![\"\"](\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/-jSI2iWfTwt0\/Vi4ZYMkAAuI\/AAAAAAAAkvY\/7s_IDgKghn0\/s640-Ic42\/FB_IMG_1445758371883.jpg\")
<\/a><\/p>\nLubi\u0119 przegl\u0105da\u0107 spis wyborc\u00f3w w poszukiwaniu dziwnych imion, nazwisk, a tak\u017ce badaj\u0105c daty urodzenia. To st\u0105d wiem, \u017ce nie wszyscy mamy nazwiska ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 na \u201eski\u201d czy \u201eicz\u201d, mamy kilku Mark\u00f3w Aureliusz\u00f3w, Krzysztof\u00f3w Kamil\u00f3w, Jan\u00f3w Paw\u0142\u00f3w, Ignacych Jan\u00f3w, Maksymilian\u00f3w Marii, a tak\u017ce wiem, \u017ce naprawd\u0119 \u017cyj\u0105 w Polsce Lukrecje, Klotyldy i Beniaminy, za\u015b najstarszy wyborca w mojej komisji mia\u0142 103 lata. Wniosek? Spo\u0142ecze\u0144stwo jest r\u00f3\u017cnorodne i\u2026 starzeje si\u0119.<\/p>\n
Jeste\u015bmy te\u017c schorowani. W mojej komisji wielu wyborc\u00f3w by\u0142o przywiezionych przez stra\u017c miejsk\u0105 i przez ni\u0105 wprowadzonych po schodkach do lokalu. Jedna osoba g\u0142osowa\u0142a przez pe\u0142nomocnika. Sporo by\u0142o niedowidz\u0105cych. G\u0142osowanie osoby niedowidz\u0105cej trwa \u015brednio 10 razy tyle, co takiej, kt\u00f3ra widzi. \u201eMoja\u201d bohaterka (jedna z wielu zreszt\u0105) zosta\u0142a przyprowadzona przez opiekunk\u0119. Najpierw podesz\u0142a do sto\u0142u i wyd\u0142uba\u0142a z torebki dow\u00f3d. Gdy odnalaz\u0142am j\u0105 w spisie i pokaza\u0142am gdzie ma si\u0119 podpisa\u0107, po raz pierwszy zmieni\u0142a okulary, po\u0142o\u017cy\u0142a twarz na stole i tu\u017c przed swoim nosem z\u0142o\u017cy\u0142a podpis we wskazanej przeze mnie kratce. Potem zn\u00f3w zmieni\u0142a okulary i powoli podesz\u0142a do kabiny gdzie usiad\u0142a i zn\u00f3w zmieni\u0142a okulary, a po oddaniu g\u0142osu, (co wygl\u0105da\u0142o tak, \u017ce po\u0142o\u017cy\u0142a twarz na karcie wyborczej i przesuwa\u0142a j\u0105 przed oczami, by tu\u017c przed nosem zakre\u015bli\u0107 jedn\u0105 z kratek), zmieni\u0142a te okulary po raz kolejny, podesz\u0142a wraz z opiekunk\u0105 w kierunku urny, a wrzuciwszy g\u0142os powiedzia\u0142a \u201edo widzenia\u201d i wysz\u0142a z lokalu. Cztery zmiany okular\u00f3w, by odda\u0107 g\u0142os. C\u00f3\u017c\u2026 Oczy to wa\u017cna sprawa. Wiem to zreszt\u0105 od dawna, a w czasie wybor\u00f3w widz\u0119 jak na d\u0142oni. To u mnie g\u0142osuj\u0105 niewidomi z pobliskiego o\u015brodka dla niewidomych. Jest ich zawsze dw\u00f3ch. To m\u0142odzi ch\u0142opcy, kt\u00f3rzy przychodz\u0105 z opiekunami. Jeden weselszy i rozmowniejszy, a drugi smutniejszy i ma\u0142om\u00f3wny. Tym razem przyszed\u0142 z nimi trzeci ch\u0142opiec. Lat 17. Jeszcze nie m\u00f3g\u0142 g\u0142osowa\u0107, ale chcia\u0142 zobaczy\u0107 cho\u0107 raz braille\u2019owsk\u0105 nak\u0142adk\u0119 na karty do g\u0142osowania. Poczeka\u0142 a\u017c zag\u0142osuj\u0105 starsi koledzy, a potem przyprowadzono go do naszego sto\u0142u, by stoj\u0105c z boku m\u00f3g\u0142 \u201epoczyta\u0107\u201d to, co jest napisane na nak\u0142adce. Opiekun cierpliwie mu t\u0142umaczy\u0142, \u017ce nie ma na niej nazwisk, a tylko liczby na li\u015bcie, wi\u0119c jest skazany na drugiego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry mu przeczyta, kto pod jakim numerem na li\u015bcie si\u0119 skrywa. Ch\u0142opiec por\u00f3wnywa\u0142 nak\u0142adki. By\u0142 bardzo zainteresowany, a ca\u0142a scena niezwykle wzruszaj\u0105ca.<\/p>\n
