![\"\"](\"http:\/\/republika.pl\/blog_gk_3824647\/4902609\/tr\/kapliczka.jpg\")
<\/p>\nIm bli\u017cej 1-go sierpnia tym wi\u0119cej dyskusji o Powstaniu Warszawskim. Zar\u00f3wno w mediach, jak i w redakcji. Wczoraj po raz kolejny pojecha\u0142am szlakiem pomordowanych przy G\u00f3rczewskiej na Woli. Nagrywa\u0142am kolejnych \u015bwiadk\u00f3w. Dzie\u0144 wcze\u015bniej, ta historia by\u0142a tematem wywiadu Kuriera. Opr\u00f3cz profesora Jana Zieli\u0144skiego i ksi\u0119dza Paw\u0142a Powierzy go\u015bciem w studio by\u0142am ja, bo od miesi\u0105ca zbieram od widz\u00f3w dane o ludziach, kt\u00f3rzy stracili \u017cycie w\u0142a\u015bnie tam, lub tam spalone zosta\u0142y ich cia\u0142a.
\nWczoraj pani Zofia opowiada\u0142a o siostrze. Jak Niemcy gnali ich przez p\u0142on\u0105ce podw\u00f3rka. Ona mia\u0142a siedem lat. Siostra osiemna\u015bcie. Gdy zostali wprowadzeni na podw\u00f3rko, kt\u00f3re wydawa\u0142o si\u0119 \u015blepym zau\u0142kiem, a doko\u0142a p\u0142on\u0119\u0142y domy, ludzie zacz\u0119li rozpacza\u0107, \u017ce zostan\u0105 spaleni \u017cywcem. Siostra pani Zofii znalaz\u0142a przej\u015bcie. Zatrzyma\u0142a si\u0119. Podnios\u0142a r\u0119k\u0119, by postawi\u0107 ko\u0142nierz letniego p\u0142aszcza i uchroni\u0107 w\u0142osy przed j\u0119zykami ognia. Prawdopodobnie wtedy Niemcy strzelili jej w nogi. pewnie powodem by\u0142o op\u00f3\u017anianie marszu. Siostra krzycza\u0142a o pomoc. Ale Niemcy nie pozwolili jej pom\u00f3c. Pani\u0105 Zosi\u0119 z ich matk\u0105 przegnali dalej w kierunku G\u00f3rczewskiej, kapliczki i wiaduktu kolejowego. Siedmioletnia Zosia sz\u0142a po trupach. Do dzi\u015b pami\u0119ta siw\u0105, d\u0142ugow\u0142os\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra w ka\u0142u\u017cy krwi le\u017ca\u0142a przy kapliczce na G\u00f3rczewskiej. Tej samej kapliczce, kt\u00f3r\u0105 kilka lat temu odnawia\u0142a dzielnica Wola, a ja je\u017adzi\u0142am z kamer\u0105 filmowa\u0107 kolejne etapy remontu. Czego ta kapliczka nie widzia\u0142a! G\u00f3rczewska zas\u0142ana by\u0142a trupami. Ludzie szli potykaj\u0105c si\u0119 o trupy, cho\u0107 tak bardzo chcieli nie zdepta\u0107 ich cia\u0142.<\/p>\n
<\/p>\n
Gdy przystan\u0119li na placu za wiaduktem (gdzie dzi\u015b stoj\u0105 pomnik i krzy\u017c) Zosi\u0119 i jej mam\u0119 pr\u00f3bowano rozstrzela\u0107. Niemiec trzykrotnie wyjmowa\u0142 magazynek, prze\u0142adowywa\u0142 w nim naboje i \u0142adowa\u0142 od nowa mierz\u0105c do nich. Zosia widzia\u0142a to, cho\u0107 mama pr\u00f3bowa\u0142a zas\u0142oni\u0107 jej oczy. Gdy za trzecim razem bro\u0144 nie wypali\u0142a, do Niemca podszed\u0142 oficer i kaza\u0142 schowa\u0107 bron. Zosie i jej mam\u0119 posadzono na placu. Ca\u0142a noc o\u015bwietlano plac reflektorami, kt\u00f3re przesuwa\u0142y si\u0119 po skulonej ludno\u015bci. Wszystko