{"id":1545,"date":"2010-01-28T16:04:11","date_gmt":"2010-01-28T14:04:11","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarska.blog.pl\/?p=1545"},"modified":"2010-01-28T16:04:11","modified_gmt":"2010-01-28T14:04:11","slug":"zaczyna-sie-w-przedszkolu-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/?p=1545","title":{"rendered":"Zaczyna si\u0119 w przedszkolu"},"content":{"rendered":"

Pewnych rzeczy nigdy nie zrozumiem. Ale c\u00f3\u017c\u2026 moje idealistyczne podej\u015bcie do \u015bwiata zabija mnie sam\u0105 codziennie i bardzo powoli.\u00a0
Oto na dzie\u0144 przed obchodami dnia Holocaustu dosta\u0142am na facebooku zaproszenie, kt\u00f3re jest jak zwykle po\u0142\u0105czone z pytanie, czy we\u017amiesz udzia\u0142. (W\u015br\u00f3d znajomych na fb mam i fundacj\u0119 Shalom i Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich itp. organizacje. W ko\u0144cu, jako dziennikarz lokalnego programu telewizyjnego specjalizuj\u0119 si\u0119 w historii Polski i Warszawy. A polscy \u017bydzi to cze\u015b\u0107 naszej historii.) Odpowiedzia\u0142am oczywi\u015bcie, \u017ce tak, \u017ce udzia\u0142 wezm\u0119. By\u0142am zreszt\u0105 wczoraj z kamer\u0105 na mrozie przed pomnikiem Bohater\u00f3w Getta na modlitwie ekumenicznej. W ka\u017cdym razie, gdy zg\u0142osi\u0142am sw\u00f3j akces do obchod\u00f3w, wtedy zacz\u0119\u0142y przychodzi\u0107 prywatne wiadomo\u015bci od kilku os\u00f3b (na szcz\u0119\u015bcie tylko kilku), z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce nie wiedzieli, \u017ce jestem \u017byd\u00f3wk\u0105, a teraz si\u0119 ods\u0142oni\u0142am. Niekt\u00f3re teksty to by\u0142 \u017cart, ale by\u0142 w\u015br\u00f3d nich jeden napastliwy, jakby bycie \u017bydem by\u0142o czym\u015b z\u0142ym. Tymczasem mnie uczono, \u017ce z\u0142e jest bycie z\u0142odziejem, zdrajc\u0105, tch\u00f3rzem czy oszustem – \u017bydem nie. A skoro o tym mowa, to \u017bydem niestety nie jestem. Pisz\u0119 \u201eniestety\u201d, bo przyda\u0142aby si\u0119 nawet daleka rodzina w Izraelu, wtedy mog\u0142abym bez przeszk\u00f3d wybra\u0107 si\u0119 do Ziemi \u015awi\u0119tej. S\u0105 miejsca, kt\u00f3re mnie ciekawi\u0105 i to jest jedno z wielu takich miejsc. Na marginesie tylko dodam, \u017ce sama wola\u0142abym zreszt\u0105 by\u0107 \u017byd\u00f3wk\u0105 ni\u017c \u017bydem. Opowiadam si\u0119 za swoj\u0105 p\u0142ci\u0105. Pow\u00f3d prosty – wyznanie moj\u017ceszowe nak\u0142ada na m\u0119\u017cczyzn obowi\u0105zek noszenia nakry\u0107 g\u0142owy, a ja lubi\u0119 z go\u0142\u0105. \u00a0\"hahaha\"
Jako dziecko my\u015bla\u0142am, \u017ce w Polsce nie ma antysemityzmu. Dlaczego? Dzieci postrzegaj\u0105 \u015bwiat przez pryzmat tego, co im najbli\u017csze. W moim rodzinnym domu nie by\u0142o ani rasizmu ani antysemityzmu. Oboje rodzice z otwartymi ramionami witali Eileen, moj\u0105 czarnosk\u00f3r\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0119, przed kt\u00f3ra zamyka\u0142y si\u0119 drzwi dom\u00f3w wielu naszych kole\u017canek i koleg\u00f3w. Jej zreszt\u0105 zadedykowa\u0142am swoj\u0105 powie\u015b\u0107 \u201eDzika\u201d. Mo\u017ce nie by\u0142o rasizmu, bo ojca wuj \u2013 \u017co\u0142nierz armii Andersa po wojnie zamieszka\u0142 na wyspach Bahama i tam o\u017ceni\u0142 si\u0119 z rodowit\u0105 mieszkank\u0105 tych wysp? Mo\u017ce\u2026, ale my\u015bl\u0119, \u017ce raczej nie o to chodzi\u0142o! Po prostu moi rodzice tacy byli, bo z takich wyszli dom\u00f3w. Uczyli mnie, \u017ce cz\u0142owiek odpowiada za to kim jest, a nie to, kim si\u0119 rodzi, cho\u0107 przyznaj\u0119, \u017ce\u00a0mamy tolerancja ko\u0144czy\u0142a si\u0119, gdy w progu domu stawa\u0142a kole\u017canka lub kolega z tzw.