\nani chc\u0119, ani umiem st\u0105d odej\u015b\u0107,
\ntutaj Wis\u0142\u0105 i wiatrami Mazowsza
\nprzeszumia\u0142o mi dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107. <\/em><\/p>\n
Nie pami\u0119ta\u0142am jednak co dalej. Postanowi\u0142am poszuka\u0107 tego wiersza. Tomik\u00f3w poezji u mnie wiele, ale Broniewskiego mam jedynie „Ank\u0119” z wierszami po\u015bwi\u0119conymi zmar\u0142ej c\u00f3rce. (Pierwsze po Kochanowskim „Treny”. ) Reszta Broniewskiego gdzie\u015b mo\u017ce i jest, ale w\u015br\u00f3d tylu tysi\u0119cy ksi\u0105\u017cek naprawd\u0119 czasem ci\u0119\u017cko znale\u017a\u0107 t\u0119, kt\u00f3rej si\u0119 szuka. Gdzie tu znale\u017a\u0107 wiersze W\u0142adys\u0142awa\u00a0Broniewskiego? Chcia\u0142am w ksi\u0119garni.<\/p>\n
– Pani! Od dawna nie ma! Nikt go ju\u017c nie drukuje! – us\u0142ysza\u0142am.<\/p>\n
I chyba co\u015b w tym jest, bo w Merlinie W\u0142adka nawet na lekarstwo. Przypomnia\u0142am sobie, \u017ce by\u0142a propozycja radnych, by ulic\u0119 w Warszawie mu odebra\u0107. Zacz\u0119\u0142am szpera\u0107 w internecie w poszukiwaniu \u017cyciorysu, bo cho\u0107 mi si\u0119 telepa\u0142o, \u017ce socjalista, ale… i uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. No i znalaz\u0142am. Maj\u0105c siedemna\u015bcie lat zg\u0142osi\u0142 sie na ochotnika do Legion\u00f3w Pi\u0142sudskiego, wielokrotnie odznaczony – m.in. Srebrnym Krzy\u017cem Orderu Wojennego Virtuti Militari i czterokrotnie Krzy\u017cem Walecznych. Za udzia\u0142 w kryzysie przysi\u0119gowym internowany w Szczypiornie. W 1939 roku w obliczu zagro\u017cenia najazdem niemieckim, Broniewski opublikowa\u0142 s\u0142ynny wiersz Bagnet na bro\u0144. We wrze\u015bniu 1939 zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do wojska na ochotnika. Przejecha\u0142 z Warszawy przez Lublin i Lw\u00f3w do Tarnopola, ale zanim mia\u0142 okazj\u0119 stan\u0105\u0107 do walki, nast\u0105pi\u0142 sowiecki najazd na Polsk\u0119.<\/p>\n
Broniewski by\u0142 \u015bwiadkiem wkroczenia Armii Czerwonej do Lwowa we wrze\u015bniu 1939. Nie m\u00f3g\u0142 pogodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce Zwi\u0105zek Radziecki napad\u0142 na Polsk\u0119, czemu dawa\u0142 wyraz w swojej p\u00f3\u017aniejszej wi\u0119ziennej tw\u00f3rczo\u015bci. Aresztowany w 1940 roku odm\u00f3wi\u0142 wsp\u00f3lpracy z NKWD. W wi\u0119zieniu na \u0141ubiance sp\u0119dzi\u0142 trzyna\u015bcie miesi\u0119cy. Po amnestii wynikaj\u0105cej z uk\u0142adu Sikorski-Majski zosta\u0142 wypuszczony z wi\u0119zienia i wst\u0105pi\u0142 do armii polskiej formowanej w ZSRR pod dow\u00f3dztwem gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa. W 1942 roku ewakuowa\u0142 si\u0119 wraz z oddzia\u0142ami polskimi do Iranu, p\u00f3\u017aniej wraz z II Korpusem Polskim poprzez Irak trafi\u0142 do Palestyny. Do kraju wr\u00f3ci\u0142 po d\u0142ugich wahaniach (zwi\u0105zanych z wi\u0119zieniem sowieckim i opublikowanymi w Palestynie antysowieckimi wierszami) w 1945 roku.<\/p>\n
W okresie powojennym pocz\u0105tkowo tworzy\u0142 poezj\u0119 polityczno-propagandow\u0105, p\u00f3\u017aniej utwory refleksyjne o motywach osobistych. W czasach stalinizmu by\u0142 poet\u0105 g\u0142\u0119boko zaanga\u017cowanym w budow\u0119 nowej rzeczywisto\u015bci. Odm\u00f3wi\u0142 jednak napisania s\u0142\u00f3w nowego hymnu polskiego, z czego propozycj\u0105 zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do niego Boles\u0142aw Bierut. Wr\u0119czy\u0142 mu podobno tylko kartk\u0119 z napisem „Jeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a”.<\/p>\n
