{"id":135091,"date":"2015-01-27T08:56:45","date_gmt":"2015-01-27T07:56:45","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarska.blog.pl\/?p=135091"},"modified":"2015-01-27T08:56:45","modified_gmt":"2015-01-27T07:56:45","slug":"gdy-jakas-ksiazka-w-nas-zostaje","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/?p=135091","title":{"rendered":"Gdy jaka\u015b ksi\u0105\u017cka w nas zostaje…"},"content":{"rendered":"

Ludzie r\u00f3\u017cnie dziel\u0105 przeczytane ksi\u0105\u017cki. Na takie dla dzieci i dla doros\u0142ych. Na literatur\u0119 obc\u0105 i polsk\u0105. Dziel\u0105 te\u017c wed\u0142ug gatunk\u00f3w, a wi\u0119c wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 krymina\u0142y, romanse, sci-fi i tak dalej. Ja te\u017c mam swoje systemu dzielenia ksi\u0105\u017cek. Nazywam to na dobr\u0105 i z\u0142\u0105. Te dobre ksi\u0105\u017cki te\u017c dziel\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnie. Na tzw. \u201eprzelatywacze\u201d i te drugie, kt\u00f3re pozostawiaj\u0105 w nas trwa\u0142y \u015blad. To takie pozycje, kt\u00f3re pami\u0119tamy nawet 20 lat p\u00f3\u017aniej. Mam to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce rzadko wpada mi w r\u0119ce z\u0142a literatura. By\u0107 mo\u017ce wynika to z oczytania i do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re sprawia, ze po dw\u00f3ch pierwszych zdaniach wiem, co mo\u017ce by\u0107 w \u015brodku. Pami\u0119tam ksi\u0105\u017ck\u0119 Olgi Tokarczuk \u201eProwad\u017a sw\u00f3j p\u0142ug przez ko\u015bci umar\u0142ych\u201d, kt\u00f3ra zaczyna\u0142a si\u0119 od mniej wi\u0119cej takich s\u0142\u00f3w: \u201eJestem ju\u017c w tym wieku i tym stanie zdrowia, \u017ce k\u0142ad\u0105c si\u0119 spa\u0107 musz\u0119 umy\u0107 nogi na wszelki wypadek, gdyby zabra\u0142o mnie pogotowie.\u201d Ju\u017c po tych s\u0142owach czu\u0142am, \u017ce w \u015brodku ok\u0142adki musi by\u0107 per\u0142a. By\u0142a.<\/span><\/p>\n

Bywa, \u017ce czasem z obowi\u0105zku musz\u0119 przeczyta\u0107 co\u015b bardzo z\u0142ego. Bo co\u015b komu\u015b obiecam. Bo kto\u015b bardzo prosi\u0142. I tylko ja wiem, jak wtedy si\u0119 m\u0119cz\u0119. Bywa te\u017c inaczej. Czytam jakie\u015b straszne g. i nawet sprawia mi to przyjemno\u015b\u0107. Tak jest g\u0142upie, \u017ce a\u017c pocieszne. Pami\u0119tam strasznego Harlequina, kt\u00f3ry poniewiera\u0142 si\u0119 w redakcji, a nad kt\u00f3rym ja si\u0119 ulitowa\u0142am. Wprawdzie spad\u0142am z \u0142\u00f3\u017cka, gdy wyczyta\u0142am na bodaj\u017ce 14-tej stronie zdanie: \u201ePrzez przymru\u017cone powieki dostrzeg\u0142 dwie kr\u0105g\u0142o\u015bci pod koszul\u0105. Inteligencja powiedzia\u0142a mu, \u017ce to mog\u0105 by\u0107 piersi.\u201d Ale nie zmienia to wszystko faktu, \u017ce w\u0142a\u015bnie tymi bzdurami ta ksi\u0105\u017cka sprawi\u0142a mi mas\u0119 rado\u015bci. Zacz\u0119\u0142am bowiem wyobra\u017ca\u0107 sobie, co by by\u0142o, gdyby bohater ksi\u0105\u017cki nie by\u0142 inteligentny. Z czym owe kr\u0105g\u0142o\u015bci m\u00f3g\u0142by pomyli\u0107?<\/p>\n

