Podczytuj\u0119 pewne blogi, w tym blog Mieszka Sibilskiego, z kt\u00f3rym zdarzy\u0142o mi si\u0119 zasiada\u0107 w jednym jury. Lubi\u0119 to, co robi Mieszko, jego bloga te\u017c lubi\u0119, bo fajnie pisze. Dawno do mieszkowego bloga nie zagl\u0105da\u0142am, wi\u0119c przeoczy\u0142am wpis, w kt\u00f3rym zwierza\u0142 si\u0119 ze swoich wra\u017ce\u0144 z wyprawy do po\u0142o\u017conej w Kudowie Czermnej \u201eKaplicy czaszek\u201d. Wpis „odkry\u0142am” dzi\u015b. Kaplica czaszek nie przypad\u0142a Mieszkowi do gustu.<\/p>\n
Napisa\u0142, \u017ce cho\u0107 przewodniczka powiedzia\u0142a:\u00a0\u201eczaszki, kt\u00f3re tu pa\u0144stwo widz\u0105 pochodz\u0105 od ofiar cholery z osiemnastego wieku i zosta\u0142y z\u0142o\u017cone tutaj przez szacunek dla ludzkich szcz\u0105tek\u201d<\/em>. To jego zdaniem nie jest to objaw szacunku.\u00a0\u201eCzy gdybym zdecydowa\u0142, \u017ce zrobi\u0119 z Ciebie klamk\u0119 albo wieszak albo szafk\u0119 na papucie to uzna\u0142by\u015b, \u017ce darz\u0119 Ci\u0119 du\u017cym szacunkiem? <\/em>\u2013 pyta Mieszko. –\u00a0Nie! Wi\u0119c jaki szacunek dla drugiego cz\u0142owieka maj\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy postanowili zrobi\u0107 z jego ko\u015bci ozdob\u0119 \u015bciany? To g\u0142upie, nienormalne i chore\u2026\u201d<\/em>. Bardzo chcia\u0142am to skomentowa\u0107, ale nie uda\u0142o mi si\u0119. (Mam taki zwyczaj, \u017ce nie komentuj\u0119 w sieci nic anonimowo, ale podpisuj\u0119 si\u0119 imieniem i nazwiskiem. Robi\u0119 tak, bo nie chc\u0119 stawia\u0107 si\u0119 w jednym rz\u0119dzie z „Jasiem_\u015amietan\u0105”, czy „Antkiem_Emigrantem”, cho\u0107 bawi\u0105 mnie ich komentarze. Dawno temu przyj\u0119\u0142am zasad\u0119, \u017ce je\u015bli swoich my\u015bli nie chc\u0119 podpisa\u0107 imieniem i nazwiskiem to ich nie upubliczniam i to nawet w spos\u00f3b anonimowy.) W ka\u017cdym razie bardzo chcia\u0142am skomentowa\u0107 wpis Mieszka, ale cho\u0107 si\u0119 zalogowa\u0142am na onecie, to mi nie wysz\u0142o. Komentarz si\u0119 nie pojawia\u0142.<\/p>\n Natomiast my\u015bli mia\u0142am takie. Mieszko popatrzy\u0142 na \u201eKaplic\u0119 czaszek\u201d oczami cz\u0142owieka z XXI wieku. Inni komentuj\u0105cy jego wpis tak\u017ce. I nie ma si\u0119, co dziwi\u0107. Przecie\u017c w XXI wieku \u017cyjemy. Tymczasem… kaplica powsta\u0142a w wieku XVIII. Wtedy w Polsce jest rozkwit baroku i masowo malowane s\u0105: portrety trumienne, ta\u0144ce \u015bmierci itd. (Jeden z takich ta\u0144c\u00f3w \u015bmierci mo\u017cna zobaczy\u0107 w zakrystii ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Antoniego Padewskiego w parafii\u00a0\u015aw. Bonifacego na Czerniakowie.) Ludzie z XVIII wieku zupe\u0142nie inaczej podchodzili do problemu \u015bmierci i czaszek czy szkielet\u00f3w. Czaszka przypomina\u0142a zwyk\u0142emu \u015bmiertelnikowi, \u017ce \u201e\u015bmier\u0107 ka\u017cdemu jednaka\u201d. Na nagrobkach ch\u0119tnie rze\u017abiono ko\u015bciotrupy, a pod nimi ryto napisy (wzorem staro\u017cytnych Rzymian zreszt\u0105): \u201eQuod sum eris, quod es antea fui\u201d. Czyli: \u201eBy\u0142em, kim jeste\u015b, b\u0119dziesz, kim jestem\u201d.