Bardzo lubi\u0119, kiedy los pcha mnie w obj\u0119cia filmu lub ksi\u0105\u017cki zwi\u0105zanych z tym, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142. Cho\u0107 czasem mam wra\u017cenie, \u017ce \u00f3w los ze mnie kpi. Gdy jaki\u015b czas temu strasznie chcia\u0142o mi si\u0119 obejrze\u0107 \u201e\u017bywot Briana\u201d okaza\u0142o si\u0119, \u017ce akurat jest Wielki Pi\u0105tek. Ale c\u00f3\u017c\u2026 nie od dzi\u015b wiem, \u017ce Pan B\u00f3g ma poczucie humoru.\u00a0
Ze dwa dni temu zachcia\u0142o mi si\u0119 obejrze\u0107 \u201eCK Dezerterzy\u201d i przy okazji pokaza\u0107 synowi film, o kt\u00f3rym wiele s\u0142ysza\u0142. W sklepie film znalaz\u0142am bez trudu. Jednak od razu obejrze\u0107 nie mogli\u015bmy, bo o losie i jego ironio ci\u0105gle intensywnie pracowa\u0142am. Gdy jednak wreszcie nadszed\u0142 stosowny moment (z pracy wr\u00f3ci\u0142am wcze\u015bniej) okaza\u0142o si\u0119, ze to 11 listopada. W sumie zn\u00f3w na czasie, cho\u0107 mniej obrazoburczo ni\u017c \u201e\u017bywot Briana\u201d. W ko\u0144cu to 11 listopada 1918 roku cesarz austriacki Karol I zrzek\u0142 si\u0119 pe\u0142nienia funkcji pa\u0144stwowych. Na marginesie dodam, \u017ce to ten sam cesarz, kt\u00f3rego w 2004 roku b\u0142ogos\u0142awionym og\u0142osi\u0142 Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II. Film chcia\u0142am synowi pokaza\u0107 z kilku powod\u00f3w. Po pierwsze \u015bmieszny, po drugie mo\u017cna przy tym porozmawia\u0107 o wielu rzeczach: np. o obyczajowo\u015bci na pocz\u0105tku XX wieku, kt\u00f3r\u0105 pokazuje wprawdzie w krzywym zwierciadle (jak to komedia), ale zawsze\u0107 pokazuje, czy o przyja\u017ani mi\u0119dzy narodami, \u017ce jest ona mo\u017cliwa. Czech, Polak, W\u0119gier, \u017byd, W\u0142och i S\u0142owak \u2013 jako\u015b trzymaj\u0105 si\u0119 razem. C\u00f3\u017c z tego, \u017ce komedia, czy\u017c to nie fajne? I c\u00f3\u017c z tego, \u017ce na filmie. Przecie\u017c w \u017cyciu te\u017c si\u0119 zdarza. Chcia\u0142am wreszcie, by Maciek zobaczy\u0142 film, na kt\u00f3rym by\u0142am w kinie z rodzicami (a nie by\u0142o to cz\u0119ste, by\u015bmy szli do kina we tr\u00f3jk\u0119). Na dodatek by\u0142a to specyficzna wyprawa do kina, bo oto podczas seansu moja mama pr\u00f3bowa\u0142a umoralnia\u0107 jednostk\u0119 wojskowa. Tego do ko\u0144ca \u017cycia nie zapomn\u0119. Zw\u0142aszcza przypomina mi si\u0119, gdy rozmawiamy o patriotyzmie, polskiej armii itd. A przecie\u017c w okolicach 11 listopada rozmawiamy o tym wi\u0119cej i cz\u0119\u015bciej ni\u017c zazwyczaj.\u00a0
Ot\u00f3\u017c moja mama by\u0142a niezwykle eleganck\u0105 i dystyngowan\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3r\u0105 cechowa\u0142a ch\u0119\u0107 naprawienia ca\u0142ego \u015bwiata poprzez zwracanie jego obywatelom uwagi na niestosowne zachowania. Mama kompletnie nie mog\u0142a poj\u0105\u0107, \u017ce nie ma to sensu. Dlatego w swoich rozmowach z ho\u0142ot\u0105 by\u0142a jak \u00f3w don Kichot w walce z wiatrakami. Ci\u0105gle z nadziej\u0105, \u017ce co\u015b si\u0119 komu\u015b uda do g\u0142owy wt\u0142oczy\u0107. Cho\u0107 przecie\u017c stare powiedzenie brzmi, \u017ce \u201eCham zawsze b\u0119dzie chamem, na wieku wiek\u00f3w amen.\u201d Jednak to z wiary w to, \u017ce ucz\u0142owieczenie ma\u0142py jest mo\u017cliwe bra\u0142y si\u0119 mojej mamy rozmowy z pijaczkami sikaj\u0105cymi nam do ogr\u00f3dka. Zaczyna\u0142o si\u0119 od:
– Prosz\u0119 pana! Ja naprawd\u0119 bardzo prosz\u0119, by Pan nie oddawa\u0142 tu moczu\u2026\u00a0
Po kilku us\u0142yszanych od pijaczka wi\u0105chach, z ust mamy lecia\u0142o ucz\u0142owieczanie na inn\u0105 ju\u017c melodi\u0119:\u00a0
– To nie Moskwa! Takie zachowania to u Stalina i stalinowc\u00f3w!\u00a0
W kinie na owym jednym z pierwszych seans\u00f3w \u201eCK Dezerterzy\u201d byli\u015bmy we trojk\u0119 plus jednostka poborowych ubranych w galowe mundury. \u017bo\u0142nierze, jak to zazwyczaj u m\u0142odych ch\u0142opak\u00f3w, komentowali w spos\u00f3b niewybredny to, co dzia\u0142o si\u0119 na ekranie. Gdy dosz\u0142o do sceny, w kt\u00f3rej Kania gra na pianinie, a Mizi siedzi na nim okrakiem jeden z \u017co\u0142nierzy wrzasn\u0105 na ca\u0142e kino:
– Ale jej wsadzi\u0142! Po same jaja!
