si\u0119 podoba\u0142. Jednak jestem kobiet\u0105 i w sprawach damsko-m\u0119skich z regu\u0142y trzymam stron\u0119 kobiet. Zreszt\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w to my mamy skizy. Od dawna my\u015bl\u0119, \u017ce patriarchalny \u015bwiat to wie i dlatego tak bardzo boi si\u0119 kobiet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czy na przestrzeni wiek\u00f3w ludzie si\u0119 zmieniaj\u0105? Im jestem starsza tym cz\u0119\u015bciej dochodz\u0119 do wniosku, \u017ce nie bardzo. Zmieniaj\u0105 si\u0119 czasy, obyczaje, do przodu idzie technika, ale dusza ludzka pozostaje niezmieniona. Nadal ludzie \u015bmiej\u0105 si\u0119 z tych samych rzeczy i z tych samych powod\u00f3w p\u0142acz\u0105,…<\/p>\n