<\/p>\n Przewodniczka pewnie oprowadza\u0142a po kaplicy tysi\u0119czn\u0105 wycieczk\u0119 i nie ma ju\u017c zapa\u0142u w opowiadaniu, wi\u0119c klepie. Mo\u017ce zreszt\u0105 wyuczy\u0142a si\u0119 formu\u0142ek i ma to w dupie? Te\u017c si\u0119 zdarza. Wielu ludzi ma gdzie\u015b swoj\u0105 prac\u0119. Zapewniam jednak, \u017ce w umy\u015ble barokowego cz\u0142owieka ta kaplica by\u0142a ch\u0119ci\u0105 oddania zmar\u0142ym szacunku. A \u017ce dzi\u015b odbieramy to inaczej? Staro\u017cytni mawiali: „tempora mutantur et nos mutamur in illis”, co oznacza: „czasy si\u0119 zmieniaj\u0105, a my zmieniamy si\u0119 wraz z nimi”. Mieszkowy wpis na blogu (i komentarze internaut\u00f3w) to najlepszy dow\u00f3d na to, jak bardzo na przestrzeni wiek\u00f3w zmieni\u0142o si\u0119 my\u015blenie ludzi na temat \u015bmierci, czaszek itd.<\/p>\n Jeszcze osiemdziesi\u0105t lat temu powszechne by\u0142o robienie zmar\u0142ym zdj\u0119\u0107 na katafalku. Te zdj\u0119cia zmar\u0142ego le\u017c\u0105cego na swoim ostatnim ziemskim \u0142o\u017cu wysy\u0142a\u0142o si\u0119 rodzinom. Sama mam kilka takich zdj\u0119\u0107 w domu. Dzi\u015b stanowi\u0105 tabu. Gdy jedno z nich opublikowa\u0142am w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eDziewi\u0119tnastoletni marynarz\u201d okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie ono budzi najwi\u0119ksze emocje na spotkaniach z m\u0142odzie\u017c\u0105. Czytelnicy dopiero ode mnie dowiaduj\u0105 si\u0119, \u017ce takie fotografie wiele lat temu by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 naszej sepulkralnej kultury. C\u00f3\u017c\u2026 Dzi\u015b rzadko fotografujemy si\u0119 na cmentarzach, cho\u0107 zdarza si\u0119. Ja zgorszy\u0142am si\u0119 zdj\u0119ciem, kt\u00f3re zamie\u015bci\u0142 kto\u015b na \u201eNaszej klasie\u201d, a nosi\u0142o tytu\u0142: \u201eZ rodzin\u0105 po kremacji mamy\u201d i przedstawia\u0142o gromadk\u0119 smutnych ludzi na tle zak\u0142adu krematoryjnego. Uzna\u0142am to, za co najmniej pozbawione smaku.<\/p>\n W XVIII wieku \u015bmier\u0107 by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia. Pogrzeb organizowano nie zaraz po \u015bmierci, ale czekano a\u017c wszyscy bliscy na niego zjad\u0105. Nie by\u0142o lod\u00f3wek na zw\u0142oki. Te zabalsamowane, a mimo to cuchn\u0105ce, bo rozk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 cia\u0142a ogl\u0105dano, op\u0142akiwano, a nawet ca\u0142owano! Przygotowywano dla nich tzw. \u201eCastrum Doloris\u201d, czyli specjalne dekoracje \u017ca\u0142obne, kt\u00f3rymi czczono pami\u0119\u0107. Pogrzeb celebrowano tak, jak \u017cycie, bo \u015bmier\u0107 by\u0142a wprawdzie jego nieuniknionym ko\u0144cem, ale towarzyszy\u0142a ludziom od zarania ich dziej\u00f3w. Dzi\u015b chcemy tylko \u017cy\u0107, wi\u0119c zapominamy o tym wszystkim. Zw\u0142oki nawet najbli\u017cszej i ukochanej osoby, chcemy natychmiast