{"id":139758,"date":"2018-06-17T14:09:18","date_gmt":"2018-06-17T14:09:18","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/?p=139758"},"modified":"2018-06-17T19:11:45","modified_gmt":"2018-06-17T19:11:45","slug":"jestem-juz-zmeczona-czyli-czy-rozumiemy-to-dziedzictwo","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/?p=139758","title":{"rendered":"Jestem ju\u017c zm\u0119czona, czyli czy rozumiemy to dziedzictwo?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>By\u0142am w Opolu, gdy dopad\u0142a mnie wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci Barbary Wachowicz. Zadzwoni\u0142o Polskie Radio i dziennikarka poprosi\u0142a o wypowied\u017a przez telefon. Z g\u0142owy, czyli z niczego, powiedzia\u0142am tyle, ile mog\u0142am z siebie wykrzesa\u0107 w tym momencie. Z regu\u0142y, gdy odchodzi kto\u015b, kogo zna\u0142am i szanowa\u0142am w g\u0142owie mam pustk\u0119. Teraz przegl\u0105dam ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re od niej dosta\u0142am i te, kt\u00f3re sama kupi\u0142am, ale w g\u0142owie nadal mam pustk\u0119. Niemal wszystkie ksi\u0105\u017cki s\u0105 z dedykacjami z\u0142o\u017conymi r\u00f3wnym pismem, fioletowym flamastrem. W tych pierwszych pisa\u0142a mi o \u0142\u0105cz\u0105cym nas harcerstwie, w ostatnich dzi\u0119kowa\u0142a za kierowanie oddzia\u0142em Warszawskim Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i za Glori\u0119 Artis, o kt\u00f3r\u0105 dla niej wyst\u0105pi\u0142am. \"\"<\/a>To by\u0142a niezwyk\u0142a osoba, piewca polsko\u015bci, polskiej historii i patriotyzmu w formie nietandetnej, ponadczasowej, oczywistej. Dla niej Polska to nie by\u0142 frazes. To by\u0142a oczywisto\u015b\u0107 i ca\u0142e jej \u017cycie, w kt\u00f3rym zajmowa\u0142a si\u0119 S\u0142owackim, Mickiewiczem, \u017beromskim, Kasprowiczem, a tak\u017ce polskimi harcerzami. Pami\u0119tam opowie\u015b\u0107 Jacka Moskwy, kt\u00f3ry spotka\u0142 j\u0105 w 2012 roku na ulicy, gdy sz\u0142a wzi\u0105\u0107 kredyt na kolejn\u0105 wystaw\u0119, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142a zrobi\u0107. Bo Basia wi\u0119kszo\u015b\u0107 wystaw robi\u0142a za w\u0142asne pieni\u0105dze. Powiedzia\u0142 jej wtedy, \u017ce nie musi bra\u0107 kredytu, bo przyznano jej nagrod\u0119 Totus. Ucieszy\u0142a si\u0119 jak dziecko. Mia\u0142a fundusze na wystaw\u0119. Nie dba\u0142a o pieni\u0105dze, ale o to, czy zd\u0105\u017cy ze wszystkim. Kocha\u0142a harcerzy i harcerstwo. Do mnie m\u00f3wi\u0142a czasem druhno, czasem Ma\u0142gosiu, a ostatnio per \u201ePani Prezes\u201d, od kiedy zosta\u0142am prezesk\u0105 Oddzia\u0142u Warszawskiego Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Wybiera\u0142am si\u0119 na jej pogrzeb, ale zapalenie oskrzeli uziemi\u0142o mnie w domu.<\/p>\n

