Wiele tygodni temu zg\u0142osi\u0142o si\u0119 do mnie Centrum Edukacji Obywatelskiej z pro\u015bb\u0105 o pomoc w przygotowaniu publikacji dotycz\u0105cej gier literackich, w kt\u00f3re mo\u017cna bawi\u0107 si\u0119 w Warszawie. Mieli ju\u017c przygotowane scenariusze gier w oparciu o proz\u0119 I. B. Singera, o miejsca zamieszkania r\u00f3\u017cnych pisarzy itd. Wszystko to jednak by\u0142y scenariusze gier dla licealist\u00f3w. Szukali czego\u015b dla uczni\u00f3w podstaw\u00f3wki i gimnazj\u00f3w i\u2026 spytali mnie o proz\u0119 Adama Bahdaja. Scenariusz gry na podstawie ksi\u0105\u017cki \u201eStawiam na Tolka Banana\u201d napisa\u0142am do\u015b\u0107 szybko, bo miejsc, kt\u00f3re mo\u017cna odwiedzi\u0107 tropi\u0105c bohater\u00f3w powie\u015bci jest wiele. Wystarczy wspomnie\u0107 ulic\u0119 D\u0105br\u00f3wki, na kt\u00f3rej mieszka\u0142 Julek Seratowicz, skrzy\u017cowanie Walecznych i Saskiej gdzie potr\u0105cono Cegie\u0142k\u0119, Stadion Dziesi\u0119ciolecia, gdzie Tolek Banan spotka\u0142 si\u0119 z gangiem Karioki, Park Skaryszewski, gdzie na ty\u0142ach kort\u00f3w tenisowych bohaterowie ksi\u0105\u017cki mieli swoj\u0105 melin\u0119 Klondike. Sama zreszt\u0105 nakr\u0119ci\u0142am kiedy\u015b reporta\u017c \u201eNa tropie Tolka Banana\u201d, w kt\u00f3rym dru\u017cyna harcerska odwiedzi\u0142a miejsca opisane w powie\u015bci. Dlatego teraz bez problemu napisa\u0142am taki wst\u0119p do gry. Teraz, gdy dosta\u0142am poczt\u0105 wydrukowane ksi\u0105\u017ceczki ze scenariuszami gier, spojrza\u0142am na sw\u00f3j tekst nostalgi\u0105. Dlaczego? Bo za oknem ca\u0142y czas pogoda, kt\u00f3ra nie sprzyja \u017cadnym\u00a0 miejskim grom. Przyznam, \u017ce pierwsz\u0105 gr\u0119 miejsk\u0105 wymy\u015bli\u0142am wiele lat temu p\u00f3\u017an\u0105 wiosn\u0105, bo w czerwcu 2006 roku. By\u0142a to promocja mojej ksi\u0105\u017cki \u201eTropiciele\u201d zrobiona w ten spos\u00f3b, \u017ce przyby\u0142e na promocj\u0119 dzieci zosta\u0142y podzielone na 4 dru\u017cyny i dosta\u0142y do reki mapy Saskiej K\u0119py, a na nich zaznaczone miejsca, w kt\u00f3rych czeka\u0142y zadania. Fina\u0142 gry by\u0142 w Muzeum Powstania Warszawskiego, bo ta plac\u00f3wka obj\u0119\u0142a honorowy patronat nad ksi\u0105\u017ck\u0105. Pomys\u0142 takiej edukacyjnej zabawy tak spodoba\u0142 si\u0119 pracownikom muzeum, \u017ce sami zacz\u0119li organizowa\u0107 gry. Za niespe\u0142na dwa tygodnie odb\u0119dzie si\u0119 jubileuszowa \u2013 trzydziesta gra zorganizowana przez Muzeum Powstania Warszawskiego. Tym razem\u2026 w Muzeum Narodowym. A wszystko przez pogod\u0119. No niestety\u2026 \u015bladami Tolka Banana tez mo\u017cna si\u0119 wybra\u0107 dopiero wtedy, kiedy na dworze b\u0119dzie \u0142adnie. I nawet nie dlatego, \u017ce akcja powie\u015bci dzieje si\u0119 w lecie\u2026 po prostu, gdy jest ciep\u0142o to a\u017c si\u0119 chce przebywa\u0107 na powietrzu. A ja tego momentu ju\u017c nie mog\u0119 si\u0119 doczeka\u0107.\u00a0<\/p>\n
Jak wygl\u0105da\u0142 Tolek Banan?<\/strong><\/em><\/p>\n Adam Bahdaj bohater\u00f3w swoich powie\u015bci tworzy\u0142 czerpi\u0105c z \u017cycia. \u0179r\u00f3d\u0142em inspiracji by\u0142y opowie\u015bci syna, a tak\u017ce obserwacja m\u0142odzie\u017cy, tak\u017ce tej, z kt\u00f3r\u0105 widywa\u0142 si\u0119 na spotkaniach autorskich. Na jednym z nich dosta\u0142 szmacian\u0105 laleczk\u0119 wyobra\u017caj\u0105c\u0105 Paragona \u2013 bohatera innych swoich dw\u00f3ch powie\u015bci \u2013 \u201eDo przerwy 0:1\u201d oraz \u201eWakacji z duchami\u201d. Szmacianego Tolka Banana nie dosta\u0142 nigdy, bo sam…przecie\u017c nigdy nawet nie opisa\u0142, jak tytu\u0142owy bohater ksi\u0105\u017cki wygl\u0105da\u0142. Przecie\u017c nie poznaje go nikt z bohater\u00f3w, bo na ko\u0144cu powie\u015bci okazuje si\u0119, \u017ce za wszystkim stoi Szymek Krusz – harcerz i ucze\u0144 technikum komunikacyjnego. Technikum, kt\u00f3re dzi\u015b (wraz z liceum im. Agnieszki Osieckiej) wchodzi w sk\u0142ad zespo\u0142u szk\u00f3\u0142 znajduj\u0105cego si\u0119 przy Alei Stan\u00f3w Zjednoczonych, jakby na ko\u0144cu \u015bwiata opisanego przez Bahdaja. <\/em> Wiele tygodni temu zg\u0142osi\u0142o si\u0119 do mnie Centrum Edukacji Obywatelskiej z pro\u015bb\u0105 o pomoc w przygotowaniu publikacji dotycz\u0105cej gier literackich, w kt\u00f3re mo\u017cna bawi\u0107 si\u0119 w Warszawie. Mieli ju\u017c przygotowane scenariusze gier w oparciu o proz\u0119 I. B. Singera, o miejsca zamieszkania r\u00f3\u017cnych pisarzy itd….<\/p>\n