Wzrusze\u0144 jednak w komisji bywa ma\u0142o. Przewa\u017cnie jest frustracja, kt\u00f3r\u0105 ja staram si\u0119 roz\u0142adowywa\u0107 \u017cartem. To dlatego na powtarzaj\u0105ce si\u0119 jak mantra pytanie \u201eCzemu do senatu jest tylko dw\u00f3ch kandydat\u00f3w?\u201d odpowiada\u0142am: \u201eBo pan\/i si\u0119 nie zg\u0142osi\u0142\/a\u201d. Przewa\u017cnie pomaga\u0142o. Ludzie u\u015bmiechali si\u0119 i szli wybra\u0107 jednego z dw\u00f3ch.<\/p>\n
Smutne jest natomiast, \u017ce mimo tylu audycji wyborczych, artyku\u0142\u00f3w w prasie itd., ludzie nadal nie rozumiej\u0105 jak oddawa\u0107 g\u0142os. Nie potrafi\u0105 poj\u0105\u0107, czym s\u0105 dwie przecinaj\u0105ce si\u0119 linie. Nie czytaj\u0105 instrukcji na karcie. W og\u00f3le nie czytaj\u0105. Mieli\u015bmy ma\u0142\u0105 \u201eaferk\u0119\u201d o Borowskich. Oto do senatu Marek Borowski, a do sejmu z jakiej\u015b tam listy Andrzej Borowski. Zanim wyja\u015bni\u0142am panu, \u017ce s\u0105 to dwie r\u00f3\u017cne osoby, co wida\u0107 po imionach, a poza tym na obwieszczeniu mo\u017ce poczyta\u0107 sobie, kto kim jest \u2013 zd\u0105\u017cyli\u015bmy si\u0119 nas\u0142ucha\u0107 o nieprawid\u0142owo\u015bciach, a nawet fa\u0142szerstwach itd. Mn\u00f3stwo os\u00f3b mia\u0142o pretensje z powodu spisu tre\u015bci. Nawet pewien do\u015b\u0107 znany (i tak jak znany, tak ponury) aktor stwierdzi\u0142, \u017ce jest to niejasne, a on tylko dzi\u0119ki temu, \u017ce 'ma studia’ (na to stwierdzenie po\u0142o\u017cy\u0142 zreszt\u0105 nacisk) doszed\u0142 do tego, \u017ce na spisie podane s\u0105 numery karty a nie numery list. Dla innych \u2013 jego zdaniem \u2013 jest to myl\u0105ce. Nie komentowa\u0142am, cho\u0107 korci\u0142o. Po wyj\u0119ciu kart z urny okaza\u0142o si\u0119 zreszt\u0105, \u017ce wbrew obawom, nikt nie odda\u0142 g\u0142osu na spis tre\u015bci. A przecie\u017c nie wszyscy sko\u0144czyli studia, jak \u00f3w ponury, znany aktor. A propos spisu\u2026 By\u0142a w\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w pani, kt\u00f3ra w s\u0142owie \u201espis\u201d us\u0142ysza\u0142a s\u0142owo PiS i twierdzi\u0142a, \u017ce jest to ukryta agitacja!<\/p>\n
Ludzie nie rozumieli te\u017c, \u017ce wybieraj\u0105 jednego pos\u0142a i jednego senatora. Pomocnym w t\u0142umaczeniu zn\u00f3w okaza\u0142 si\u0119 m\u00f3j \u017cart: \u201etak, jak wybieramy jednego m\u0119\u017ca \u2013 tak wybieramy sobie jednego pos\u0142a i jednego senatora\u201d. To skutkowa\u0142o. Na to por\u00f3wnanie wpad\u0142am jednak do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano.<\/p>\n