\u00a0nizin spo\u0142ecznych<\/a>, czyli, jak to si\u0119 m\u00f3wi \u201e\u017culackiej rodziny\u201d. Ca\u0142e \u017cycie tacy ludzie te\u017c do mnie ci\u0105gn\u0119li, a ja ich nie odpycha\u0142am. Mama za\u015b widzia\u0142a w tym zagro\u017cenie. Chyba ba\u0142a si\u0119, \u017ce si\u0119 stocz\u0119. W ka\u017cdym razie w domu nie by\u0142o ani rasizmu, ani kultu m\u0119\u017cczyzny, a wi\u0119c traktowania kobiety, jako podcz\u0142owieka i kogo\u015b gorszego. Nie by\u0142o ksenofobii i wmawiania mi, \u017ce Polska najlepsza i wybrana. Wiedzia\u0142am, \u017ce kto\u015b mo\u017ce na temat naszego kraju mie\u0107 inne zdanie i ma do tego prawo. Uczono mnie jednak mi\u0142o\u015bci do ojczyzny, bo moja!Pisa\u0142am ju\u017c zreszt\u0105 o tym w swoim czasie. <\/a>
Antysemityzmu nie by\u0142o w rodzinnym domu mojego ojca. Kiedy w 1979 roku wyda\u0142 swoje wspomnienia \u201eTak zapami\u0119ta\u0142em\u201d opisywa\u0142 swoj\u0105 pierwsza wizyt\u0119 w synagodze zako\u0144czon\u0105 wielkim p\u0142aczem, bo tata, jako dziecko, z szacunku dla \u015bwi\u0119tego miejsca\u2026 zdj\u0105\u0142 z g\u0142owy czapk\u0119! Opisywa\u0142 te\u017c, jak on, jako dziecko, widzia\u0142 przedwojenny Nowy Dw\u00f3r w ostatnie lato przed wojn\u0105.\u00a0
\u201eObyczaje \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych obserwowa\u0142em w Nowym Dworze, dla mnie zamieszka\u0142ego w Warszawie, w do\u015b\u0107 ekskluzywnej dzielnicy, mia\u0142y blask egzotyki. W ka\u017cd\u0105 sobot\u0119 ruch na ulicy zamiera\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sklep\u00f3w by\u0142a pozamykana, bo szabas. Za to w pozosta\u0142e dni tygodnia, oczywi\u015bcie poza niedziel\u0105, na ulicach roi\u0142o si\u0119 od ludzi. \u017bydowskie sklepy kusi\u0142y. Mo\u017cna w nich by\u0142o wszystko kupi\u0107. Pejsaci sprzedawcy mieli d\u0142ugie, czarne cha\u0142aty i czarne okr\u0105g\u0142e jarmu\u0142ki na g\u0142owach, a sprzedawczynie d\u0142ugie kwiaciaste kiecki i ufryzowane peruki. Na Warszawskiej, przed magistratem, sklep z artyku\u0142ami technicznymi prowadzi\u0142 pan Natan Blatt, zwany Beniusiem. On nosi\u0142 si\u0119 normalnie, za\u015b nieco dalej, po stronie przeciwnej, w\u0142a\u015bciciel sklepu z w\u0119dkami i przyborami rybackimi, wysoki, chudy, z d\u0142ugimi czarnymi pejsami, chodzi\u0142 w cha\u0142acie a\u017c do samej ziemi i strasznie szwargota\u0142.
Obok budynku Pocztowej Kasy Oszcz\u0119dno\u015bci, w kt\u00f3rym rodzice wynajmowali tego roku mieszkanie, mie\u015bci\u0142a si\u0119 \u017cydowska szko\u0142a. Podczas przerw panowa\u0142 w niej i\u015bcie \u017cydowski harmider. Niejednokrotnie podpuszczani przez starszych wyrostk\u00f3w toczyli\u015bmy b\u00f3jki z uczniami tej szko\u0142y.
