By\u0142am wczoraj na promocji publikacji, kt\u00f3rej tytu\u0142 jest niezwykle wymowny. \u201eEuropa Krzy\u017cem bogata. Od Golgoty do Strasburga\u201d. W czasach, gdy niekt\u00f3rzy politycy apeluj\u0105 o usuni\u0119cie symbolu krzy\u017ca z miejsc publicznych, album wydawnictwa Bia\u0142y Kruk pokazuje, jak bardzo krzy\u017c jest wpisany w europejsk\u0105 kultur\u0119. W kultur\u0119 kontynentu, kt\u00f3ry d\u0105\u017cy do zjednoczenia pod sztandarem Unii. A nawet zgromadzenia pod tym sztandarem, jak najwi\u0119kszej liczby narod\u00f3w europejskich.\u00a0
Album to nie tylko kilkaset fotografii autorstwa s\u0142ynnego \u201efotografa papieskiego\u201d Adama Bujaka, ale tak\u017ce wst\u0119p ksi\u0119dza profesora Kardyna\u0142a Stanis\u0142awa Nagy, kt\u00f3ry napisa\u0142 o pot\u0119dze krzy\u017ca oraz kr\u00f3tki tekst Krzysztofa Czy\u017cewskiego \u2013 krakowskiego historyka sztuki na temat przedstawie\u0144 krzy\u017ca w sztuce. Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce w czasie studi\u00f3w z historii sztuki mia\u0142am roczne seminarium profesora Piotra Skubiszewskiego na temat \u201eIkonografii krzy\u017ca \u015bwi\u0119tego\u201d, dlatego wszystkie wiadomo\u015bci podane w ksi\u0105\u017cce s\u0105 mi znane, cho\u0107 zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce absolutnie nieznane powszechnie.\u00a0
Krzy\u017c jest znakiem niezwyk\u0142ym. Przeci\u0119tny chrze\u015bcijanin nie ma \u015bwiadomo\u015bci drogi, jak\u0105 przeszed\u0142 krzy\u017c, by sta\u0107 si\u0119 symbolem jednej z najwa\u017cniejszych religii w dziejach \u015bwiata. A przecie\u017c sam fakt, \u017ce przeszed\u0142 swoist\u0105 przemian\u0119 z symbolu ha\u0144by do symbolu zbawienia czyni krzy\u017c niezwyk\u0142ym. \u015amier\u0107, kt\u00f3r\u0105 Chrystus poni\u00f3s\u0142 na krzy\u017cu by\u0142a uwa\u017cana za haniebn\u0105 i poni\u017caj\u0105c\u0105. Pi\u0142at, cho\u0107 nie znalaz\u0142 w Jezusie winy, umy\u0142 r\u0119ce i wyda\u0142 go na t\u0119 \u015bmier\u0107 ku uciesze gawiedzi. Przez pierwsze lata wyznawcy s\u0142owa g\u0142oszonego przez Jezusa wstydzili si\u0119 \u015bmierci, jak\u0105 poni\u00f3s\u0142 ich nauczyciel. W Biblii, gdy opisana jest droga do Emaus i rozmowa uczni\u00f3w pada okre\u015blenie, \u017ce w Jerozolimie sta\u0142o si\u0119 co\u015b strasznego! Strasznego nie w znaczeniu \u015bmierci nauczyciela, bo przecie\u017c na to ich przygotowywa\u0142. Straszny by\u0142 dla nich rodzaj tej \u015bmierci. Zmian\u0119 podej\u015bcia do rodzaju \u015bmierci Jezusa i samego krzy\u017ca przynosi dopiero rok 313, kiedy cesarz Konstantyn Wielki edyktem mediola\u0144skim zr\u00f3wnuje religi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 z innymi. Dlaczego to robi? Rok wcze\u015bniej, bo 28 pa\u017adziernika 312 roku na Mo\u015bcie Mulwijskim pokonuje w walce o w\u0142adz\u0119 swego brata Maksencjusza. Twierdzi, \u017ce w zwyci\u0119stwie pom\u00f3g\u0142 mu znak krzy\u017ca, kt\u00f3ry umie\u015bci\u0142 na swoich sztandarach. Dzie\u0144 przed bitw\u0105 cesarz mia\u0142 sen. We \u015bnie Anio\u0142 kaza\u0142 mu taki znak umie\u015bci\u0107 na swoich sztandarach i powiedzia\u0142 \u201eIn hoc singo vinces\u201d, co oznacza \u201ePod tym znakiem (lub w tym znaku) zwyci\u0119\u017cysz\u201d.