Tego samego dnia, co Barbar\u0119 Wachowicz chowano Roberta Brylewskiego. Te\u017c nie mog\u0142am by\u0107, cho\u0107 jego \u015bmier\u0107 wstrz\u0105sn\u0119\u0142a mn\u0105 jeszcze bardziej. Pami\u0119tam wizyt\u0119 u niego w domu na Emilii Plater. Rozmawiali\u015bmy do \u201eCogito\u201d, na \u0142amach kt\u00f3rego prowadzi\u0142am rubryk\u0119 \u201ekrok w rock\u201d, w kt\u00f3rej prezentowa\u0142am wywiady z polskimi muzykami. Nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 Brylewskiego. Jego piosenk\u0119 \u201eTy i tylko ty\u201d uwa\u017cam za najlepsz\u0105 piosenk\u0119 o mi\u0142o\u015bci. A koncertow\u0105 p\u0142yt\u0119 \u201eLive\u201d Brygady Kryzys wydan\u0105 w Wielkiej Brytanii mia\u0142am przegran\u0105 na kaset\u0119 i s\u0142ucha\u0142am do zdarcia. Wtedy gadali\u015bmy o szkole, muzyce i prowokacjach. Robert m\u00f3wi\u0142, \u017ce najbardziej prowokuj\u0105c\u0105 nazw\u0105 zespo\u0142u w PRL by\u0142a nazwa Armia. W ko\u0144cu tylu ludzi miga\u0142o si\u0119 od wojska, w kt\u00f3rym s\u0142u\u017cba by\u0142a obowi\u0105zkowa. W czasie naszej rozmowy Vivian przez kalk\u0119 czy gaz\u0119 pr\u00f3bowa\u0142a odprasowa\u0107 jak\u0105\u015b gum\u0119 do \u017cucia przyklejon\u0105 do spodni czy sp\u00f3dnicy, a najm\u0142odsza z c\u00f3rek weso\u0142o biega\u0142a po mieszkaniu. Ja radzi\u0142am wsadzi\u0107 ciuch do zamra\u017calnika, ale zdaje si\u0119, \u017ce na to czasu nie by\u0142o. Ciuch by\u0142 potrzebny natychmiast. Chcia\u0142am teraz odnale\u017a\u0107 tamten wywiad, ale nie mog\u0119 si\u0119 przem\u00f3c, by zdj\u0105\u0107 z szafy oprawione przeze mnie roczniki \u201eCogito\u201d. Nie chc\u0119 zaton\u0105\u0107 w przesz\u0142o\u015bci, kiedy mia\u0142am wiele nadziei i wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce swoimi wywiadami i felietonami naprawiam \u015bwiat. Jednak ta groteskowa scena, kiedy dziecko skacze, \u017cona prasuje, a my rozmawiamy tkwi mi przed oczami. Bo cho\u0107 potem rozmawiali\u015bmy jeszcze kilka razy dla telewizji to t\u0119 rozmow\u0119 do gazety wspominam najbardziej, gdy\u017c wszystko by\u0142o intymne, nieoficjalne i gara\u017cowe, jak jego muzyka. Z ostatnich doniesie\u0144 prasowych wynika, \u017ce Robert zmar\u0142 najprawdopodobniej na skutek powik\u0142a\u0144 po styczniowym pobiciu. Je\u015bli tak \u2013 to najwi\u0119kszy paradoks. To jak \u015bmier\u0107 Johna Lennona, kt\u00f3ry piosenkami walczy\u0142 z przemoc\u0105, a zgina\u0142 zastrzelony, czyli uleg\u0142 przemocy. Robert te\u017c by\u0142 pacyfist\u0105. Brzydzi\u0142 si\u0119 przemoc\u0105. W dniu, kiedy chowano go na Pow\u0105zkach, ja kaszl\u0105c s\u0142ucha\u0142am \u201eMam ju\u017c do\u015b\u0107\u201d i my\u015bla\u0142am o niesamowitej warto\u015bci tekst\u00f3w tych piosenek, kt\u00f3re w zderzeniu z ja\u0142owo\u015bci\u0105 tego, co teraz jest grane w radio budz\u0105 refleksj\u0119 na temat sensu obecnej muzyki. Rock wyr\u00f3s\u0142 z buntu. Obecny przewa\u017cnie nie buntuje si\u0119 przeciwko niczemu. Jest karykatur\u0105 rocka, a jego wykonawcy w wi\u0119kszo\u015bci zachwyceni samymi sob\u0105 narcyzami. Nie maj\u0105 do przekazania nic. I nic nie przekazuj\u0105. Papka.<\/p>\n