Gdy uton\u0119\u0142a w Narwi c\u00f3rka starego Hanzyna, przed domem zebra\u0142 si\u0119 t\u0142um. Z wn\u0119trza dochodzi\u0142o zawodzenie p\u0142aczek. Lament p\u0142aczek towarzyszy\u0142 te\u017c konduktowi pogrzebowemu a\u017c na cmentarz. Po raz pierwszy i ostatni widzia\u0142em w\u00f3wczas prawdziwy \u017cydowski pogrzeb. Wprawdzie rok przedtem uczestniczy\u0142em w pogrzebie Marii Monk, przyjaci\u00f3\u0142ki szkolnej mojej mamy, na cmentarzu \u017cydowskim na Okopowej, ale poniewa\u017c by\u0142a to rodzina zasymilowana, pogrzeb ten nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 wiele od katolickiego, chocia\u017c prowadzi\u0142 go rabin i towarzyszy\u0142y p\u0142aczki.\u201d
Jako dziecko je\u017adzi\u0142am z ojcem do Bronis\u0142awa Krystalla, historyka sztuki, na zam\u00f3wienie kt\u00f3rego Karol Szymanowski napisa\u0142 \u201eStabat Mater\u201d. Krystall mieszka\u0142 w Hotelu Europejskim. By\u0142 chory na cukrzyc\u0119 i wozili\u015bmy mu ma\u0142o s\u0142odkiego, bo bez lukru s\u0119kacza od cukiernika Pomianowskiego, bo i z nim tata si\u0119 przyja\u017ani\u0142, a tak\u017ce n\u00f3\u017cki w galarecie, kt\u00f3re robi\u0142a moja mama. Potem kilka razy by\u0142am na jego grobie na Cmentarzu \u017bydowskim.\u00a0
W rodzinnym domu mojej mamy te\u017c nie by\u0142o antysemityzmu. W dzieci\u0144stwie uwielbia\u0142am jej opowie\u015b\u0107 o tym, jak panu Zysiowi pokaza\u0142a j\u0119zyk. Mama, kt\u00f3ra dzieci\u0144stwo i okupacj\u0119 sp\u0119dzi\u0142a w Che\u0142mie, nie nale\u017ca\u0142a do grzecznych dzieci. By\u0142a i pyskata i uparta. Babcia wzi\u0119\u0142a j\u0105 na zakupy do sklepu pana Zysia. W tym sklepie Zysiowi pomaga\u0142 pejsaty syn Moszek. By\u0142 niezwykle grzeczny, ubrany w niebieskie, czyste ubranko i wype\u0142nia\u0142 wszystkie polecenia swojego ojca. Ta grzeczno\u015b\u0107 doprowadza\u0142a moj\u0105 niegrzeczn\u0105 mam\u0119 do sza\u0142u. Zw\u0142aszcza, \u017ce Moszek by\u0142 stawiany jej za wz\u00f3r. Ilekro\u0107 wi\u0119c Moszek ko\u0142o niej przeszed\u0142 nie omieszka\u0142a go szturchn\u0105\u0107. Pan Zy\u015b m\u00f3wi\u0142 wtedy:
– Pani Stecowa, pani powie co\u015b Halince, bo ona mojego Moszka zaczepia.\u00a0
– Hala uspok\u00f3j si\u0119 – skarci\u0142a mam\u0119 babcia.\u00a0
Skarcenie nie pomog\u0142o. Mia\u0142o odwrotny skutek. Jak tylko Moszek znalaz\u0142 si\u0119 w zasi\u0119gu mamy r\u0105k, zn\u00f3w dosta\u0142 kuksa\u0144ca. I zn\u00f3w pan Zy\u015b poprosi\u0142 babci\u0119 o interwencj\u0119. Chyba za trzecim razem mama wywali\u0142a oz\u00f3r na brod\u0119 i ca\u0142\u0105 jego d\u0142ugo\u015b\u0107 pokaza\u0142a panu Zysiowi. To rozsierdzi\u0142o babci\u0119. Kaza\u0142a mamie p\u00f3j\u015b\u0107 do pana Zysia i go przeprosi\u0107, a na znak przeprosin poca\u0142owa\u0107 w r\u0119k\u0119.\u00a0
By\u0142a to dla mnie opowie\u015b\u0107 o tym, \u017ce szacunek nale\u017cy si\u0119 ka\u017cdemu, a tak\u017ce o tym, \u017ce wszyscy w dzieci\u0144stwie bywaj\u0105 niegrzeczni. Nawet rodzice.\u00a0
