{"id":135098,"date":"2015-02-01T11:44:30","date_gmt":"2015-02-01T10:44:30","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarska.blog.pl\/?p=135098"},"modified":"2015-02-01T11:44:30","modified_gmt":"2015-02-01T10:44:30","slug":"petycja-czyli-skutki-cenzury","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/?p=135098","title":{"rendered":"Petycja, czyli skutki cenzury"},"content":{"rendered":"

Pisa\u0142am w swoim czasie o zbawiennych skutkach PRL-owskiej cenzury, kt\u00f3re polega\u0142y na tym, \u017ce jak ju\u017c co\u015b przesz\u0142o przez cenzorskie sito to w wi\u0119kszo\u015bci by\u0142o utworem na poziomie. Cenzura dba\u0142a bowiem nie tylko o to, by nie opluwano ustroju, ale \u017ceby utwory trzyma\u0142y poziom. My\u015bl\u0119, \u017ce czas na s\u0142owo o negatywnych skutkach tej\u017ce. Skutkach, kt\u00f3re odczuwamy do dzi\u015b.\u00a0<\/span><\/p>\n

Obejrza\u0142am ostatnio nominowan\u0105 do Oscara \u201eId\u0119”. Bardzo pi\u0119kne zdj\u0119cia. Bardzo klimatyczne. Wysmakowane kadry. Co do tre\u015bci, to jest to film o dramacie jednostek. Nie dopatrzy\u0142am si\u0119 tam znamion filmu historycznego. Nie jest to te\u017c film antypolski czy antyjaki\u015b. Jest to na wskro\u015b humanistyczny dramat obyczajowy osadzony w pewnych realiach. To film opowiadaj\u0105cy o traumatycznych prze\u017cyciach i ich wp\u0142ywie na jednostki. Umieszczanie jakichkolwiek napis\u00f3w z przodu (czego domagaj\u0105 si\u0119 sygnatariusze petycji do PISF) o historii Polski, to zwracanie uwagi na tylko jeden aspekt – holocaust. Tymczasem film jest o wielu innych sprawach, kt\u00f3re mog\u0142y si\u0119 zdarzy\u0107 w r\u00f3\u017cnych czasach. (Znam do\u015b\u0107 podobne w\u0105tki z ba\u015bni, z film\u00f3w fantasy itd.) Jest to wi\u0119c m.in. film o tym, po co nam B\u00f3g. O tym, \u017ce niekt\u00f3rym jest potrzebny, a innym nie. Ale czy aby na pewno? To film o tym, czym jest czysto\u015b\u0107 i niewinno\u015b\u0107. O poczuciu winy, jakie dr\u0119czy matk\u0119, kt\u00f3ra porzuca dziecko, nawet je\u015bli zostawia je pod opiek\u0105 rodziny. Film jest te\u017c o tym, czym jest zawi\u015b\u0107, z\u0142o\u015b\u0107, zemsta, strach przed ni\u0105 i wielu innych rzeczach. Film, kt\u00f3ry powoduje mas\u0119 dyskusji. Nie chc\u0119 tu streszcza\u0107 filmu, ale dyskutowali\u015bmy z Paniczem Synem o tym, czy krwawa Wanda nie pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwa, by spadkiem po sobie zmusi\u0107 Id\u0119 do zostania poza zakonem? Tu jest wiele otwartych pyta\u0144. Wbrew pozorom jest te\u017c i subtelny, cho\u0107 lekko upiorny humor z chowaniem obrazka Pana Jezusa i pomaganiem go odnale\u017a\u0107 przez zabaw\u0119 w \u201eciep\u0142o-zimno\u201d. I tak dalej…<\/span><\/p>\n