\"\"<\/a>Robert, podobnie jak Basia Wachowicz, kt\u00f3ra chwil\u0119 po nim by\u0142a chowana na tym samym cmentarzu, nie dba\u0142 o pieni\u0105dze. Ca\u0142e \u017cycie \u017cy\u0142 skromnie. Z daleka od ZAiKS, wi\u0119c nawet o w\u0142asne prawa autorskie nie bardzo zadba\u0142. Obserwowa\u0142am na Facebooku relacje znajomych z pogrzebu. Patrzy\u0142am na zamieszczane przez nich w sieci zdj\u0119cia i fragmenty filmik\u00f3w kr\u0119conych kom\u00f3rkami my\u015bl\u0105c, \u017ce dzisiejsze czasy s\u0105 dziwne. Technicznie mamy wielkie mo\u017cliwo\u015bci rejestrowania \u015bwiata, a jednocze\u015bnie cz\u0119\u015bciej tych zdobyczy techniki ni\u017c do utrwalania wa\u017cnych chwil jak pogrzeb u\u017cywamy do takich bzdur, \u017ce nawet pisa\u0107 o tym si\u0119 wstydz\u0119. Ale chyba nic dziwnego, \u017ce obecne piosenki s\u0105 tak g\u0142upie. Po prostu g\u0142upiejemy hurtowo \u2013 jak m\u00f3wi\u0142a Wis\u0142awa Szymborska. Wsp\u00f3\u0142czesna literatura te\u017c w wi\u0119kszo\u015bci jest g\u0142upia. My\u015bl\u0119 cz\u0119sto o tym, czy warto w og\u00f3le pisa\u0107, skoro najwi\u0119cej czytelnik\u00f3w ma to, co nie przedstawia sob\u0105 \u017cadnej warto\u015bci? Co przelatuje przez nas jak og\u00f3rki popite kefirem? Nawet ten blog prowadz\u0119 z mniejsz\u0105 \u017carliwo\u015bci\u0105 ni\u017c kiedy\u015b, bo przesta\u0142am wierzy\u0107 w naprawienie \u015bwiata. Z roku na rok widz\u0119, jak zwi\u0119ksza si\u0119 liczba idiot\u00f3w, wi\u0119c naturalne chyba, \u017ce zastanawiam si\u0119, czy warto pisa\u0107 dla kilkunastu os\u00f3b, z kt\u00f3rych zrozumie tylko kilka? A reszta nie tylko nawet nie doceni czasu po\u015bwi\u0119conego na dzielenie si\u0119 swoimi my\u015blami, ale jeszcze opluje w mailu. Czy warto?<\/p>\n

\"\"<\/a>Jakby dla dope\u0142nienia tego wszystkiego zmar\u0142a Joanna Kulmowa. Zn\u00f3w dowiedzia\u0142am si\u0119 o tym z telefonu dziennikarki Polskiego Radia. Zn\u00f3w, jakbym dosta\u0142a obuchem po g\u0142owie. Zn\u00f3w m\u00f3wi\u0142am z g\u0142owy, czyli z niczego, ale szok by\u0142 spory. Niby wiedzia\u0142am, \u017ce \u017ale si\u0119 czuje, niby mia\u0142a 90 lat, ale\u2026 rok temu siedzia\u0142y\u015bmy obok siebie na jej jubileuszu. Podpisa\u0142a mi wtedy sw\u00f3j ostatni tomik wierszy \u201e37\u201d. Czyta\u0142am go potem kilkakrotnie.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

To jeden z najlepszych tomik\u00f3w wierszy jakie ostatnio czyta\u0142am. Wstrz\u0105saj\u0105cy. O przemijaniu. Pisany przez osob\u0119, kt\u00f3ra puka do nieba bram \u017cegnaj\u0105c przy tym niemal wszystkich kt\u00f3rych zna\u0142a. Wiersz opublikowany na 29 stronie czyta\u0142am kilkadziesi\u0105t razy zachwycaj\u0105c si\u0119 jego m\u0105dro\u015bci\u0105, g\u0142\u0119bi\u0105 i tym, \u017ce dzi\u015b rzadko kto pyta po co \u017cyjemy, a co dopiero m\u00f3wi\u0107 o pytaniu po co umieramy? Pami\u0119tam, gdy przed laty pewien znajomy, kiedy podzieli\u0142am si\u0119 z nim swoimi my\u015blami na temat sensu \u017cycia, wykrzykn\u0105\u0142: \u201eBo\u017ce! Po co mi to powiedzia\u0142a\u015b! Ja teraz b\u0119d\u0119 o tym my\u015bla\u0142! Co ty robisz z moim m\u00f3zgiem? Ja nie chc\u0119 o tym my\u015ble\u0107! Ja chc\u0119 po prostu \u017cy\u0107!\u201d. Ale co to znaczy po prostu \u017cy\u0107? Tego wyja\u015bni\u0107 ju\u017c nie umia\u0142. O to, po co umieramy, spyta\u0107 go nie zd\u0105\u017cy\u0142am. Zreszt\u0105 i tak nie udzieli\u0142by \u017cadnej odpowiedzi. Bo do tego, by odpowiedzie\u0107 trzeba przede wszystkim my\u015ble\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u017bEBY NIE WIEDZIE\u0106<\/p>\n

Mam nadziej\u0119 \u017ce i z tamtej strony
\nB\u0119dzie niezaspokojenie:
\nS\u0142owo nieodczytane we mnie
\nWidok niedopatrzony<\/p>\n

Tego chc\u0119
\nPo to b\u0119d\u0119 umiera\u0142a
\nNa wszechwiedzy mi nie zale\u017cy.<\/p>\n