Reszta oble\u015bnie zarechota\u0142a, a na to wsta\u0142a moja mama i r\u00f3wnie g\u0142o\u015bno na ca\u0142e kino waln\u0119\u0142a przemow\u0119:
– Kultury! Panowie \u017co\u0142nierze kultury! Zwracam si\u0119 do was jako syn\u00f3w Polskiej Armii! Polskie or\u0142y na waszych czapkach! Wasi ojcowie, dziadowie i pradziadowie przelewali krew za Ojczyzn\u0119, a wy\u2026.\u00a0
Dalej nie by\u0142o jej dane doko\u0144czy\u0107. Oto z drugiego ko\u0144ca sali dolecia\u0142 nas g\u0142os, kt\u00f3ry wrzasn\u0105\u0142 jak\u017ce polskie:
– Zamknij mord\u0119 stara kurwo!\u00a0
Ojciec zacz\u0105\u0142 mam\u0119 uspokaja\u0107 i prosi\u0107, by da\u0142a spok\u00f3j, bo to nie ma sensu, bo to ho\u0142ota i tyle. Mama uspokoi\u0107 si\u0119 nie dawa\u0142a, staraj\u0105c si\u0119 za wszelka cen\u0119 wychowa\u0107 stado cham\u00f3w ubrane w polski mundur. Nie pomaga\u0142y nasze gro\u017aby, \u017ce jak nie przestanie umoralnia\u0107 cham\u00f3w to si\u0119 do niej nie przyznamy. Mama ca\u0142y czas perorowa\u0142a o Grunwaldzie, Cudzie nad Wis\u0142\u0105 itd., a \u017co\u0142nierze kazali jej \u201espierdala\u0107 z tymi cudami\u201d. Dopiero, gdy oboje powiedzieli\u015bmy mamie, \u017ce jak nie przestanie to za chwil\u0119 kto\u015b mo\u017ce przyj\u015b\u0107 i nas wszystkich pobi\u0107, jako\u015b si\u0119 uspokoi\u0142a. Jednak do ko\u0144ca filmu siedzia\u0142a mocno zdegustowana. Mama zawsze chcia\u0142a, by ka\u017cdy Polak kocha\u0142 ojczyzn\u0119. By ka\u017cdy by\u0142 kulturalny, grzeczny, mi\u0142y. Cz\u0119sto zastanawiam si\u0119, co te\u017c by powiedzia\u0142a o dzisiejszym \u015bwiecie i dzisiejszej Polsce. Mog\u0142aby si\u0119 za\u0142ama\u0107.\u00a0
Gdy wczoraj ogl\u0105da\u0142am z synem \u201eCK Dezerterzy\u201d specjalnie dla niego odegra\u0142am scen\u0119 z kina. Parodiuj\u0105c i \u017co\u0142nierzy i mam\u0119, by poczu\u0142 przez chwil\u0119 klimat, w jakim ja ogl\u0105da\u0142am ten film po raz pierwszy. \u015amia\u0142 si\u0119. Oj jak si\u0119 \u015bmia\u0142! Moi znajomi te\u017c si\u0119 \u015bmiej\u0105 ilekro\u0107 opowiadam o maminej pr\u00f3bie wychowania jednostki wojskowej. Cho\u0107 to w sumie smutne. Nasz \u015bmiech jest dowodem na to, \u017ce od razu wiemy, i\u017c nie da si\u0119 cham\u00f3w wychowa\u0107. Czasem brak mi naiwno\u015bci mojej mamy i wiary w to, \u017ce wszystko jest mo\u017cliwe.\u00a0
Wczoraj los pchn\u0105\u0142 mnie na film dwa razy. Po obejrzanym na DVD \u201eCK Dezerterzy\u201d nast\u0105pi\u0142o bli\u017csze spotkanie z II RP. Poniewa\u017c dosta\u0142am zaproszenie, wi\u0119c oboje z synem poszli\u015bmy wieczorem do Iluzjonu na specjalny pokaz. By\u0142 to film \u201eSzale\u0144cy\u201d \u2013 debiut Leonarda Buczkowskiego (tego od \u201eZakazanych piosenek\u201d i \u201eSkarbu\u201d). Film zosta\u0142 wyre\u017cyserowany w 1928 roku jako niemy. Ud\u017awi\u0119kowiony zosta\u0142 wprawdzie w 1933 roku, ale do dzi\u015b zachowa\u0142a si\u0119 tylko jedna niekompletna kopia wersji pierwotnej – niemej. Gdy sz\u0142am do kina poczyta\u0142am o nim w internetowej bazie filmu polskiego:\u00a0