W og\u00f3le \u017carty niejednokrotnie roz\u0142adowywa\u0142y sytuacj\u0119. Gdyby nie one, mo\u017cna by by\u0142o zgorzknie\u0107 na amen. Jednak nie ze wszystkimi \u017cartowa\u0107 mo\u017cna. Bywaj\u0105 ludzie niezwykle agresywni ju\u017c na wst\u0119pie. Oto wesz\u0142a pani z panem, kt\u00f3ry na widok m\u0119\u017ca zaufania z plakietk\u0105 PiS (m\u0142ody ch\u0142opak tu\u017c po maturze, student I roku) zacz\u0105\u0142 krzycze\u0107, \u017ce nie \u017cyczy sobie jego obecno\u015bci w lokalu. Biedny student nawet chcia\u0142 uciec na zaplecze, ale powstrzyma\u0142am go, m\u00f3wi\u0105c atakuj\u0105cemu panu, \u017ce takie jest prawo i takie s\u0105 procedury i ten m\u0142ody cz\u0142owiek czuwa nad prawid\u0142owo\u015bciami przy wyborach, jako obserwator z ramienia partii, kt\u00f3ra go wys\u0142a\u0142a, wi\u0119c ma prawo tu by\u0107. Pan jako\u015b si\u0119 uspokoi\u0142, cho\u0107 na argument, \u017ce te\u017c m\u00f3g\u0142 siedzie\u0107 w komisji lub zosta\u0107 m\u0119\u017cem zaufania jakiej\u015b partii ma\u0142o nie zabi\u0142 mnie wzrokiem.
\nBy\u0142a te\u017c pani, kt\u00f3ra podpisuj\u0105c si\u0119 na spisie wyborc\u00f3w zerkn\u0119\u0142a, kto z s\u0105siad\u00f3w ju\u017c by\u0142 g\u0142osowa\u0107 i g\u0142o\u015bno skrytykowa\u0142a tych, kt\u00f3rzy jeszcze nie byli zrzucaj\u0105c im brak patriotyzmu, obowi\u0105zkowo\u015bci, itd. Na moj\u0105 uwag\u0119, \u017ce jest dopiero 13:30, jest niedziela, a oni maja\u0105prawo w wolny dzie\u0144 pole\u017ce\u0107 np. do po\u0142udnia w \u0142\u00f3\u017cku, za\u015b g\u0142osowa\u0107 mog\u0105 do 21:00 prychn\u0119\u0142a pogardliwie, m\u00f3wi\u0105c przy tym, \u017ce tak nie robi\u0105 prawdziwi patrioci, a dzisiejsza m\u0142odzie\u017c jest beznadziejna i tak dalej. Powiedzia\u0142am, \u017ce demokracja polega te\u017c na tym, \u017ce wolno nam g\u0142osowa\u0107, o kt\u00f3rej nam si\u0119 \u017cywnie podoba i nikomu nic do tego. I dorzuci\u0142am, \u017ce my te\u017c jeszcze nie byli\u015bmy na wyborach, bo siedzimy tu w komisji od 5:30 i mo\u017ce jej s\u0105siedzi te\u017c s\u0105 w jakich\u015b komisjach. Niestety dla osoby, kt\u00f3ra zawsze wie lepiej, to \u017caden argument. Ma by\u0107 tak, jak ona chce. Koniec. I kropka!<\/p>\n
Sporo by\u0142o os\u00f3b po jakich\u015b urazach m\u00f3zgu, wylewach lub udarach, kt\u00f3re przychodzi\u0142y z rodzinami. Ciekawe, \u017ce to te rodziny (synowie, c\u00f3rki, m\u0119\u017cowie, \u017cony itp.) za nich w\u0142a\u015bciwie decydowa\u0142y na kogo g\u0142os odda\u0107. Schorowany wyborca nie odzywa\u0142 si\u0119 nawet s\u0142owem. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o jedynie zdrowego opiekuna, kt\u00f3ry po swojemu i wg w\u0142asnej opinii p\u00f3\u0142g\u0142osem lub szeptem t\u0142umaczy\u0142 kim s\u0105 kandydaci. By\u0142 to specyficzny rodzaj pomocy, podczas kt\u00f3rej czasami tylko dobiega\u0142o nas z kabiny jakie\u015b pojedyncze okre\u015blenie typu \u201edebil\u201d,\u00a0\u201ez\u0142odziej\u201d lub…\u00a0\u201ejedyny uczciwy\u201d.<\/p>\n