Bywa te\u017c zupe\u0142nie, ale to zupe\u0142nie odwrotna sytuacja. Co\u015b jest powszechnie nagradzane, ludzie si\u0119 tym zachwycaj\u0105, a ja\u2026 ani rusz. Nie jestem w stanie tego przeczyta\u0107. Tak mam z Josephem Conradem, kt\u00f3rego \u201eLord Jim\u201d pozosta\u0142 jedyn\u0105 nie przeczytan\u0105 przeze mnie lektur\u0105 szkoln\u0105. Tak jest z Dorot\u0105 Mas\u0142owsk\u0105, do kt\u00f3rej ksi\u0105\u017cek podchodzi\u0142am kilka razy i nie by\u0142am w stanie wyj\u015b\u0107 poza 20-t\u0105 stron\u0119. Tak jest te\u017c z kilkoma innymi autorami. Zawsze pociesza mnie to, \u017ce nie jestem sama. Ostatnio przyjaciel z dzieci\u0144stwa zdradzi\u0142 mi sekret, \u017ce on nie mo\u017ce czyta\u0107 prozy Andrzeja Sapkowskiego. Nie jest w stanie przez to przebrn\u0105\u0107, cho\u0107 pr\u00f3bowa\u0142. Znam te\u017c takich, kt\u00f3rzy nigdy nie przebrn\u0119li przez \u201eLalk\u0119\u201d Boles\u0142awa Prusa, kt\u00f3r\u0105 ja \u015brednio co 5 lat musz\u0119 na powr\u00f3t przeczyta\u0107. Tak wi\u0119c niemoc przeczytania czego\u015b zdarza si\u0119 ka\u017cdemu czytelnikowi. Wynika to z tego, \u017ce tak jak ludzie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w pary, by stworzy\u0107 zwi\u0105zek, tak i czytelnicy z ksi\u0105\u017ckami te\u017c te zwi\u0105zki tworz\u0105, cho\u0107 bywaj\u0105 one kr\u00f3tkotrwa\u0142e i mo\u017cna je por\u00f3wna\u0107 z romansami.<\/p>\n

\"\"Ten m\u00f3j przyd\u0142ugi wst\u0119p zrobi\u0142am po to, by napisa\u0107 o ostatniej ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra pozostawi\u0142a i pozostawi chyba na jeszcze d\u0142ugo we mnie trwa\u0142y \u015blad, cho\u0107\u2026. po\u0142kn\u0119\u0142am j\u0105 w 2-3 godziny. To ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra ju\u017c od pierwszego zdania o ulicy Patriot\u00f3w budzi\u0142a m\u00f3j zachwyt. To powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra zawiera w sobie to, co w literaturze lubi\u0119 najbardziej. Wyzwala szczery \u015bmiech i ca\u0142e pok\u0142ady wzrusze\u0144. Jest jak ludzkie \u017cycie tragikomedi\u0105, fars\u0105, satyr\u0105 i dramatem. Nosi tytu\u0142 \u201ePatriot\u00f3w 41\u201d i jest autorstwa Marka \u0141awrynowicza. Jako Oddzia\u0142 Warszawski Stowarzyszenia Pisarzy Polskich zg\u0142osili\u015bmy j\u0105 do nagrody m.st. Warszawy i ja gor\u0105co tej ksi\u0105\u017cce kibicuj\u0119 w wy\u015bcigu po nagrod\u0119.<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bciwie od pierwszych stron mamy do czynienia z histori\u0105 domu pod konkretnym adresem i ten zabieg, \u017ce to przez pryzmat domu i jego mieszka\u0144c\u00f3w \u015bledzimy losy Polski lat 40-tych i 50-tych sprawia, \u017ce przenosimy si\u0119 w polski mikrokosmos z przyjemno\u015bci\u0105. Cho\u0107 ksi\u0105\u017cka napisana jest z humorem, jeden z krytyk\u00f3w stwierdzi\u0142, \u017ce po hrabalowsku, ja bym doda\u0142a, \u017ce i haskowsku, to s\u0105 momenty wyciskaj\u0105ce \u0142zy. Dlatego \u015bmiech, kt\u00f3ry u mnie wywo\u0142a\u0142a by\u0142 r\u00f3wnie intensywny, jak p\u0142acz, kt\u00f3ry wycisn\u0119\u0142a, gdy wraz z jedn\u0105 z bohaterek powie\u015bci – Mamci\u0105 je\u017adzi\u0142am do Rembertowa.<\/p>\n