Sk\u0105d autor wzi\u0105\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na t\u0119 powie\u015b\u0107? Marek Bahdaj \u2013 syn pisarza \u2013 twierdzi, \u017ce z \u017cycia. Tak, jak z \u017cycia wzi\u0105\u0142 ulubione s\u0142\u00f3wko Filipka, czyli \u201emuka\u201d. By\u0142o to s\u0142owo ze szko\u0142y Marka Bahdaja. S\u0142owo wytrych, kt\u00f3re znaczy\u0142o wszystko i zarazem nic, a u\u017cywa\u0142o si\u0119 go, gdy nie wiadomo by\u0142o co powiedzie\u0107. <\/em>
Fakt umiejscowienia akcji powie\u015bci na Saskiej K\u0119pie, w Parku Skaryszewskim i na jednym z praskich bazar\u00f3w nie jest przypadkowy. W latach 60-tych i 70-tych Park Skaryszewski dzieli\u0142 i \u0142\u0105czy\u0142 dwa \u015bwiaty. Pierwszym by\u0142a inteligencka Saska k\u0119pa, a drugim plebejski Groch\u00f3w i Praga.\u00a0 W powie\u015bci przedstawicielem saskok\u0119pskiej inteligencji jest Julek Seratowicz ze swoj\u0105 ci\u0105gle graj\u0105c\u0105 w bryd\u017ca matk\u0105, kt\u00f3ra\u00a0 ma tak ma\u0142o czasu dla syna i z gosposi\u0105 bli\u017csz\u0105 mu ni\u017c rodzice. Zw\u0142aszcza, \u017ce ojca – wiecznie zapracowanego in\u017cyniera – nie poznajmy nigdy. Cegie\u0142ka z ojcem pijakiem, kt\u00f3rego chce leczy\u0107 z alkoholizmu zdech\u0142ym kotem i Karioka siedz\u0105ca ci\u0105gle w tej samej klasie to przedstawiciele praskiego marginesu (cho\u0107 Karioka mieszka na K\u0119pie, na Czeskiej). Filipek za\u015b to handlowiec co to si\u0119 zowie, jakich i dzi\u015b mo\u017cna znale\u017a\u0107, cho\u0107 bardziej w okolicach budowanego stadionu narodowego ni\u017c na bazarach. <\/em>
Podobno, gdy na podstawie powie\u015bci powsta\u0142 serial, w\u00f3wczas rozdzwoni\u0142y si\u0119 do telewizji telefony z komitetu centralnego PZPR. Zbulwersowani towarzysze pytali, co to za serial o m\u0142odzie\u017cowym gangu. Dopiero informacja, ze wszystko si\u0119 dobrze sko\u0144czy i m\u0142odzie\u017c zawr\u00f3ci ze z\u0142ej drogi uspokoi\u0142a partyjnych dzia\u0142aczy. Bo tak jest u Bahdaja. Dobro zawsze zwyci\u0119\u017ca, a przyja\u017a\u0144 i mi\u0142o\u015b\u0107 okazuj\u0105 si\u0119 wa\u017cne dla wszystkich jego m\u0142odych i wra\u017cliwych bohater\u00f3w. Wa\u017cne tez by\u0142y dla nas \u2013 jego czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy (tak jak ja) wychowali\u015bmy si\u0119 na tych ksi\u0105\u017ckach. <\/em>
Czy wa\u017cne s\u0105 i teraz? <\/em>
Przejd\u017acie \u015bladami ksi\u0105\u017cki i popatrzcie na saskok\u0119pskie uliczki oczami bahdajowskich bohater\u00f3w. Czy na rogu Walecznych i Saskiej nie ma \u015bladu po wypadku Cegie\u0142ki? Gdzie jest dzia\u0142ka przy Waszyngtona, w kt\u00f3rej ziemi\u0119 wsi\u0105k\u0142 pot Julka Seratowicza, kt\u00f3ry dopiero tu dowiedzia\u0142 si\u0119, co to praca fizyczna? Sprawd\u017acie, czy na Walecznych jest gabinet stomatologiczny, w kt\u00f3rym Karioka by\u0142a gotowa rwa\u0107 zdrowy z\u0105b. I tylko pami\u0119tajcie… kina Sawa, do kt\u00f3rego Julek z Kariok\u0105 wybierali si\u0119 i wybra\u0107 nie mogli \u2013 dawno ju\u017c nie ma, wi\u0119c wy tak\u017ce si\u0119 nie wybierzecie. Pewne jest jedno. Karty tej ksi\u0105\u017cki to nadal fascynuj\u0105ca przygoda i to przygoda dziej\u0105ca si\u0119 w konkretnym miejscu, cho\u0107 nikt nie wie, jak wygl\u0105da\u0142 Tolek Banan.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"