Z demokracj\u0105 jest pewien spory problem. Spo\u0142ecze\u0144stwo jej pragnie, a potem ka\u017cdy obywatel chce by respektowano i akceptowano tylko jego zdanie. A przecie\u017c s\u0105siad mo\u017ce mie\u0107 inne i paradoksalnie ta demokracja na tym w\u0142a\u015bnie polega, by m\u00f3g\u0142 je mie\u0107. Nigdy nie spodoba\u0142a mi si\u0119 jeszcze \u017cadna partia. Nie da\u0142am si\u0119 \u017cadnej uwie\u015b\u0107, wi\u0119c nie omami\u0142 mnie ani AWS ani PSL, PO, SLD czy PiS. S\u0105 takie barometry wyborcze, kt\u00f3re gdy odpowiadamy na pytania o pogl\u0105dy, to wskazuj\u0105 nam parti\u0119, do kt\u00f3rej jest nam blisko. Ciekawy pomys\u0142, bo cz\u0119sto ludzie g\u0142osuj\u0105 na kogo\u015b, kto im si\u0119 podoba, cho\u0107 nie zgadzaj\u0105 si\u0119 z jego pogl\u0105dami. Gdy odpowiadam na pytania takiego barometru, to zawsze, gdy wskazuje mi on jak\u0105\u015b parti\u0119, do kt\u00f3rej jest mi najbli\u017cej – owo \u201enajbli\u017cej\u201d wynosi g\u00f3ra 20 procent.<\/p>\n
Pisz\u0119 to, bo zawsze przyjmuj\u0119 wszelkie wybory z dobrodziejstwem inwentarza, jak przysta\u0142o na \u201epa\u0144stwowca\u201d. Zazdroszcz\u0119 przy tym wszystkim tym, kt\u00f3rzy s\u0105 w euforii, bo rado\u015b\u0107 to pi\u0119kna rzecz i cudownie mie\u0107 nadziej\u0119. Wsp\u00f3\u0142czuj\u0119 tym, kt\u00f3rzy s\u0105 w rozpaczy, bo wiem jak boli pora\u017cka. Ja po wyborach nigdy nie odczuwam ani jednego ani drugiego. Pewnie dlatego, \u017ce zawsze obserwuj\u0119. W czasie ostatnich wybor\u00f3w (prezydenckich i parlamentarnych) obserwowa\u0142am r\u00f3wnie\u017c zza komisyjnego sto\u0142u. Obserwacje ucz\u0105. Tak\u017ce tego kim jeste\u015bmy. A mo\u017ce przede wszystkim tego? I nadal podtrzymuj\u0119 swoje zdanie. Siedzenie w komisji powinno by\u0107 obowi\u0105zkowe dla ka\u017cdego obywatela (jak w USA jest zasiadanie w \u0142awie przysi\u0119g\u0142ych) i bezp\u0142atne. By\u0142oby taniej dla naszego pa\u0144stwa, a ludzie mo\u017ce wreszcie by nauczyli si\u0119 demokracji i zrozumieli o co w tym wszystkim chodzi. Tyle, \u017ce ja nie mog\u0142abym dla roz\u0142adowania napi\u0119cia \u017cartowa\u0107 i m\u00f3wi\u0107 np., \u017ce \u201etak jak wybieramy jednego m\u0119\u017ca, tak wybieramy jednego pos\u0142a\u201d, bo ju\u017c ka\u017cdy by wiedzia\u0142 jak g\u0142osowa\u0107. No i by\u0107 mo\u017ce wtedy wyborcy mieliby mniej powod\u00f3w do narzekania. A to dla niekt\u00f3rych m\u00f3g\u0142by by\u0107 prawdziwy daramat. Przecie\u017c s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy bez tego j\u0119czenia, jak bez r\u0119ki.<\/p>\n Kolejny raz posiedzia\u0142am sobie w komisji wyborczej. Tym razem, jako zwyk\u0142y cz\u0142onek, bo nie mog\u0142am dojecha\u0107 na zebranie, gdy wybierano przewodnicz\u0105cego. Zreszt\u0105 i tak nie mog\u0142abym nim by\u0107, bo mia\u0142am zaj\u0119ty czwartek, kiedy odbywa\u0142o si\u0119 obowi\u0105zkowe szkolenie oraz sobot\u0119, gdy odbiera si\u0119 karty do g\u0142osowania….<\/p>\n<\/a>