Typy charakter\u00f3w opisane przez \u0141awrynowicza s\u0105 r\u00f3\u017cne. Autor wyra\u017anie czuje do nich sympati\u0119, cho\u0107 nie wszyscy s\u0105 tej sympatii warci. Ubek Witek do sympatycznych nie nale\u017cy, ale\u2026 \u017cycie mnie nauczy\u0142o, by prostakom i prymitywom nie stawia\u0107 zbyt wysoko poprzeczki. W ko\u0144cu po wo\u0142u mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 tylko wo\u0142owiny, a czego spodziewa\u0107 si\u0119 po ubeku? Wprawdzie po odwil\u017cy wychodzi z ludzkim odruchem w kierunku Mamci, ale jaka jest tego przyczyna? Kto wie? Jego porzuconej dla m\u0142odszej \u017cony specjalnie mi nie \u017cal, ale c\u00f3\u017c\u2026 czy mo\u017ce by\u0107 mi \u017cal kobiety, kt\u00f3ra wcze\u015bniej kaza\u0142a s\u0105siadkom pierwszym m owi\u0107 dzie\u0144 dobry, bo m\u0105\u017c ma stanowisko i wiele mo\u017ce? Trudno litowa\u0107 si\u0119 nad kobiet\u0105, kt\u00f3ra wcze\u015bniej szacunek wsp\u00f3\u0142lokator\u00f3w chcia\u0142a sobie nie zjedna\u0107, a wymusi\u0107 strachem przed now\u0105 w\u0142adz\u0105.\u00a0Sama Witkowa jest zreszt\u0105 postaci\u0105 do\u015b\u0107 okropn\u0105. Gdy s\u0105siadka (panna z dzieckiem) nie oddaje jej honor\u00f3w nale\u017cnych \u017conie funkcjonariusza publicznego, ta z zemsty opowiada, \u017ce jej syn jest\u2026 synem gestapowca. Tym mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 wszystkie jego niegrzeczne zachowania. Przyznam, \u017ce moment, w kt\u00f3rym w o\u015bmiolatku wszyscy widz\u0105 gestapowca wywo\u0142a\u0142 u mnie gromki \u015bmiech, aczkolwiek syn mi u\u015bwiadomi\u0142, \u017ce znali\u015bmy kilkoro dzieci, kt\u00f3re zachowywa\u0142y si\u0119 jak przys\u0142owiowy \u201egestapowski pomiot\u201d w o wiele m\u0142odszym wieku i maj\u0105c na pewno rodzic\u00f3w Polak\u00f3w. Tak wi\u0119c widzenie czego\u015b takiego w bardzo niegrzecznych dzieciach nie jest niczym dziwnym. To tylko u\u015bwiadomi\u0142o mi, jak niesamowicie prawdziwa jest to ksi\u0105\u017cka i jak wielowartswowa.<\/p>\n

Autor, sam zreszt\u0105 przyzna\u0142 na jednym ze spotka\u0144, \u017ce w powie\u015bci pomiesza\u0142 prawd\u0119 z fikcj\u0105. Ja te\u017c tak lubi\u0119 robi\u0107, jako autor i lubi\u0119 tego szuka\u0107, jako czytelnik. Znalaz\u0142am wi\u0119c w ksi\u0105\u017cce historie, kt\u00f3re zna\u0142am sama z do\u015bwiadcze\u0144 wojennych mojej rodziny. Mamcia z Patriot\u00f3w reaguje na ka\u017cdy krok na klatce schodowej wypatruj\u0105c syna akowca. U mnie w rodzinie cioteczna babka Eleonora Paderewska zwana Lor\u0105, tak czeka\u0142a na Janusza, swojego jedynego syna, kt\u00f3ry jako kapral podchor\u0105\u017cy \u201eBoruta\u201d poleg\u0142 pod P\u0119cicami \u015bci\u0119ty seri\u0105 pod lasem. Byli \u015bwiadkowie jego \u015bmierci, ale cia\u0142a nigdy nie znaleziono. To dlatego Lora ostatnie lata \u017cycia sp\u0119dzi\u0142a siedz\u0105c w fotelu i patrz\u0105c na drzwi wej\u015bciowe. W \u0142awrynowiczowskiej Mamci widzia\u0142am Lor\u0119. Widzia\u0142am w niej te\u017c cioci\u0119 Hal\u0119 wdow\u0119 po Januszu. Mamcia je\u017adzi\u0142a na symboliczne miejsce \u015bmierci syna. Ciocia Hala na miejsce \u015bmierci m\u0119\u017ca. Mamcia do Rembertowa. Ciocia do lasu pod P\u0119cinami.<\/p>\n