po to, by zgromadzeni na nim ludzie nie przemieszczali si\u0119. Przed zmrokiem ludzie poruszali si\u0119 po placu. Mama Zosi, co chwila b\u0142\u0105dzi\u0142a w\u015br\u00f3d zgromadzonych ludzi szukaj\u0105c starszej c\u00f3rki i wierz\u0105c, \u017ce mo\u017ce ranna, ale ocala\u0142a. Bo przecie\u017c matka do ko\u0144ca ma nadziej\u0119. Niestety. Rano wszystkich ocala\u0142ych pognano w stron\u0119 Pruszkowa. Po wojnie nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 grobu siostry. Prawdopodobnie jej cia\u0142o jest jednym z dwunastu tysi\u0119cy cia\u0142, kt\u00f3re po spaleniu przy G\u00f3rczewskiej utworzy\u0142y p\u00f3\u0142metrow\u0105 warstw\u0119 popio\u0142u. PS. Dzi\u015b o 17-tej towarzysze broni mojego stryja spotykaj\u0105 si\u0119 przy pomniku w Parku Krasi\u0144skich. Pomnik stoi na gruzach Pasa\u017cu Simonsa. Pasa\u017cu, kt\u00f3ry zosta\u0142 zbombardowany przez Niemc\u00f3w poch\u0142aniaj\u0105c prawie 200 ofiar. Mam nadzieje, \u017ce uda mi si\u0119 tam dotrze\u0107. Sama z synem zosta\u0142am na sobot\u0119 zaproszona na 9-t\u0105 do studia TVP INFO z pami\u0105tkami po Antku.<\/p>\n * Co przynios\u0142o mi mas\u0119 list\u00f3w. Za wszystkie – nawet te opluwaj\u0105ce mnie, Powstanie, jego uczestnik\u00f3w i \u017cyczliwie mi donosz\u0105ce jak to stryj zgina\u0142 na marne – dzi\u0119kuj\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Im bli\u017cej 1-go sierpnia tym wi\u0119cej dyskusji o Powstaniu Warszawskim. Zar\u00f3wno w mediach, jak i w redakcji. Wczoraj po raz kolejny pojecha\u0142am szlakiem pomordowanych przy G\u00f3rczewskiej na Woli. Nagrywa\u0142am kolejnych \u015bwiadk\u00f3w. Dzie\u0144 wcze\u015bniej, ta historia by\u0142a tematem wywiadu Kuriera. Opr\u00f3cz profesora Jana Zieli\u0144skiego i ksi\u0119dza…<\/p>\n
\nPani Alicja straci\u0142a ojca i ciotecznego brata. Egzekucji nie pami\u0119ta, bo mia\u0142a tylko 4 lata. Jej przebieg zna z opowie\u015bci mamy i ciotki. I tylko twarz ojca coraz bardziej jej si\u0119 rozmywa. Ma tylko jedno jego zdj\u0119cie. Drugie, na kt\u00f3rym s\u0105 ca\u0142\u0105 rodzin\u0105, zniszczy\u0142o si\u0119 w czasie wojny. Zosta\u0142y z niego resztki. Tak n\u0119dzne, \u017ce nie zachowa\u0142a si\u0119 g\u0142owa ojca, a i reszt\u0119 cz\u0142onk\u00f3w rodziny niebyt dobrze wida\u0107. To jednak i tak cud, \u017ce jest zdj\u0119cie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dawnych wolszczan nie ma \u017cadnych rodzinnych pami\u0105tek. Pani Zofia ma 3 zdj\u0119cia siostry. Jako\u015bciowo zbyt s\u0142abe, by mo\u017cna by\u0142o rozpozna\u0107 rysy twarzy i zorientowa\u0107 si\u0119 jak dok\u0142adnie dziewczyna wygl\u0105da\u0142a. Rysy twarzy siostry, jej g\u0142os i ca\u0142a posta\u0107 zosta\u0142y tylko w pami\u0119ci pani Zosi. Z roku na rok coraz bardziej bledn\u0105.