W zwi\u0105zku z t\u0105 ca\u0142\u0105 nagonk\u0105 na ten film, za kt\u00f3r\u0105 uwa\u017cam akcj\u0119 \u201eNie id\u0119 na Id\u0119\u201d, a tak\u017ce z petycj\u0105 do PISF, (kt\u00f3rej nie uwa\u017cam za nagonk\u0119, ale jej propagandowy skutek) mam pewn\u0105 refleksj\u0119. Po obejrzeniu filmu uwa\u017cam tre\u015b\u0107 petycji za nieprzemy\u015blan\u0105, a nawet by\u0107 mo\u017ce stworzon\u0105 i podpisan\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przez ludzi, kt\u00f3rzy filmu nie widzieli. Tym bardziej zastanawia mnie czemu nikt nie \u017c\u0105da\u0142 napis\u00f3w wyja\u015bniaj\u0105cych histori\u0119 II wojny \u015bwiatowej i informacji o polskim ruchu oporu, (\u017ce by\u0142 najwi\u0119kszy w Europie) na pocz\u0105tku filmu \u201eB\u0119karty wojny\u201d, kt\u00f3ry to film te\u017c mi si\u0119 podoba\u0142 i kt\u00f3ry zapewne jeszcze nie raz z przyjemno\u015bci\u0105 obejrz\u0119? Co do \u201eIdy\u201d – nie jestem pewna, czy b\u0119d\u0119 chcia\u0142a do tego filmu wraca\u0107. Jest mocny i na raz.<\/p>\n

To co zawiera skierowana do PISF petycja jest swoist\u0105 nadinterpretacj\u0105 filmu, z kt\u00f3r\u0105 ja si\u0119 nie zgadzam, jako widz, bo w moim poj\u0119ciu nie jest to film o holokau\u015bcie i o z\u0142ych Polakach morduj\u0105cych \u017byd\u00f3w, ale o jednostkach i ich dramacie, a \u017ce akurat s\u0105 w\u015br\u00f3d nich \u017bydzi? R\u00f3wnie dobrze akcja mog\u0142aby si\u0119 dzia\u0107 w czasach pierwszych Piast\u00f3w i by\u0107 o nawracaniu na chrze\u015bcija\u0144stwo ogniem i mieczem plemion Prus\u00f3w i Ja\u0107wing\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce fakt, i\u017c \u201eIda\u201d dotyczy niedawnych czas\u00f3w powoduje te emocje.<\/p>\n

Jak\u017ce \u0142atwo zapominamy, \u017ce film i literatura to nie to samo co historia. J\u00f3zef Ignacy Kraszewski napisa\u0142 powie\u015b\u0107 \u201eHrabina Cosel\u201d niezgodn\u0105 z \u017cyciorysem g\u0142\u00f3wnej bohaterki. Automatycznie film Jerzego Antczaka te\u017c przek\u0142ama\u0142 histori\u0119 hrabiny. Z kolei ameryka\u0144ski film \u201eGladiator\u201d, w kt\u00f3rym s\u0105 prawdziwe postaci historyczne zmieszane z fikcyjnymi sprawi\u0142, \u017ce ludzie uwierzyli, i\u017c rzymski cesarz Kommodus zgin\u0105\u0142 na arenie w Koloseum w czasie walki. Tymczasem owszem facet lubi\u0142 walki gladiatorskie, ale zgin\u0105\u0142 skrycie zasztyletowany w gladiatorskich koszarach. Gdy film wszed\u0142 na ekrany informacj\u0119 o tym znalaz\u0142am tylko w encyklopedii Orgelbranda. Mia\u0142am wtedy znajomego z obywatelstwem ameryka\u0144skim, kt\u00f3ry na moj\u0105 uwag\u0119, \u017ce film jest niezgodny z prawd\u0105 historyczn\u0105, wr\u0119cz zrobi\u0142 mi awantur\u0119, \u017ce Amerykanie m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119, bo na pewno dotarli do nowych bada\u0144, a Orgelbrand jest encyklopedi\u0105 z XIX wieku, wi\u0119c m\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko \u201epieprzy\u201d bzdury. Dzi\u015b o Kommodusie i tym, jak zgin\u0105\u0142 jest niemal we wszystkich wersjach j\u0119zykowych Wikipedii. Bo jednak w tej sprawie to stary Orgelbrand mia\u0142 racj\u0119. A film nadal wygl\u0105da tak jak wygl\u0105da. Dzi\u015b ludzie ogl\u0105daj\u0105c filmy i czytaj\u0105c ksi\u0105\u017cki sprawdzaj\u0105 w internecie, co jest prawd\u0105, co k\u0142amstwem, a co fikcj\u0105 literack\u0105 i nie jestem przekonana, \u017ce trzeba im dobitnie pisa\u0107 \u201eto z przodu czarne to Murzyn\u201d. Prawdziwa historia hrabiny Cosel te\u017c jest znana. A Kraszewski i jego powie\u015b\u0107 nadal si\u0119 podobaj\u0105 czytelnikom tak jak ekranizacja Antczaka. Tak to widz\u0119, jako odbiorca.<\/p>\n