Wtedy nie wiedzia\u0142am, \u017ce pan Zy\u015b, gdy 17-go wrze\u015bnia 1939 roku wkroczy\u0142y do Che\u0142ma wojska radzieckie wyda\u0142 w ich r\u0119ce niekt\u00f3rych przedstawicieli che\u0142mskiej inteligencji. Dowiedzia\u0142am si\u0119 o tym dopiero, jako doros\u0142y cz\u0142owiek. Mama nie chcia\u0142a, abym my\u015bla\u0142a, \u017ale o \u017bydach. Bo czyn pana Zysia nie by\u0142 spowodowany faktem bycia \u017bydem, ale jego komunistycznymi przekonaniami. Zreszt\u0105 Niemcy, kt\u00f3rzy od Sowiet\u00f3w przej\u0119li w\u0142adze w Che\u0142mie nie oszcz\u0119dzili Zysiowej rodziny. Prawie ca\u0142a zgin\u0119\u0142a w Majdanku.\u00a0
W che\u0142mskim getcie znalaz\u0142o si\u0119 wielu \u017byd\u00f3w, z kt\u00f3rymi przyja\u017ani\u0142 si\u0119 m\u00f3j dziadek. Wiem, \u017ce musieli go darzy\u0107 ogromnym szacunkiem, bo gdy w 1941 roku siostra mojej mamy Zosia umiera\u0142a na bia\u0142aczk\u0119, jaki\u015b Niemiec przyprowadzi\u0142 z getta \u017byda z przesy\u0142k\u0105 dla dziadka. By\u0142 to kilogram kawy, kt\u00f3r\u0105 \u017cydowski doktor poleci\u0142 dziadkowi zaparzy\u0107 z \u017c\u00f3\u0142tkiem, rozwodni\u0107 i podawa\u0107, jako lewatyw\u0119. Mia\u0142o to pono\u0107 pom\u00f3c. Nie pomog\u0142o, bo by\u0142a to bia\u0142aczka szpikowa. Ale o tym dowiedzia\u0142 si\u0119 dziadek du\u017co p\u00f3\u017aniej od jednego Niemca, kt\u00f3ry wywi\u00f3z\u0142 wynik bada\u0144 Zosi, do jakiego\u015b profesora do Berlina. Wojna to moment, kt\u00f3ry pokazuje, kto jakim naprawd\u0119 jest cz\u0142owiekiem. A jego rasa, czy narodowo\u015b\u0107 nie maj\u0105 tu nic do rzeczy. Kryzysy i kataklizmy, a wojna jest czym\u015b takim, potrafi\u0105 obna\u017cy\u0107 z\u0142e i dobre ludzkie cechy. Nie zapominajmy, \u017ce gdy 2-go wrze\u015bnia 1939 roku Ignacy Mo\u015bcicki og\u0142osi\u0142 amnesti\u0119, w\u00f3wczas wielu z tych, kt\u00f3rzy wyszli z wi\u0119zie\u0144 zg\u0142osi\u0142o si\u0119, jako ochotnicy do Obrony Warszawy. Tymczasem wielu zdawa\u0142oby si\u0119 praworz\u0105dnych obywateli, po kl\u0119sce wrze\u015bniowej, podpisa\u0142o Volkslisty.\u00a0
Kilka lat temu kole\u017canka, kt\u00f3rej syn chodzi\u0142 w\u00f3wczas do przedszkola niedaleko placu Grzybowskiego, opowiada\u0142a mi, \u017ce w tym przedszkolu sta\u0142o si\u0119 co\u015b takiego, \u017ce ona powa\u017cnie my\u015bli o przeniesieniu stamt\u0105d dziecka. Ot\u00f3\u017c\u2026 jedna z bab\u0107 poinformowa\u0142a j\u0105, \u017ce gdy wraca\u0142a autobusem ze swoim wnukiem z przedszkola do domu, wnuk powiedzia\u0142, \u017ce w autobusie \u015bmierdzi \u017bydami. Babci\u0119 zatka\u0142o, bo w domu takich tekst\u00f3w nikt nie wyg\u0142asza. Zacz\u0119\u0142a temat dr\u0105\u017cy\u0107 i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce niekt\u00f3re panie z przedszkola tak m\u00f3wi\u0105, bo do przedszkola ucz\u0119szczaj\u0105 tez \u017cydowskie dzieci. Niedaleko jest przecie\u017c Synagoga No\u017cyk\u00f3w i Teatr \u017bydowski im. Estery Racheli i Idy Kami\u0144skich. Zrobi\u0142a si\u0119 z tego niez\u0142a awantura. Ju\u017c nie pami\u0119tam, jak si\u0119 sko\u0144czy\u0142a, ale