\u201eRok 1914. Filipek, kiper z krakowskiej winiarni, poznaje w legionowym biurze werbunkowym studenta z Zurychu, Reckiego, kt\u00f3ry „na zew wodza rzuci\u0142 nauk\u0119, a\u017ceby spe\u0142ni\u0107 sw\u00f3j obowi\u0105zek wobec Polski”. Podczas walk student zostaje ranny, a Filipek niesie go do pobliskiego dworu. Dziedzic wyp\u0119dza wprawdzie „szale\u0144c\u00f3w”, ale jego c\u00f3rka ukrywa rannego w swym panie\u0144skim pokoju. Potem, gdy dw\u00f3r zajmuj\u0105 Rosjanie, z kolei syn dziedzica ratuje rannego. Odt\u0105d walcz\u0105 wszyscy trzej razem, a Zofia, dziedzic\u00f3wna, pracuje w szpitalu. Najm\u0142odszy z tr\u00f3jki, Kazik, ginie. Koledzy \u017co\u0142niersk\u0105 piosenk\u0105 nad grobem \u017cegnaj\u0105 poleg\u0142ego.\u201d\u00a0
Podczas seansu \u2013 jak niegdy\u015b w starym kinie \u2013 by\u0142a muzyka na \u017cywo. Przygrywa\u0142 nam kwartet w sk\u0142adzie:\u00a0
Marta Ma\u015blanka \u2013 cymba\u0142y i instrumenty perkusyjne,\u00a0
Robert Siwak \u2013 instrumenty perkusyjne,\u00a0
Pawe\u0142 Szamburski \u2013 klarnet i klarnet basowy,\u00a0
Patryk Zakrocki \u2013 alt\u00f3wka.\u00a0
Muzyka pot\u0119gowa\u0142a groz\u0119, rozbawienie, bo film by\u0142 momentami smutny, nastrojowy, a momentami zabawny. W swoim czasie doceniono go za granica. W 1929 roku zosta\u0142 nagrodzony Z\u0142otym Medalem na Wszech\u015bwiatowej Wystawie w Pary\u017cu. Film zachwyci\u0142 nas oboje. Rozczarowa\u0142o jedno. Tym co si\u0119 nie zachowa\u0142o by\u0142a scena \u015bmierci Kazia. Nie wiemy jak zgin\u0105\u0142. Nie wiemy czy przyjaciele go ratowali, czy dosta\u0142 kul\u0119 czy d\u017agni\u0119to go bagnetem rozerwa\u0142 go granat. Po wielkich scenach batalistycznych, w kt\u00f3rych Kazia nie by\u0142o nadesz\u0142a scena zbijania trumny z desek i malowania na niej krzy\u017ca. Film ko\u0144czy\u0142o wr\u0119czenie ojcu Kazia orderu Virtuti Militari. Los jest przewrotny. W jednym dniu pchn\u0105\u0142 mnie na komedi\u0119 i na prawdziwy patriotyczny film. Daj\u0105c mi chwile \u015bmiechu i wzruszenia nie da\u0142 mi jednak mo\u017cliwo\u015bci poznania okoliczno\u015bci \u015bmierci Kazia. Kto\u015b powie, \u017ce przecie\u017c nie wa\u017cne jak zgin\u0105\u0142 \u2013 wa\u017cne, \u017ce nie \u017cyje. Jak to \u2013 nie wa\u017cne? Nie wa\u017cne to w \u017cyciu, bo bez wzgl\u0119du na to czy kto\u015b zgin\u0105\u0142 od kuli czy od bagnetu tak samo si\u0119 po nim p\u0142acze. W filmie wszystko jest wa\u017cne. Chcia\u0142am zobaczy\u0107 jak ta \u015bmier\u0107 zostanie przedstawiona, odegrana itd. W ko\u0144cu film powsta\u0142 10 lat po wydarzeniach, kt\u00f3re opisywa\u0142. Jak to rozegra\u0142 Buczkowski? – Nie wiem. Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce w po\u017codze drugiej wojny \u015bwiatowej zgin\u0119\u0142a akurat ta scena? Los milczy. Ot figlarz!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bardzo lubi\u0119, kiedy los pcha mnie w obj\u0119cia filmu lub ksi\u0105\u017cki zwi\u0105zanych z tym, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142. Cho\u0107 czasem mam wra\u017cenie, \u017ce \u00f3w los ze mnie kpi. Gdy jaki\u015b czas temu strasznie chcia\u0142o mi si\u0119 obejrze\u0107 \u201e\u017bywot Briana\u201d okaza\u0142o si\u0119, \u017ce akurat jest Wielki…<\/p>\n