Czas jednak chyba na s\u0142owo, jako tw\u00f3rca.\u00a0W 2007 roku opublikowa\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. \u201eDzika\u201d. Jest to historia czarnosk\u00f3rej dziewczynki – c\u00f3rki Polki i Gha\u0144czyka. Pomys\u0142 wzi\u0119\u0142am z \u017cycia. Mia\u0142am przyjaci\u00f3\u0142k\u0119 Eileen, na kt\u00f3r\u0105 po polsku m\u00f3wili\u015bmy Alicja. Cz\u0119sto by\u0142am \u015bwiadkiem, jak dokuczano jej ze wzgl\u0119du na kolor sk\u00f3ry. Pami\u0119tam takie zdarzenie, kiedy posz\u0142am z ni\u0105 do naszej wsp\u00f3lnej kole\u017canki w odwiedziny i ta kole\u017canka otworzywszy drzwi powiedzia\u0142a, \u017ce ja mog\u0119 wej\u015b\u0107, ale Alicja nie, bo rodzice nie toleruj\u0105 Murzyn\u00f3w. Ja te\u017c nie wesz\u0142am. Zosta\u0142am solidarnie z Alicj\u0105 na klatce schodowej PRL-owskiego bloku. Gdy m\u00f3j syn ponad 20 lat p\u00f3\u017aniej poszed\u0142 do gimnazjum i tam zdarzy\u0142o si\u0119, \u017ce podobnie, jak kiedy\u015b Alicj\u0119, kilka razy potraktowano jego czarnosk\u00f3rego koleg\u0119 z klasy, zrodzi\u0142 si\u0119 we mnie pomys\u0142 na t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119. Jednak nie jest to historia o tym, \u017ce Polacy s\u0105 rasistami. I gdyby kto\u015b zmusza\u0142 mnie do wstawienia na pocz\u0105tku informacji, \u017ce Polska jest krajem tolerancyjnym itd., \u017ce w Powstaniu Warszawskim walczy\u0142 Murzyn, \u017ce mamy pos\u0142a czarnosk\u00f3rego i dziennikarzy czarnosk\u00f3rych, a tak\u017ce takich aktor\u00f3w itd., to bym si\u0119 za g\u0142ow\u0119 z\u0142apa\u0142a. Bo napisa\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 o tym, \u017ce w okresie dojrzewania cz\u0119sto jeste\u015bmy nietolerancyjni, \u017ce t\u0119pimy to co inne, \u017ce zdarza si\u0119, i\u017c pewne pogl\u0105dy wynosimy z domu, ale nie zawsze (w ko\u0144cu m\u00f3j bohater Rafa\u0142 kocha si\u0119 w czarnosk\u00f3rej Alicji mimo, \u017ce jego ojciec wyzywa j\u0105 od czarnuch\u00f3w itd.). Jest to te\u017c ksi\u0105\u017cka o biedzie, rozbitej rodzinie, sieroctwie, o zwierz\u0119tach, o dzikiej przyrodzie, o przemycie itd. tak wi\u0119c, gdyby kto\u015b nagle zobaczy\u0142 w tym tylko powie\u015b\u0107 o polskim rasizmie by\u0142abym w szoku, ale i mocno zniesmaczona. Po reakcji na \u201eId\u0119\u201d wnioskuj\u0119, \u017ce gdyby moja powie\u015b\u0107 sprzeda\u0142a si\u0119 w milionowym nak\u0142adzie mog\u0142oby si\u0119 tak sta\u0107.<\/p>\n