strach mojej kole\u017canki o to, \u017ce jej dziecko przesi\u0105knie jakimi\u015b odmianami ksenofobii i rasizmu by\u0142 wielki. W ko\u0144cu m\u00f3wi si\u0119, \u017ce \u201eczym skorupka za m\u0142odu nasi\u0105knie, tym na staro\u015b\u0107 tr\u0105ci\u201d. Z regu\u0142y nasi\u0105ka w domu, cho\u0107 wp\u0142yw maj\u0105 i przedszkola i szko\u0142a. W dzieciach zawsze jest pewna agresja w stosunku do nieznanego. Co jaki\u015b czas czytelniczki \u201eMagazynu 13-tka\u201d, na \u0142amach kt\u00f3rego odpisuj\u0119 na listy, zwracaj\u0105 si\u0119 do mnie z problemem, kt\u00f3ry brzmi mniej wi\u0119cej tak:\u00a0\u201eW klasie jest Zosia (Kasia, Basia, Kamila, Jadzia). Jest inna ni\u017c my. Jest g\u0142upia, wredna i nikt jej nie lubi. Jak si\u0119 jej pozby\u0107? Pom\u00f3\u017c!\u201d\u00a0Nie pisz\u0105, co jest dziwnego w Zosi (Kasi, Basi, Kamili, Jadzi). Jest inna i to wysuwane jest na plan pierwszy. Na drugim jest g\u0142upota i wredno\u015b\u0107, z kt\u00f3rych ta ostatnia mo\u017ce by\u0107 wynikiem z\u0142ego traktowania jej przez klas\u0119. Ale nie zmienia to faktu, \u017ce najwa\u017cniejsze jest by Zosi (Kasi, Basi, Kamili, Jadzi) si\u0119 pozby\u0107! Wszystko, co jest inne – odrzucamy. Kultura \u017cydowska, z tego powodu, \u017ce jest hermetyczna, a wi\u0119c inna, zawsze ma blask egzotyki. W domu uczono mnie, \u017ce \u015bwiatli ludzie zawsze interesuj\u0105 si\u0119 egzotyk\u0105. Chc\u0105 pozna\u0107 to, czego nie znaj\u0105. T\u0119paki i prymitywy boj\u0105 si\u0119 egzotyki. I pewnie dlatego istnieje rasizm, \u017ce wi\u0119cej na \u015bwiecie jest t\u0119pak\u00f3w i prymityw\u00f3w. A ja ci\u0105gle nie mog\u0119 si\u0119 z tym pogodzi\u0107. Chyba za du\u017co w dzieci\u0144stwie naczyta\u0142am si\u0119 bajek, w kt\u00f3rych dobro i prawda zawsze zwyci\u0119\u017caj\u0105.\u00a0
P.S. Fakt, \u017ce w\u015br\u00f3d antysemit\u00f3w wielu jest Chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy modl\u0105 si\u0119 do ukrzy\u017cowanego \u017byda przemilcz\u0119, bo to przecie\u017c, jakby powiedzia\u0142 klasyk, absurdalna \u201eoczywista oczywisto\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pewnych rzeczy nigdy nie zrozumiem. Ale c\u00f3\u017c\u2026 moje idealistyczne podej\u015bcie do \u015bwiata zabija mnie sam\u0105 codziennie i bardzo powoli.\u00a0Oto na dzie\u0144 przed obchodami dnia Holocaustu dosta\u0142am na facebooku zaproszenie, kt\u00f3re jest jak zwykle po\u0142\u0105czone z pytanie, czy we\u017amiesz udzia\u0142. (W\u015br\u00f3d znajomych na fb mam i…<\/p>\n

Czytaj dalej… Zaczyna si\u0119 w przedszkolu<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,11],"tags":[77,93,464,1166,1588],"class_list":["post-1545","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dziennikarstwo","category-prywatne","tag-anegdoty","tag-antysemityzm","tag-ii-wojna-swiatowa","tag-rodzina","tag-zydzi","wpcat-4-id","wpcat-11-id"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1545"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1545\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}