\u00a0 Gdy w 320 roku cesarzowa Helena (matka Konstantyna Wielkiego \u2013 p\u00f3\u017aniejsza \u015bwi\u0119ta ko\u015bcio\u0142a katolickiego), odkrywa w Jerozolimie szcz\u0105tki krzy\u017ca \u2013 sam krzy\u017c, jako symbol rozpoczyna swoj\u0105 drog\u0119 do serc wszystkich chrze\u015bcijan. Staje si\u0119 w ich \u015bwiadomo\u015bci symbolem wype\u0142nienia proroctwa zbawienia i widomym znakiem wyznawanej religii.\u00a0
Na kilka dni przed \u015bmierci\u0105 Papie\u017ca Polaka, Jana Paw\u0142a II ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka r\u00f3wnie\u017c Adama Bujaka, ale z przedmow\u0105 ksi\u0119dza Kardyna\u0142a Karola Wojty\u0142y, kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142 jeszcze w 1976 roku zanim zosta\u0142 wyniesiony na tron Piotrowy. Ksi\u0105\u017cka nosi\u0142a tytu\u0142: \u201eZnak, kt\u00f3remu sprzeciwia\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105\u201d. Oczywi\u015bcie by\u0142a o krzy\u017cu. Papieskie s\u0142owa zosta\u0142y napisane w czasach, gdy w Polsce istnia\u0142 rozdzia\u0142 ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa i gdy znane by\u0142y przypadki r\u00f3\u017cnego rodzaju prze\u015bladowa\u0144 i szykan za przyznawania si\u0119 do swojej religijno\u015bci. Wtedy szala\u0142a te\u017c komunistyczna cenzura. Zw\u0142aszcza, \u017ce doktryna Lenina g\u0142osi\u0142a, \u017ce religia jest opium dla mas. Jednak wtedy ko\u015bci\u00f3\u0142 cieszy\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym szacunkiem, a krzy\u017c czci\u0105. W osiemdziesi\u0105tych latach uczniowie jednej ze szk\u00f3\u0142 w miejscowo\u015bci Mi\u0119tne pod Garwolinem walczyli o krzy\u017ce na \u015bcianach.\u00a0
Paradoksalnie dzi\u015b, w czasach, gdy nie ma cenzury, gdy istnieje wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, a tak\u017ce wolno\u015b\u0107 przekonania i religii na nowo rozgorza\u0142a walka o krzy\u017ce. Tym razem, by usun\u0105\u0107 je z miejsc publicznych. Sprawa trafi\u0142a do Trybuna\u0142u w Strasburgu. Publikacja Adama Bujaka poprzez niezwykle wymowne zdj\u0119cia pokazuje, jak mocno krzy\u017c tkwi w \u015bwiadomo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej Europy. St\u0105d zdj\u0119cia kapliczek, kalwarii, o\u0142tarzy itd. Na tym tle szczeg\u00f3lne znaczenie ma przedstawienie m\u0119ki pa\u0144skiej, kt\u00f3rej symbolem jest krzy\u017c, wyrze\u017abione jeszcze w XIII wieku w portalu katedry w Strasburgu. Mie\u015bcie, w kt\u00f3rym Trybuna\u0142 dyskutowa\u0142 o krzy\u017cu, jako symbolu do usuni\u0119cia, a kt\u00f3re o ironio w przewodnikach dla turyst\u00f3w reklamuje si\u0119, jako miasto tysi\u0105ca ko\u015bcio\u0142\u00f3w.\u00a0
Ksi\u0105\u017cka jest zdecydowanym g\u0142osem w obronie krzy\u017ca w obliczu coraz bardziej agresywnych pr\u00f3b usuwania symbolu chrze\u015bcija\u0144skiej wiary.\u00a0 A poruszany w niej temat nabiera dodatkowego znaczenia teraz, gdy w okresie Wielkiego Postu ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki szczeg\u00f3lnie adoruje krzy\u017c.