\nMo\u017ce si\u0119 powtarzam <\/a><\/strong>(bo przecie\u017c ju\u017c wielokrotnie <\/a><\/strong>pisa\u0142am tu o Powstaniu <\/a><\/strong>*), ale z ca\u0142\u0105 moc\u0105 podkre\u015blam. Nikt z tych, kt\u00f3rych nagrywa\u0142am, a kt\u00f3rzy opowiadali o \u015bmierci najbli\u017cszych nie pot\u0119pi\u0142 Powstania, nie m\u00f3wi\u0142, \u017ce to wszystko by\u0142o bez sensu, bo zako\u0144czy\u0142o si\u0119 kl\u0119sk\u0105. Nie by\u0142o tych my\u015bli, ani takich refleksji. By\u0142a mowa o bohaterstwie tych, kt\u00f3rzy z broni\u0105 w reku (lub bez broni) szli na wroga. I bohaterstwie tych, kt\u00f3rzy w milczeniu szli na \u015bmier\u0107, by niedo\u0142\u0119\u017cny dziadek czy babcia albo pacjent szpitala gru\u017aliczego na P\u0142ockiej w tym ostatecznym momencie nie by\u0142 sam. Mo\u017ce dlatego, \u017ce Powstanie Warszawskie z perspektywy Warszawiaka<\/a> <\/strong>wygl\u0105da inaczej? To historia bohaterstwa a nie tragicznego fina\u0142u. To historia odwagi. To tak\u017ce refleksja, czy nas dzi\u015b \u017cyj\u0105cych sta\u0107 by\u0142oby na takie po\u015bwi\u0119cenie? O tym dyskutowali moi m\u0142odsi koledzy. Pewno\u015bci nie mieli. Tylko nadziej\u0119, \u017ce… tak!
\nW ostatniej 'Angorze’ jest wywiad Krzysztofa R\u00f3\u017cyckiego z profesorem Stanis\u0142awem Salmonowiczem historykiem Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Tytu\u0142 wywiadu znamienny: 'Warszawa by\u0142a beczk\u0105 prochu, kt\u00f3ra musia\u0142a wybuchn\u0105\u0107’.
\nOstatnie pytanie brzmi:
\n– W czasach PRL-u lansowano tez\u0119, \u017ce gdyby nie by\u0142o powstania, ocala\u0142oby miasto i 200 tysi\u0119cy Polak\u00f3w.
\nJak odpowiada historyk?
\n– W 1944 r. Hitler mia\u0142 plan wysadzenia po\u0142owy Pary\u017ca, kt\u00f3ry by\u0142 ju\u017c podminowany. Nie dosz\u0142o do tego, dzi\u0119ki wybuchowi paryskiego powstania, sabotowaniu przez niemieckie dow\u00f3dztwo rozkaz\u00f3w Hitlera i szybkiej akcji dywizji gen. Leclerca, kt\u00f3rego czo\u0142gi pojawi\u0142y si\u0119 w stolicy Francji wbrew Eisenhowerowi. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce podobne plany mia\u0142 Hitler wobec Warszawy. Gdyby wi\u0119c powstanie nie wybuch\u0142o, nasza stolica prawdopodobnie i tak zosta\u0142aby zniszczona – a warszawiacy – zamiast w walce – zgin\u0119liby w obozach albo podczas wysiedlenia. 28 lipca Niemcy rozlepili plakaty nakazuj\u0105ce stawienie si\u0119 100 tysi\u0105com m\u0119\u017cczyzn do rob\u00f3t fortyfikacyjnych na linii Wis\u0142y. Okupanci nie zostawiliby tak wielkiego i wrogiego sobie miasta na linii frontu. Warszawa by\u0142a beczk\u0105 prochu, kt\u00f3ra wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej i tak musia\u0142aby wybuchn\u0105\u0107.<\/em><\/p>\n