odda\u0107 do lod\u00f3wki. Jedni mo\u017ce z tego powodu, by nie roz\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na naszych oczach, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 dlatego, \u017ce tych, kt\u00f3rych kochamy chcemy pami\u0119ta\u0107 \u017cywymi. Pogrzeb chcemy jak najszybciej mie\u0107 za sob\u0105, by zacz\u0105\u0107 pr\u00f3bowa\u0107 \u017cy\u0107 bez tych, kt\u00f3rych kochali\u015bmy a odeszli do krainy wiecznego snu. Ja sama nie chcia\u0142am i\u015b\u0107 na identyfikacj\u0119 zw\u0142ok swojego Ojca (konieczn\u0105 , by szpital wyda\u0142 je zak\u0142adowi pogrzebowemu). Nie chcia\u0142am Ojca widzie\u0107 zmar\u0142ym. Tak jak on sze\u015b\u0107 lat wcze\u015bniej nie chcia\u0142, bym ogl\u0105da\u0142a nie\u017cyw\u0105 mam\u0119. M\u00f3wi\u0142, \u017ce trzeba j\u0105 pami\u0119ta\u0107 u\u015bmiechni\u0119t\u0105 i zdrow\u0105. Ja te\u017c chcia\u0142am, by Ojciec zawsze \u017cy\u0142. By w pami\u0119ci zachowa\u0107 obraz pogodnego cz\u0142owieka. Dlatego na identyfikacj\u0119 poszed\u0142 m\u00f3j przyszywany stryj \u2013 Jasio Tch\u00f3rz. (Moi dziadkowie w czasie okupacji wzi\u0119li go z domu dziecka. Jasio by\u0142 tzw. dzieckiem, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o zag\u0142ad\u0119 Zamojszczyzny). Zawsze b\u0119d\u0119 mu za to wdzi\u0119czna. Mam wra\u017cnie, \u017ce dzieki temu, \u017ce nie widzia\u0142am Ojca nie\u017cywego,\u00a0\u00a0jest on ze mn\u0105 zar\u00f3wno gdy jad\u0119 samochodem, jak i wtedy gdy id\u0119 pieszo. Towarzyszy mi w codziennym \u017cyciu. Rzadko chodz\u0119 na jego gr\u00f3b. Nie lubi\u0119. Wol\u0119 patrze\u0107 na zdj\u0119cia i wisz\u0105ce w domu portrety. Dlatego pewnie kt\u00f3rego\u015b dnia zobacz\u0119 na grobie Ojca kartk\u0119 podobn\u0105 do tej, jak\u0105 zobaczy\u0142am na grobie Andrzeja Szczepkowskiego. (Obaj le\u017c\u0105 w tej samej alejce na Starych Pow\u0105zkach.) Kto\u015b napisa\u0142 do Joanny Szczepkowskiej, \u017ce pisze bzdury w Wysokich Obcasach, a rzadko zagl\u0105da na gr\u00f3b w\u0142asnego ojca, \u017ce jak mo\u017ce! By\u0142 to zreszt\u0105 do\u015b\u0107 chamski wpis. Najwyra\u017aniej Joanna Szczepkowska mo\u017ce. Pewnie dla niej, tak jak i dla mnie, najfajniejsze cmentarze to te, na kt\u00f3rych nie le\u017c\u0105 nasi bliscy.<\/p>\n Odsuwamy od siebie \u015bmier\u0107. St\u0105d mnie zgorszy\u0142o zdj\u0119cie \u201ez rodzin\u0105 po kremacji mamy\u201d, a Mieszka \u201eKaplica Czaszek\u201d. C\u00f3\u017c\u2026 czasy naprawd\u0119 si\u0119 zmieniaj\u0105, a nam w XXI wieku najwyra\u017aniej ze \u015bmierci\u0105 nie jest do twarzy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Podczytuj\u0119 pewne blogi, w tym blog Mieszka Sibilskiego, z kt\u00f3rym zdarzy\u0142o mi si\u0119 zasiada\u0107 w jednym jury. Lubi\u0119 to, co robi Mieszko, jego bloga te\u017c lubi\u0119, bo fajnie pisze. Dawno do mieszkowego bloga nie zagl\u0105da\u0142am, wi\u0119c przeoczy\u0142am wpis, w kt\u00f3rym zwierza\u0142 si\u0119 ze swoich wra\u017ce\u0144…<\/p>\n