Ksi\u0105\u017cka zawiera jednak te\u017c niestety i pewne merytoryczne b\u0142\u0119dy. O ironio pope\u0142ni\u0142 je\u2026 kardyna\u0142! Pewnie nie wypada\u0142o tak wa\u017cnej osoby poprawia\u0107, st\u0105d b\u0142\u0119d\u00f3w w albumie sporo. Pierwszy lepszy przyk\u0142ad to:\u00a0 \u201eW Anatolii, w dzisiejszej Turcji, ok. 570 r. przyszed\u0142 na \u015bwiat w Mekce niepozorny cz\u0142owiek \u2013 Mahomet (Mohammed), kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej sta\u0142 si\u0119 tw\u00f3rc\u0105 swoistego trendu religijno-spo\u0142ecznego.\u201d My\u015bla\u0142am, \u017ce \u015bni\u0119, a jednak! Zdaniem kardyna\u0142a Mekka le\u017cy na terenie dzisiejszej Turcji\u2026 No niestety nie le\u017cy. Cz\u0119\u015b\u0107 Anatolii od 1926 roku jest w granicach Arabii Saudyjskiej i w\u0142a\u015bnie w tej cz\u0119\u015bci jest Mekka. Tych b\u0142\u0119d\u00f3w w ksi\u0105\u017cce jest wi\u0119cej, ale nie o to chodzi, by je Kardyna\u0142owi wytkn\u0105\u0107, a raczej pokaza\u0107, \u017ce wa\u017cniejsze dla autora tekstu by\u0142o przes\u0142anie czym jest krzy\u017c ni\u017c fakty historyczne lub geograficzne. Publikacja na pewno jest potrzebna, by przeciwnikom krzy\u017ca pokaza\u0107, jak silnie Europa (tak\u017ce, a mo\u017ce zw\u0142aszcza ta zachodnia) jest wbrew pozorom zakorzeniona w tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej. Jest jednak jeszcze najwa\u017cniejsze pytanie. Dlaczego ten krzy\u017c zn\u00f3w sta\u0142 si\u0119 symbolem, z kt\u00f3rym pewne \u015brodowiska walcz\u0105?\u00a0
W czasie promocji wsta\u0142 nagle pewien pan i rozpocz\u0105\u0142 dyskusj\u0119 o tym, \u017ce w Strasburgu jest inwazja, jak to okre\u015bli\u0142 \u201ewiadomej religii\u201d. Jaki\u015b oburzony g\u0142os z sali powiedzia\u0142, \u017ce ta religia ma swoj\u0105 nazw\u0119 i \u017ce chodzi o islam. Pan na to, \u017ce tak, \u017ce o to mu chodzi\u0142o. Wtedy Adam Bujak odpowiedzia\u0142, \u017ce tak naprawd\u0119 prawdziwie religijni i \u015bwiatli ludzie szanuj\u0105 inne religie. On jecha\u0142 przez Strasburg taks\u00f3wk\u0105. Rozmawia\u0142 o tych krzy\u017cach z taks\u00f3wkarzem, kt\u00f3ry by\u0142 za obron\u0105 ich, jako symbolu, a na ko\u0144cu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to Arab i muzu\u0142manin. Na to wszystko wsta\u0142 siedz\u0105cy na sali dziennikarz z Syrii. Powiedzia\u0142, \u017ce on te\u017c by\u0142 wychowywany w szacunku do krzy\u017ca, jako symbolu innej religii. Co\u015b tym jest. Mnie te\u017c wychowywano w szacunku do innych religii. Nie wyobra\u017cam sobie, bym posz\u0142a np. maza\u0107 po \u015bcianach synagogi lub obrzuca\u0107 j\u0105 kamieniami. Bym bez nale\u017cnego szacunku \u0142azi\u0142a po kirkucie, czy wesz\u0142a do meczetu, jak do obory. No i warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce to muzu\u0142ma\u0144ska Turcja nigdy nie uzna\u0142a rozbior\u00f3w Polski, rozgrabionej przecie\u017c przez chrze\u015bcija\u0144skich s\u0105siad\u00f3w. \u017be to Su\u0142tan turecki, co roku pyta\u0142 o pos\u0142a z Lechistanu.\u00a0