Czy to a\u017c tak z\u0142y \u017cyciorys? \u017be teraz w prawie pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat po \u015bmierci nie mog\u0119 dorwa\u0107 w \u017cadnej z ksi\u0119gar\u0144 poematu\u00a0Mazowsze? \u00a0Jest jedynie p\u0142yta z wierszami Broniewskiego \u015bpiewanymi przez r\u00f3\u017cnych artyst\u00f3w.<\/p>\n
Na szcz\u0119\u015bcie od czego internet? Znalaz\u0142am to, co mnie tak gn\u0119bi\u0142o.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/republika.pl\/blog_gk_3824647\/4902609\/tr\/f1000036.jpg\")
<\/p>\n
A sk\u0105d si\u0119 to w mojej g\u0142owie wzi\u0119\u0142o? Za\u0142\u0105czam zdj\u0119cia. Sama zrobi\u0142am (i to nie cyfr\u00f3wk\u0105!) Mazowsze i Wis\u0142a w okolicy Ob\u00f3rek i K\u0119py Oborskiej. Czy\u017c nie pi\u0119kne?<\/p>\n
Broniewskiego pami\u0119tam dlatego, \u017ce uczyli mnie o nim w szkole. Synowi sama musia\u0142am wczoraj przeczyta\u0107 wiersz i opowiedzie\u0107 o tomiku „Anka”. Traf chcia\u0142, \u017ce dzi\u015b powiedzia\u0142, \u017ce zaczynaj\u0105 „Treny” Kochanowskiego. C\u00f3\u017c… poeta na tyle odleg\u0142y, \u017ce nie budzi \u017cadnych kontrowersji. Cho\u0107 kto\u015b z badaczy poddawa\u0142 ostatnio w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 istnienie Orszulki. Anka Broniewska istnia\u0142a naprawd\u0119. Niestety jej ojciec \u017cy\u0142 w strasznych czasach. I teraz tylko „szumi\u0105 nadwi\u015bla\u0144skie drzewa, o tym wszystkim, co czu\u0142 i kocha\u0142,\u00a0o tym wszystkim, czego nie wy\u015bpiewa\u0142.” Ksi\u0119garnie milcz\u0105.<\/p>\n
M\u00f3j pogrzeb<\/strong><\/p>\n Mnie ta ziemia od innych dro\u017csza, W moim oknie pole i topole, A te s\u0142owa zrozumie ziemia, Tutaj do mnie najcichszym listkiem Wi\u0119c gdy umr\u0119, dobrze mnie otul, i niech w srebrnym li\u015bci pop\u0142ochu Ca\u0142y wczorajszy dzie\u0144 m\u0119czy\u0142 mnie wiersz Broniewskiego.\u00a0 Zapewne pod wp\u0142ywem krajobrazu, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 mi podczas tego \u015brednioudanego pobytu poza Warszaw\u0105. W ka\u017cdym razie recytowa\u0142am: Mnie ta ziemia od innych dro\u017csza, ani chc\u0119, ani umiem st\u0105d odej\u015b\u0107, tutaj Wis\u0142\u0105 i wiatrami Mazowsza przeszumia\u0142o mi dzieci\u0144stwo i…<\/p>\n
\nani chc\u0119, ani umiem st\u0105d odej\u015b\u0107,
\ntutaj Wis\u0142\u0105 i wiatrami Mazowsza
\nprzeszumia\u0142o mi dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107.<\/p>\n
\ni ja wiem, \u017ce to w\u0142a\u015bnie – Polska.
\nSt\u0105d i rado\u015b\u0107 i chmura na czole,
\ntutaj s\u0142owa me zbroj\u0119 jak wojska.<\/p>\n
\ncho\u0107by mia\u0142y krwi\u0105 si\u0119 wys\u0105czy\u0107:
\nprzecie\u017c nawet mury wi\u0119zienia
\nobrastaj\u0105 poezj\u0105 jak pn\u0105czem.<\/p>\n
\nufnie m\u00f3wi\u0105 topole i wierzby,
\nmoje serce tu wie o wszystkiem,
\nchyba tutaj umr\u0119 – bo gdzie\u017cby?<\/p>\n
\nziemio czarna, znajoma, dobra,
\nszeregami \u017ca\u0142obnych top\u00f3l
\nniechaj idzie za mn\u0105 krajobraz<\/p>\n
\nd\u0142ugo szumi\u0105 nadwi\u015bla\u0144skie drzewa
\no tym wszystkim, com czu\u0142 i kocha\u0142,
\no tym wszystkim, czegom nie wy\u015bpiewa\u0142.<\/p>\n