Bo gdybym wszystko wiedzia\u0142a
\nPo co by\u0142oby mi nie \u017cy\u0107?<\/p><\/blockquote>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce i Barbara Wachowicz i Joanna Kulmowa rozmawiaj\u0105 teraz na temat sensu tego wszystkiego co na ziemi, a i Robert Brylewski je zagaduje, bo tylko pozornie jest z innej ni\u017c one, bo rockandrollowej, bajki. Mo\u017ce dyskutuj\u0105 o sensie \u017cycia i \u015bmierci? O tym co tu na ziemi i tam, potem? Maj\u0105 o czym gada\u0107, zw\u0142aszcza, \u017ce pogrzeb Basi by\u0142 religijny, a Roberta \u015bwiecki. Co odkryli po przej\u015bciu na drug\u0105 stron\u0119? Kto\u015b powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce \u015bmierci nie nale\u017cy si\u0119 ba\u0107, bo gdyby po tamtej stronie by\u0142o niefajnie to kto\u015b by stamt\u0105d wr\u00f3ci\u0142. Na razie wr\u00f3ci\u0142 tylko \u0141azarz i Jezus, w co i tak nie wszyscy wierz\u0105.<\/p>\n

Joanna Kulmowa w swoim ostatnim tomiku napisa\u0142a w wierszu\u2026<\/p>\n

ASPERA<\/p>\n

Per aspera ad astra \u2013
\na tam \u0142otr\u00f3w ju\u017c ca\u0142a ha\u0142astra\u2026<\/p><\/blockquote>\n

Ale napisa\u0142a te\u017c:<\/p>\n

HOMO SAPIENS<\/p>\n

Dana mu by\u0142a my\u015bl
\nprzeto wymy\u015bli\u0142 wszystko:
\nn\u00f3\u017c
\ni ko\u0142o
\ni ognisko.<\/p>\n

I czas wymy\u015bli\u0142 na zawsze.
\nI przestrze\u0144 wymy\u015bli\u0142 na wsz\u0119dzie.
\nI wiecznotrwa\u0142ych bog\u00f3w
\n\u017ceby trwali gdy ju\u017c jego nie b\u0119dzie.<\/p>\n

\u017beby trwali tam dla jego potrzeby
\nskoro tutaj
\nzmy\u015bli\u0142 sobie
\nniebyt.<\/p><\/blockquote>\n

A ja my\u015bl\u0119, \u017ce \u201eI tak tu ju\u017c nie ma nic do stracenia\u201d jak \u015bpiewa\u0142a Brygada Kryzys z Robertem Brylewskim i Tomkiem Lipi\u0144skim, a my\u015ble\u0107 trzeba, \u201ebo mo\u017ce rano ju\u017c nie b\u0119dzie tego wszystkiego\u201d. \u00a0Ja w ka\u017cdym razie \u201ejestem ju\u017c zm\u0119czona\u201d. Nie tylko \u015bwiatem, ale i tym, \u017ce najwarto\u015bciowsi odchodz\u0105 z niego. I chocia\u017c to jest dobre, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 odchodz\u0105c, jak Ignacy Rzecki, trzyma w swoich symbolicznych kieszeniach r\u00f3wnie symboliczn\u0105 kartk\u0119 z napisem \u201enon omnis moriar\u201d, czyli zostawia co\u015b po sobie. Ale czy my, kt\u00f3rzy zostajemy, jeste\u015bmy w stanie w\u0142a\u015bciwie zrozumie\u0107 to dziedzictwo? Czy umiemy z niego skorzysta\u0107?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

By\u0142am w Opolu, gdy dopad\u0142a mnie wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci Barbary Wachowicz. Zadzwoni\u0142o Polskie Radio i dziennikarka poprosi\u0142a o wypowied\u017a przez telefon. Z g\u0142owy, czyli z niczego, powiedzia\u0142am tyle, ile mog\u0142am z siebie wykrzesa\u0107 w tym momencie. Z regu\u0142y, gdy odchodzi kto\u015b, kogo zna\u0142am i szanowa\u0142am…<\/p>\n

Czytaj dalej… Jestem ju\u017c zm\u0119czona, czyli czy rozumiemy to dziedzictwo?<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":139764,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[131,1662,1661],"class_list":["post-139758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","category-pisarstwo","tag-barbara-wachowicz","tag-joanna-kulmowa","tag-robert-brylewski","wpcat-5-id","wpcat-6-id"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=139758"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139775,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139758\/revisions\/139775"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/139764"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=139758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=139758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=139758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}