W XXI wieku to nie islam i jego wyznawcy walcz\u0105 z krzy\u017cem. Krzy\u017c jest symbolem religijnym, a od dawna ju\u017c walk\u0119 z religiami tocz\u0105 atei\u015bci, dla kt\u00f3rych fakt, \u017ce kto\u015b wierzy w Boga jest oznak\u0105 ciemnogrodu. Zastanawiaj\u0105ce jest, \u017ce z tak\u0105 sam\u0105 determinacj\u0105 nie podchodz\u0105 do wr\u00f3\u017cenia z kart, noszenia pier\u015bcienia atlant\u00f3w, czy powszechnego na ca\u0142ym \u015bwiecie handlu amuletami. A przecie\u017c logiczne jest, \u017ce tolerancja, na kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zwykle powo\u0142uj\u0105, a tak\u017ce dowodzenie, \u017ce trzeba ludziom pozwoli\u0107 wybra\u0107 \u015bwiatopogl\u0105d\u00a0 nakazywa\u0142yby post\u0119powa\u0107 wed\u0142ug prostej i logicznej zasady: jak komu\u015b nie odpowiada krzy\u017c, niech go nie wiesza, nie nosi na szyi, jako ozdoby i niech nie patrzy w jego kierunku. Ale niech nie ka\u017ce innym go wyrzuca\u0107, bo to te\u017c pewnego rodzaju nietolerancja. Chrze\u015bcija\u0144stwo ma za sob\u0105 lata, a nawet wieki haniebne, \u017ce tylko wspomn\u0119 wyprawy krzy\u017cowe. Walka z krzy\u017cem, jest jak odp\u0142acanie \u201epi\u0119knym za nadobne\u201d, ale nie przez tych, kt\u00f3rych chrze\u015bcija\u0144stwo skrzywdzi\u0142o. Gadanie o inwazji Islamu w Europie jest mocno przesadzone. Europa d\u0105\u017cy nie ku islamizacji, ale ze\u015bwiecczeniu. Plotki o tym, \u017ce za walk\u0119 z krzy\u017cem odpowiada Islam roznosz\u0105 ci, dla kt\u00f3rych ka\u017cda religia jest opium dla mas. Bo nie ma lepszego dowodu na potwierdzenie tych s\u0142\u00f3w ni\u017c wywo\u0142anie religijnej wojny, a wywo\u0142a\u0107 j\u0105 mo\u017cna bardzo prosto. Wystarczy napu\u015bci\u0107 jednych na drugich.\u00a0
I tak na koniec wr\u00f3c\u0119 do krzy\u017ca. Dla niekt\u00f3rych jest symbolem religii. Dla mnie jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 sztuki chrze\u015bcija\u0144skiej i je\u015bli kto\u015b nie chce go szanowa\u0107 jako znaku czyjej\u015b wiary, bo ma to w pogardzie, powinien go szanowa\u0107, jako symbol pewnej kultury i przedmiot sztuki. Chodzi o to, by w \u015bwieckim p\u0119dzie do likwidacji krzy\u017cy nie doj\u015b\u0107 do absurdu i nie wyrzuci\u0107 zabytk\u00f3w. A powszechnie wiadomo, \u017ce cz\u0119sto co\u015b staje si\u0119 zabytkiem zupe\u0142nie nagle. Zw\u0142aszcza, \u017ce czas p\u0142ynie niepostrze\u017cenie…\u00a0<\/p>\n
P.S. Kilka lat temu moja przyjaci\u00f3\u0142ka zosta\u0142a \u015bwiadkiem Jehowy. Przyja\u017animy si\u0119 nadal. Tematu wiary w og\u00f3le nie poruszamy, bo po co si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107? Niech sobie obchodzi \u201ePami\u0105tk\u0119\u201d i \u0142azi po domach g\u0142osi\u0107. Przyznaj\u0119 jednak, \u017ce szkoda, \u017ce nigdy nie chce przyj\u015b\u0107 na imieniny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
By\u0142am wczoraj na promocji publikacji, kt\u00f3rej tytu\u0142 jest niezwykle wymowny. \u201eEuropa Krzy\u017cem bogata. Od Golgoty do Strasburga\u201d. W czasach, gdy niekt\u00f3rzy politycy apeluj\u0105 o usuni\u0119cie symbolu krzy\u017ca z miejsc publicznych, album wydawnictwa Bia\u0142y Kruk pokazuje, jak bardzo krzy\u017c jest wpisany w europejsk\u0105 kultur\u0119. W kultur\u0119…<\/p>\n