\u0141awrynowicz z humorem poradzi\u0142 sobie z opisem czego\u015b, co mo\u017cna \u0142atwo zbanalizowa\u0107, strywializowa\u0107 a tak\u017ce uczyni\u0107 pornografi\u0105. Mam na my\u015bli seks bohater\u00f3w. Dawno nie czyta\u0142am takich oszcz\u0119dnych, a jednocze\u015bnie rozbudzaj\u0105cych wyobra\u017ani\u0119 opis\u00f3w chwil uniesienia b\u0119d\u0105cych jednocze\u015bnie tak zabawnymi. Jeden z bohater\u00f3w obdarzony jest ogromnym \u201etalentem erotycznym\u201d sprawiaj\u0105cym, \u017ce \u017cona \u015bpiewa w jego ramionach, co z kolei powoduje przyspieszone dojrzewanie okolicznej m\u0142odzie\u017cy. \u00d3w bohater sta\u0142 si\u0119 za spraw\u0105 tego talentu ojcem bli\u017aniak\u00f3w. To z kolei pozwoli\u0142o autorowi do opowiedzenia ca\u0142ej historii kryzysu powojennego, a tak\u017ce nacisk\u00f3w w\u0142adz na jednostk\u0119 w kwestii wyboru imienia potomk\u00f3w. Bli\u017aniaki, co do kt\u00f3rych rodzice mieli plany by nazywa\u0142y si\u0119 Anzelm i Modest, zostaj\u0105 zarejestrowane jako J\u00f3zef i Boles\u0142aw, a ich chrzest odbywa si\u0119 w zupe\u0142niej tajemnicy i noc\u0105. W ko\u0144cu o wszystkim mo\u017ce donie\u015b\u0107 gdzie trzeba ubek Witek.<\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce m\u00f3j romans z powie\u015bci\u0105 \u0141awrynowicza potrwa jeszcze d\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119. Cho\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 pchn\u0119\u0142am do czytania innym b\u0119d\u0119 nie raz wraca\u0142a my\u015blami do domu przy Patriot\u00f3w 41 i jego mieszka\u0144c\u00f3w. A mo\u017ce wybior\u0119 si\u0119 na przeja\u017cd\u017ck\u0119, by zobaczy\u0107 to miejsce na w\u0142asne oczy? Ma podobno zupe\u0142nie inny adres. Marek podawa\u0142 go na jednym ze spotka\u0144. Jaki to adres? Mo\u017cna si\u0119 tego b\u0119dzie dowiedzie\u0107 9 lutego o g. 19:00 kiedy w \u201eStacji Falenica\u201d autor spotka si\u0119\u00a0 z czytelnikami. Zach\u0119cam do przyj\u015bcia i wcze\u015bniejszego przeczytania ksi\u0105\u017cki. To lektura, po kt\u00f3rej ma si\u0119 mn\u00f3stwo pyta\u0144. Bo ksi\u0105\u017cka zostaje w czytelniku na d\u0142ugo. I bardzo, ale to bardzo bym chcia\u0142a, by otrzyma\u0142a nagrod\u0119 m.st. Warszawy. W ko\u0144cu Patriot\u00f3w to nasza sto\u0142eczna ulica.<\/p>\n

PS Od chwili, gdy przeczyta\u0142am t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 min\u0119\u0142o troch\u0119 czasu. Przeczyta\u0142am po niej jeszcze kilka a innych, ale to o tej powie\u015bci my\u015bl\u0119 kolejny dzie\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludzie r\u00f3\u017cnie dziel\u0105 przeczytane ksi\u0105\u017cki. Na takie dla dzieci i dla doros\u0142ych. Na literatur\u0119 obc\u0105 i polsk\u0105. Dziel\u0105 te\u017c wed\u0142ug gatunk\u00f3w, a wi\u0119c wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 krymina\u0142y, romanse, sci-fi i tak dalej. Ja te\u017c mam swoje systemu dzielenia ksi\u0105\u017cek. Nazywam to na dobr\u0105 i z\u0142\u0105. Te dobre…<\/p>\n

Czytaj dalej… Gdy jaka\u015b ksi\u0105\u017cka w nas zostaje…<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[245,684,695,765,976,1078],"class_list":["post-135091","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultura","category-pisarstwo","tag-czasy-stalinowskie","tag-ksiazka","tag-kultura-2","tag-marek-lawrynowicz","tag-patriotow-41","tag-powiesc","wpcat-5-id","wpcat-6-id"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=135091"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135091\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=135091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=135091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blog.piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=135091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}