Nie by\u0142o takich protest\u00f3w i akcji po filmie Jana Kidawy-B\u0142o\u0144skiego \u201eW ukryciu\u201d gdzie jest do\u015b\u0107 podobny, jak w \u201eIdzie,\u201d\u00a0motyw: wojna, ukrywanie \u017byd\u00f3w, ale jeszcze seks mi\u0119dzy dwiema kobietami. My\u015bl\u0119, \u017ce protest\u00f3w nie by\u0142o, bo film jest o wiele s\u0142abszy od poprzednich film\u00f3w re\u017cysera no i nie odni\u00f3s\u0142 takiego sukcesu, jak \u201eIda\u201d.<\/p>\n

Naciskanie, by przed filmem Pawlikowskiego napisa\u0107 takie co\u015b, o co wnosz\u0105 sygnatariusze petycji do PISF, jest swoistego rodzaju cenzur\u0105 rodem z PRL. My\u015bl\u0119, \u017ce lata tkwienia w komunie sprawi\u0142y, \u017ce wielu z nas nie potrafi patrze\u0107 na pewne sprawy z r\u00f3\u017cnych stron, a patrzy na nie tylko przez pryzmat w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w i obrony ich za wszelk\u0105 cen\u0119 \u2013 nawet niestety kosztem wolno\u015bci s\u0142owa, o kt\u00f3r\u0105 tak walczyli\u015bmy. Je\u015bli jeste\u015bmy z tym szcz\u0119\u015bliwi \u2013 to w porz\u0105dku. Natomiast jest to fatalne dla sztuki i kultury.<\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce sygnatariusze tej petycji zostan\u0105 przy swoich pogl\u0105dach do czasu a\u017c sami co\u015b stworz\u0105 i odbiorcy wcisn\u0105 im w usta interpretacje i przes\u0142ania, kt\u00f3re by im do g\u0142owy nie przysz\u0142y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pisa\u0142am w swoim czasie o zbawiennych skutkach PRL-owskiej cenzury, kt\u00f3re polega\u0142y na tym, \u017ce jak ju\u017c co\u015b przesz\u0142o przez cenzorskie sito to w wi\u0119kszo\u015bci by\u0142o utworem na poziomie. Cenzura dba\u0142a bowiem nie tylko o to, by nie opluwano ustroju, ale \u017ceby utwory trzyma\u0142y poziom. My\u015bl\u0119,…<\/p>\n

Czytaj dalej… Petycja, czyli skutki cenzury<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[143,224,318,363,394,445,453,459,510,533,560,695,730,981,1017,1162,1421,1588],"class_list":["post-135098","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultura","category-pisarstwo","tag-bekarty-wojny","tag-chrzescinanstwo","tag-dzika","tag-film","tag-gladiator","tag-holocaust","tag-hrabina-cosel","tag-ida","tag-jan-kidawa-blonski","tag-jerzy-antczak","tag-jozef-ignacy-kraszewski","tag-kultura-2","tag-literatura","tag-pawel-pawlikowski","tag-pisf","tag-ridley-scott","tag-w-ukryciu","tag-zydzi","wpcat-5-id","wpcat-6-id"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=135098"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135098\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=135098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=135098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=135098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}